انواع پژوهش کمی وکیفی در آماده سازی مقاله

در مبجث قبل با نقش فرضیه در مراحل مقاله آشنا شدیم، اکنون به توضیح انواع پژوهش کمی وکیفی ازنظر فرآیند اجرا در انجام مقاله می پردازیم.

فرآیند اجرای طرح های پژوهش کمی و ماهیت داده ها در عمل می تواند به دو گروه کمی، کیفی تقسیم می شوند. در پژوهشهای کمی، از اصول کمی از قبیل نمونه گیری تصادفی، حجم نمونه و تعمیم پذیری یافته ها استفاده میشود و معمولا دارای متغیر و فرضیه است.

پژوهش های کیفی، از دسته پژوهش هایی است که در آنها متغیرهای کیفی مورد بررسی قرار گرفته و یافتن چرایی ها و چگونگی رفتارها منجر و به تفسیر دانش کمک می نمایند.

گاهی این دو روش در هم ادغام می شوند. به این معنی که در انجام یک پژوهش، از ویژگی های هر دو شیوه قبلی استفاده میشود. ادغام دو روش کمی و کیفی می تواند از نظر زمان و مراحل پژوهش باشد. مثلا، ابتدا یک پژوهش کمی صورت پذیرد و در ادامه برای تفسیر یافته ها یک پژوهش کیفی انجام شود و یا این که از ابتدا بخشی از پژوهش را به صورت کمی و بخشی را به صورت کیفی انجام داد.

پژوهش های کمی در آماده سازی مقاله

پژوهشگران برای حل مسائل موردتوجه خود و در فرآیند پژوهش خویش از روش های گوناگونی استفاده می نمایند. گوناگونی این روشها به لحاظ زمینه علمی، هدف پژوهشگر و نوع مسائل مورد پژوهش کمی است. تفاوت آشکاری بین دو روش کمی و کیفی در فرآیند گردآوری داده ها در پژوهش وجود دارد.

در پژوهشهای کمی، گردآوری داده های علمی به صورت نظام مند و معمولا تحت شرایطی که بتوان کنترل قابل ملاحظه ای بر متغیرها اعمال نمود و تحلیل داده ها را با استفاده از روشهای آماری انجام داد، صورت می پذیرد. در حالی که پژوهش کیفی می تواند به صورت نظام مند، داده های علمی را گردآوری کند، ولی حداقل کنترل را بر متغیرها خواهد داشت.

انتخاب روش مناسب در آماده سازی مقاله

انتخاب روش مناسب در پژوهش کمی کیفی در آماده سازی مقاله تا حدودی به علایق شخصی پژوهشگر، فلسفه اعتقادی او و همچنین تا حد زیادی به ماهیت و طبیعت پژوهش وابسته است .

در برخی پژوهش ها ضروری است که متغیرها با معیارهای دقیق کمی اندازه گیری شوند؛ بنابراین، تمایل فزاینده ای در راستای پژوهش های کمی وجود دارد.

ذکر این واقعیت در اینجا اجتناب ناپذیر است که پژوهش کمی و اندازه گیری و متغیرها در تمام شرایط مقدور نبوده و پژوهشگران ناچارند از روش های بین کیفی نیز استفاده نمایند. پژوهشهای کمی بیشتر بر استدلال قیاسی، قوانین منطقی و ویژگی های قابل اندازه گیری تجربیات انسان تکیه دارد.

و اندازه گیری و متغیرها در تمام شرایط مقدور نبوده و پژوهشگران ناچارند از روش های بین کیفی نیز استفاده نمایند. پژوهشهای کمی بیشتر بر استدلال قیاسی، قوانین منطقی و ویژگی های قابل اندازه گیری تجربیات انسان تکیه دارد.

 به طور کلی، ویژگی پژوهشهای کمی شامل موارد زیر است:

بر تعداد نسبتا معدودی از مفاهيم خاص تمرکز دارد.

با ایده های از پیش پنداشت درباره این که تا چه حد و چگونه مفاهیم باهم مربوط هستند، شروع می شود.

دستورالعمل های ساختاریافته و ابزار رسمی برای گردآوری داده ها بکار برده می شود.

گردآوری دادهها تحت شرایط کنترل شده صورت می پذیرد.

 گردآوری و تحلیل داده ها بر عینیت تکیه دارد.

 تحلیل داده های عددی از طریق شیوه های آماری صورت می پذیرد

شایان ذکر است که پژوهش های کمی مانند پژوهش های کیفی و طبعا با درجات متفاوت، دارای نکات قوت و ضعف خاص خود می باشند.

معمولا تحلیل داده ها در پژوهش کمی با مقوله هایی شامل سطح اندازه گیری، آمار توصیفی، آمار استنباطی و تحلیل آماری چند متغیره سروکار دارد که در جای خود تا آنجا که در گستره این کتاب بگنجد، شرح داده خواهد شد.

پژوهش های کیفی در آماده سازی مقاله

پژوهشهای کیفی اغلب به پژوهش های «هولیستیک» مشهور است (دربرگیرنده انسان باهمه پیچیدگی های آن) و طبیعی است (بدون هیچ گونه مداخله یا کنترل از جانب پژوهشگر).

پژوهش کیفی روش منظمی برای توصیف اجزای شرایط و ویژگی هایی درباره پدیده های انسانی است که قابل تبدیل به کمیت نیستند. به عبارت دیگر، پژوهش  کیفی، گردآوری، تحلیل و تفسیر داده های غنی و روایت گونه است که به منظور درک عمیق مفاهیم و پدیده هایی که به دلیل وجود عامل انسانی در آنها، پیچیدگی زیادی دارند. این پژوهش ها که مبتنی بر فلسفه پدیدار شناختی بوده و در جایگاه طبیعی خود با افراد واقعی (و نه در محیط تجربی) درباره افراد تحت کنترل انجام می شود، پژوهش کیفی نامیده می شود.

روش گردآوری کیفی در آماده سازی مقاله

در پژوهش های کیفی به گردآوری و تحلیل مطالب بدون ساختار مشخص و گاهی داستانی پرداخته می شود و نتیجه ای کاملا انتزاعی از توانایی ها و برداشت های انسان ارائه می شود. پژوهش های کیفی به خاطر تأكیدی که بر واقعیت های موضوعی دارند، نیاز به حداقل ساختار و حداکثر دخالت پژوهشگر دارند، به نحوی که پژوهشگر سعی بر آن دارد تا به افرادی که تجارب آنها مورد مطالعه است، نوعی جامعیت بدهد.

اعمال ساختار بر موقعیت پژوهش (برای مثال، با تصمیم گیری آغازین دقیقا درباره این که چه سؤالاتی باید پرسیده شود و چگونه باید مطرح شوند) الزاما بخشی از تجارب فرد یا افراد مورد مطالعه را محدود می کند. روشهای کیفی برای درک برخی مسائل پیچیده و گسترده جوامع انسانی، بسیار مناسب تر و عملی تر از روش های کمی هستند.

 ارتباط پژوهشهای کمی و کیفی در آماده سازی مقاله

در مورد پیوندهای موجود بین پژوهشهای کمی و کیفی و حمایتی که این دو شیوه. شیوه پژوهش از یکدیگر می توانند به عمل بیاورند، فلیک به نقل از بریمن و به یازده مورد اشاره می نمایند.

. امکان استفاده از منطق چند بعدی، یعنی یافتن نمونه های کیفی در برابر نتایج کمی

. تائید پژوهش کمی به وسیله پژوهش کیفی

. تائید پژوهش کیفی به وسیله پژوهش کمی

. تلفیق این دو روش به منظور ارائه تصویری کلی تر از موضوع مورد پژوهش

. مطالعه ویژگی های ساختاری با روشهای کمی و وجوه فرایندی با رویکردهای کیفی

. اتکای روش کمی بر دیدگاه پژوهشگر و تکیه روش کیفی بر دیدگاه های افراد مورد بررسی

. امکان تعمیم پژوهش کیفی از طریق یافته های کمی

. تسهیل تفسیر متغیرها در مجموعه داده های کمی از طریق یافته های کیفی

. امکان برقراری رابطه سطوح خرد و کلان پژوهش

. شفاف سازی مراحل مختلف فرآیند پژوهش ترکیبی کمی و کیفی وجود صورت های تلفیقی در پژوهش کیفی در طرح های نیمه آزمایشی.

تفاوت پژوهشهای کمی و کیفی در آماده سازی مقاله

بین پژوهشهای کمی و کیفی تفاوت های زیادی مطرح است، ولی به اختصار می توان به موارد زیر اشاره نمود. پژوهشهای کمی بخش قابل توجهی از حجم پژوهش ها را در آماده سازی مقاله به خود اختصاص می دهد. این نوع پژوهش بیشتر مفهوم عینی داشته و وابسته به آمار، عدد و رقم است.

 در این نوع پژوهش برای دستیابی به میزان قابل قبولی از کیفیت و صحت یافته ها، حجم نمونه با استفاده از فرمول های آماری محاسبه می شود.

آماده سازی مقاله

از سوی دیگر، پژوهشهای کیفی به گردآوری، تحلیل و تفسیر داده ها، بر اساس مشاهده آنچه در جامعه رخ می دهد، می پردازد. برخلاف پژوهشی های کمی که به دنبال سنجش و شمارش چیزها است، در پژوهش های کیفی، پژوهشگر به دنبال درک معانی، مفهوم تشریح ویژگیها، نمادها و توصیف پدیده هایی است که مشاهدهمی نماید.

پژوهشهای کیفی ذهنی تر از پژوهشهای کمی بوده و در آن از روش های  متفاوتی برای گردآوری داده ها که عمدتا مبتنی مشاهده و مصاحبه های ژرف نگر و گروه های متمرکز است، استفاده می گردد.

مقایسه پژوهش های کمی و کیفی در آماده سازی مقاله

پژوهش های کیفی بیشتر ماهیت اکتشافی داشته، گسترده است و طی آن بخش محدودی از جامعه به صورت عمیق مورد مطالعه و مصاحبه قرارگرفته و یا از گروههای متمرکز استفاده میشود. در این نوع پژوهش، از شرکت کنندگان درخواست می شود که به تعدادی سؤال کلی پاسخ دهند و مصاحبه کننده یا هدایت کننده گروه، با تأمل و تفحص در پاسخها، تلاش می نماید به درک افراد، دیدگاه ها و احساس آنان در خصوص موضوعات موردبحث پی برده و میزان توافق موجود در گروه را تعیین نماید.

کیفت یافته ها در پژوهش های کیفی کاملا وابسته به مهارت، تجربه و میزان حساسیت مصاحبه کننده است. پژوهش های کیفی اغلب ارزان تر از پژوهش های کمی بوده و برای کسب نیازهای ارتباطی افراد و بررسی پاسخ های آنان بسیار مؤثر است.

مقایسه ویژگی های پژوهش های کمی و کیفی در آماده سازی مقاله

 در نهایت می توان چنین نتیجه گیری نمود که پژوهشهای کمی بیشتر ماهیت عینی و پژوهشهای کیفی ماهیت انتزاعی دارند. در ادامه بحث، تفاوت های بیشتری را ملاحظه خواهید نمود.

شایان ذکر است که با وجود تفاوت در پارادایم و فلسفه کار، این دو شیوه پژوهش درانجام پایان نامه در تقابل با یکدیگر قرار نداشته و عناصر این دو می تواند به صورت ترکیبی و هم زمان نیز، در پژوهش مورداستفاده قرار گیرند.

مزایای پژوهش های کمی و کیفی در آماده سازی مقاله

 مزایای شیوه ترکیبی این است که از توسعه پژوهش (یافته های یک بخش، در بخش دیگر پژوهش استفاده می شود. نظیر استفاده از پژوهش کیفی برای تولید ابزار سنجش که در بخش پژوهش کمی می تواند مورداستفاده قرار گیرد)، افزایش اعتبار پژوهش (اطمینان از صحت نتایج به دلیل استفاده از منابع متفاوت)، مکمل بودن یافته ها افزوده شدن اطلاعات به یکدیگر، به عبارت دیگر، اضافه شدن کلمات به ارقام و برعکس) و خلق افق های فکری جدید به وسیله بروز شرایط و دورنماهای بدیع.

باوجود مزایای فوق، علاوه بر تفاوتهای پارادایمی و فلسفی، بالا رفتن هزینه، ناکافی بودن آموزش ها ومطالب علمی به عنوان مانع دراستفاده ازشیوه ترکیبی عمل می نماید.

موارد کاربرد پژوهش های کیفی در آماده سازی مقاله

 به گونه ای فراگیر، پژوهشهای کیفی در موارد زیر به کار گرفته می شوند: موضوع پژوهش و هدف مطالعه مربوط به «کیفیت» پدیده ها باشد

. بر روی تجربه یا رفتار نامعلوم شخص یا پدیده مطالعه شود

. درک و فهم پدیده ای موردنظر است که اطلاعات اندکی از آن در دست باشد

. مطالعه یک واقعه یا جریان اجتماعی به شیوه کمی عملی نباشد

. مطالعه سازمان ها، گروهها و اشخاص موردنظر باشد

. نوع پژوهش استقرایی یا اکتشافی باشد

. اهدف پژوهشگر ساخت نظریه و تشریح آن باشد

. مطالعه عمیقی از پدیده یا شخص یا مکان معینی موردنظر باشد

.پدیده بسیار کمیاب باشد، یا مطالعه حالت های استثنایی پدیده ها موردنظر باشد.

انواع پژوهش درانجام تز دکتری

طرح های پژوهشی انواع پژوهش از نظر نتایج حاصله و در برخی از منابع از نظر کاربرد، به سه گروه اصلی پژوهش های بنیادی، کاربردی و توسعه ای طبقه بندی می شوند.

پژوهش های بنیادی در انجام تز دکتری

از انواع پژوهش ،پژوهش بنیادی، پژوهشی است که به کشف ماهیت اشیا، پدیده ها و روابط بین متغیرها، اصول، قوانین و ساخت یا آزمایش تئوریها و نظریه ها پرداخته و به توسعه مرزهای دانش رشته علمی کمک می نماید.

هدف اساسی این نوع پژوهش ها در انجام پایان نامه آزمودن نظریه ها، تبیین روابط بین پدیده ها و افزودن به مجموعه دانش موجود در یک زمینه خاص است. این نوع پژوهش فاقد هدف مشخص تجاری بوده و طی آن تلاش می شود که دانش و نظریه ها به طور عام و خاص، توسعه و گسترش یابد و لزوما بر کاربرد عملی نتایج تکیه ندارد.

از انواع پژوهش،پژوهش های بنیادی یا پایه، عبارت است از کار تئوری یا تجربی که بیشتر به منظور کسب دانش و دسترسی اصول ریشه ای پدیده ها و حقایق قابل کشف انجام گردیده، بدون این که الزاما کاربرد خاصی برای آن موردنظر باشد. در پژوهش های پایه ای خواص ساختارها و روابط تئوری ها و قوانین اثبات، تنظیم و آزمایش می گردند.

بنیاد علوم امریکا، پژوهش پایه ای را چنین تعریف کرده است: هدف از دو پایه درک یا کسب دانش عمیق تر درباره موضوع مورد مطالعه است، نه کاربرد علمى آن.

بنیاد ملی علوم، بعدها تعریف اصلاح شده ای را به این گونه ارائه داد: پژوهش پایه آن بخش از دانش علمی را پیش می برد که اهداف مشخص تجاری ندارد؛ هرچند ممکن است این پژوهش ها در حوزه علايق فعلی آن سازمان یا پژوهش کننده قرار داشته باشد.

پژوهش پایه در انجام تز دکتری

سازمان همکاری و توسعه اقتصادی اروپا در نشریه خود با عنوان «سنجش فعالیت علمی و فنی»، پژوهش پایه را چنین تعریف می کند: پژوهش پایه، پژوهش بکر و اصیلی است که به منظور کسب دانش یا درک علمی تازه انسجام می یابد. این نوع پژوهش اساسا هیچ گونه هدف یا کاربرد علمی خاص را دنبال نمی کند.انجام پژوهش پایه برکلی بودن راه حل یا مفهوم تأکید دارد و در جستجوی یافتن قواعدی کلی است که تعداد بیشتری از پدیده ها را توجیه کند.

 پژوهش پایه محض به نبوغ ذاتی پژوهشگر بستگی دارد، در حالی که پژوهش پایه جهت دار به وسیله سازمانی که پژوهشگر در آن مشغول به کار است و در مسیر کلی موضوع موردعلاقه سازمان هدایت می شود.

مفهوم پژوهش بنیادی در انجام تز دکتری

پژوهش های بنیادی، به هرگونه فعالیت و بررسیهای علمی نظری یا تجربی که اساسا برای پیشبرد دانش و گسترش مرزهای آن و دستیابی به دانش جدید و شناخت علمی نوین در زمینه ماهیت و مبانی بنیادی پدیده ها و واقعیت های قابل مشاهده، بدون در نظر داشتن کاربرد علمی مستقیم صورت پذیرد، گفته میشود. هرچند نتیجه این فعالیت ها، در نهایت مورد بهره برداری افراد یا سازمانها برای حل مسئله خاص باهدف مشخص کاربردی و بهره جویانه قرار می گیرد.

در این نوع پژوهش، خواص، ساختارها و روابط با نگاه تنظیم و آزمون فرضیه ها و قوانین علوم، مورد تحلیل قرار می گیرد.

به بیان دیگر، پژوهش های بنیادی، عبارت است از کاوش های اصیل و بدیع به منظور افزایش اندوخته های علمی و درک بهتر پدیده های طبیعی، انسانی، اجتماعی و فرهنگی. پژوهش های بنیادی خود به دو گروه تقسیم میشوند:

الف) پژوهش های بنیادی محض

ب) پژوهش های بنیادی راهبردی

پژوهش های بنیادی محض، شامل آن دسته از پژوهش های بنیادی است که بدون توجه به کاربردهای علمی و به منظور گسترش مرزهای دانش انجام میشود. پژوهش های بنیادی راهبردی، آن نوع از پژوهش های بنیادی است که به منظور فراهم ساختن زمینه های علمی لازم برای حل مسائل جاری و آتی انجام میشود.

پژوهش های کاربردی در انجام تز دکتری

 پژوهش کاربردی، تلاشی است برای یافتن پاسخی برای حل یک معضل و مشکل عملی که در دنیای واقعی وجود دارد.این پژوهش، از نتایج انواع پژوهش بنیادی به منظور بهبود و به کمال رساندن رفتارها، روشها، ابزارها، وسایل، تولیدات ساختارها و الگوهای مورداستفاده جوامع انسانی، بهره می برد. در حوزه های مختلف علوم، تعاریفی متعدد از این نوع پژوهش به ارائه شده است:

– پژوهش کاربردی به مجموعه ای از فعالیتها به منظور کسب دانش فنی

مربوط با اهداف علمی و کاربردهای علمی اطلاق می گردد.

– پژوهشهای کاربردی به هر نوع کاوش اصیل به منظور کسب دانش علمی و فنی جدید که برای آن کار ویژه ای در نظر گرفته شود، اطلاق می گردد.

– پژوهشهای کاربردی، پژوهش هایی هستند که برای انتظارات عملی و کاربردی خاصی در کوتاه مدت در نظر گرفته می شوند.

– پژوهشهای کاربردی، شامل مجموعه ای از فعالیتهای بدیع بود علمی است که با هدف دستیابی به فراورده ها، فرآیندها یا نظامها با موقعیت های جدید معمولا با مقاصد علمی و مشخص اقتصادی و بهره جویانه می گیرد.

 در پژوهش های کاربردی، نتایج حاصل از دانش و فن آوری موجود، در حد بهره گیری عملی در زمینه های ممکن یا خاص و از پیش تعیین شده به کار گرفته شده گسترش می یابد تا در صورت موفقیت، کاربرد عملی پیدا کند.

– بنیاد ملی علوم آمریکا هدف از پژوهش کاربردی را، به دست آوردن درک یا دانش لازم برای تعیین ابزاری می داند که به وسیله آن نیاز مشخص و شناخته شده ای برطرف می گردد. پژوهش های کاربردی در «صنعت» عبارت است از کشف دانش علمی تازه ای که اهداف تجاری مشخصی را درباره فرآورده یا فرآیندی خاص دنبال می کند.

پژوهش کاربردی تبغ دیدگاه یونسکو در تز دکتری

 یونسکو در «راهنمای آمار فعالیتهای علمی و فن آوری»، پژوهشهای کاربردی را این چنین تعریف کرده است:

هر گونه پژوهش اصیل که به منظور کسب آگاهی های جدید انجام می گیرد؛ اما چنین پژوهشی در واقع در راستای اهداف و مقاصد علمی خاص انجام میشود؛ بنابراین، اگر فرآیند کسب آگاهی های جدید، یک هدف علمی ویژه داشته باشد، پژوهش کاربردی محسوب می شود، در حالی که اگر پژوهش هیچ کاربرد خاصی مدنظر نداشته باشد، می توان آن را پژوهش پایه تلقی کرد.

پژوهش کاربردی به منظور توسعه نتایج حاصل از پژوهش های بنیادی و با در نظر داشتن کاربرد عملی آنها و برای تعیین شیوه ها و روش های دستیابی به اهداف عملی خاص و از پیش تعیین شده، انجام می گیرد.

به طور کلی می توان گفت که از طریق پژوهشهای کاربردی، نظریه ها به یک قالب عملی در می آیند. نتایج پژوهش های کاربردی، معمولا بر حوزه محدودی از علم و فن آوری اثر می گذارد و یک خصلت تخصصی دارد، چون باید در ارتباط با حوزهها، مشکلات و موارد خاص باشد.

نتایج حاصل از پژوهش های کاربردی معمولا در مورد یک یا تعداد معدودی از محصولات، عملیات و روش های سیستم خاص صادق است. پژوهش های کاربردی، ایده ها را تبدیل به «عمل» و «کاربرد» مینماید.

دانش یا اطلاعات حاصل از پژوهش های کاربردی در علوم تجربی و فن آوری، معمولا منجر به ثبت اختراع می گردد، ولی در برخی موارد، اطلاعات حاصله نیز به صورت محرمانه مورداستفاده قرار می گیرد.

پژوهش کاربردی از دیدگاه فناوری و نوع پژوهش در انجام تز دکتری

  پژوهش کاربردی از دیدگاه فن آوری به آن دسته از پژوهشها اطلاق می شودکه دستاوردهای علمی حاصل از پژوهش های پایه را به حوزه فن آوری می کشاند و علم را با فن آوری آشتی میدهد.

باید خاطرنشان ساخت که اصول و روش های انجام تز دکتری و پژوهش کاربردی مانند پژوهش بنیادی است، بدین معنی که در اینجا افراد مورد مطالعه به روش تصادفی انتخاب می شوند و نتایج حاصل از پژوهش در مورد گروه نمونه، به جامعه ای که نمونه از آن انتخاب شده است، بر اساس همان اصول پژوهش بنیادی تعمیم می یابد.

تفاوت اصلی پژوهش کاربردی با پژوهش بنیادی در این است که هدف پژوهشگر از پژوهش کاربردی، دستیابی به اصول و قواعدی است که در موقعیتهای واقعی و زنده به کار بسته می شوند و به بهبود محصول و کارایی روش های اجرایی کمک می کنند.

پژوهش توسعه ای در انجام تز دکتری

پژوهش توسعه ای پژوهش توسعه ای، از انواع پژوهشی است که در اصل به نواوری در روشها و دستگاه هایا به اصلاح و بهبود آنها منجر می شود.

پژوهش توسعه ای، هرگونه فعالیت منظم مبتنی بر دانش موجود حاصل پژوهش ها و یا تجارب است که به منظور تولید مواد، فرآورده ها و سایر ابزار و فرآیند و روش های جدید و یا بهبود آنها صورت می گیرد.

پژوهش توسعه ای از انواع پژوهش ، به مجموعه کارهای نظام یافته (نظام مند اطلاق می شود که از دانش کسب شده از پژوهش بنیادی و کاربردی و نیز تجربیات علمی، در راستای بهینه سازی تولید مواد، عملیات، محصولات، خدمات و نظام ها، استفاده می کند و موجب اصلاح و بهبود تأسیسات موجود یا محصولات می شود.

بنیاد ملی علوم آمریکا پژوهش های توسعه ای را کاربرد نظام مند دانش یا مفاهیم حاصل از پژوهش، در جهت تولید مواد و سایر نظامها یا روش های سودمند، از جمله طراحی و تولید نمونه های نیمه صنعتی و فرآیندها می داند.

سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، پژوهشهای توسعه ای را، استفاده از دانش تعریف می نماید. با علمی به منظور تولید مواد، محصولات، فرآیندها، نظام ها و خدمات جدید یا پیشرفته،تعریف می نماید.

پژوهش توسعه ای در تز دکتری به چه معناست؟

از انواع پژوهش : پژوهش های توسعه ای به هرگونه کار نظام یافته با استفاده از آگاهی های حاصل از پژوهش ها یا تجربه علمی که در جهت تولید مواد، فراورده ها با تمهیدات جدید، ابداع یا استقرار فرآیندها، نظامها یا خدمات جدید و اصلاح اساسی آنچه تولید میشود یا معمول است، اطلاق می گردد.

مفهوم پژوهشهای توسعه ای تجربی از نظر تئوری و علمی، هم به علوم طبیعی، مهندسی و فن آوری، علوم پزشکی و کشاورزی و هم به علوم اجتماعی قابل اطلاق است، اما در علوم انسانی معنی چندانی ندارد.

مهم ترین معیار تمایز توسعه تجربی از پژوهش های بنیادی با کاربردی به این صورت است که پژوهش بنیادی کاربردی عمدتا در راستای گسترش دانش علمی و فنی هستند، در حالی که پژوهش توسعه ای به منظور به کارگیری کاربردهای جدید است.

فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه

در پژوهشهای کمی و تحلیلی و در پژوهش های ترکیبی، شاهد گزارش هایی هستیم که به آن فرضیه اطلاق می شود. فرضیه، حدس عالمانه ای است درباره حل یک مسئله. فرضیه های پژوهش در انجام پایان نامه را می توان به منزله رابطه ای منطقی بین دو یا چند متغیر تعریف کرد که به صورت جمله ای آزمون پذیر بیان می شود. این روابط بر پایه شبکه ارتباط های مؤثر تجسم می شود که ریشه در چارچوب نظری پژوهش دارند.

به بیان دیگر، فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه پاسخی بخردانه، احتمالی و موقت به سؤال پژوهشی است که در مراحل بعدی پژوهش، درستی یا نادرستی آن مورد آزمایش قرار می گیرد. تدوین فرضیه، پژوهش را روی یک هدف معين متمرکز ساخته و از گردآوری داده های بی حاصل پیش گیری می کند.

فرضیه در آماده سازی پایان نامه

درواقع، فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه عبارت است از یک بیانیه ظنی و حدسی یا یک پیشنهاد آزمایشی و احتمالی درباره چگونگی روابط بین چند متغیر. و در نهایت این که فرضیه پژوهش شامل حدس عالمانه درباره دو یا چند متغیر است.

فرضیه به صورت جمله اخباری بیان می شود و نشانگر نتایج مورد انتظار است. و با وجود تفاوت های ظاهری در بین تعاریف فرضیه، در این که فرضیه مبتنی برحدسی است که پژوهشگر بر نتیجه پژوهش خود مطرح می سازد، تقریبا اتفاق نظر وجود دارد. تدوین فرضیه و تائید آن در مطالعات به بسط و گسترش دامنه دانش کمک می نماید.

 فرضیه ها از نظر تعداد با اهداف اختصاصی برابری نموده و از نظر سیر کل به جزوتناسب با اهداف اختصاصی با ویژگی سؤالات همسویی دارد. به عبارت دیگر، در پژوهش هایی که مبتنی بر فرضیه هستند، به ازای هدف کلی، فرضیه اعم وجود داشته و برای هریک از اهداف اختصاصی نیز یک فرضیه اخص تدوین می شود.

انواع فرضیه در آماده سازی پایان نامه

فرضیه ها از نظر جهت دار بودن و یا جهت دار نبودن، شیوه نگارش و منطق آن ها، به سه گروه قابل تقسیم هستند.

فرضیه ها از نظر منطق تدوین، حداقل به دو گروه اصلی یعنی فرضیه صفرا (Ho) و فرضیه جانشین (Hi یا HA) قابل طبقه بندی هستند. فرضیه های صفر و جانشین پیشنهادهای علمی هستند که یک رابطه مشخص و دقیق بین دو متغیر را بیان می کنند. به طور کلی، فرضیه صفر به عنوان نبود ارتباط معنی دار بین دو متغیر یا نبود اختلاف معنی دار بین دو گروه تعریف می شود، ولی فرضیه جانشین که در نقطه مقابل فرضیه صفر قرار دارد، جمله ای است که وجود رابطه بین دو متغیر را بیان می کند یا وجود تفاوت بین دو گروه را نشان میدهد. به بیان دیگر، هنگام تدوین فرضیه صفر، اظهار می شود که هیچ تفاوتی بین ویژگی های مورد بررسی در جامعه و نمونه ای که درباره اش پژوهش می شود، وجود ندارد.

آنچه به طور غیرمستقیم می توان توسط فرضیه صفر بیان کرد آن است که وجود هرگونه تفاوتی بین دو گروه نمونه با وجود هر رابطه ای بین دو متغیر صرفا به خاطر نوسانات نمونه تصادفی است نه به دلیل وجود هرگونه تفاوت واقعی بین دو جامعه یا هرگونه رابطه بین دو متغیر.

منطق فرضیه در آماده سازی پایان نامه

اگر فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه صفر رد شود، آنگاه هرگونه فرضیه احتمالی دیگری را درباره ارتباط خاصی که آزمون می شود می توان تائید کرد.

فرضیه صفر (Ho) یک بیان مقداری است که به صورت پارامتر تدوین می شود و منطق ریاضی آن، بر اساس برهان خلف است. این فرضیه معمولا به این منظور بیان می شود که پژوهشگر را به ارزشیابی فرضیه پژوهشی قادر سازد.فرض با خلاف با H1 یا HA نمایش داده میشود و مانند فرضیه صفر به صورت پارامتر تدوین می شود. فرضیه های پژوهشی اغلب راهنمای پژوهشگر در تدوین فرض خلافهستند.

به عبارت دیگر، فرض خلاف اغلب منطبق بر فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه است، به این معنی که فرض خلاف بیان کننده انتظار پژوهشگر درباره نتایج پژوهش است و معمولا این انتظار بر اساس مدارک آزمایشی و یا تجربه کاری پژوهشگر به وجود آمده است. فرض خلاف بیانی است که پژوهشگر آرزو می کند درباره آن پژوهش نماید. فرض صفر و خلاف باید ناسازگار باشند، به این معنی که نباید به هیچ شکل یا طریقی باهم تداخل داشته باشند . فرضیه آماری رابطه بین متغیرها را برحسب پارامترهای جامعه بیان می کند. فرضیه پژوهش در فرضیه بديلا (H1) (مخالف) آماری منعکس می گردد، ولی فرضیه صفر یا آماری۲ (Ho) همواره خلاف فرضیه پژوهش است.

استنباط آماری در آماده سازی پایان نامه

منطق استنباط آماری این گونه است که نمی توانیم درست بودن یک فرضیه آماری را ثابت کنیم، بلکه تنها می توانیم درست بودن آن را بر اساس داده های در دسترس رد یا تائید کنیم. در واقع، اگر پژوهشگر فرضیه صفر را رد کند، معنی آن این است که فرضیه پژوهش خود را قبول کرده است. در مواردی که پژوهشگر بر اساس پیشینه پژوهش نتواند رابطه بین متغیرها را حدس بزند، می تواند به بیان سؤال های پژوهش بپردازد

شیوه نگارش فرضیه در آماده سازی پایان نامه

از نظر تقدم و تأخر نگارش، روی هم رفته فرضیه را می توان به دو دسته به شرح زیر تقسیم نمود.پژوهشگر بر اساس تجارب و مشاهدات خود و یا مطالعه نتایج پژوهش دیگران، نظری را در خصوص متغیرهای مختلف مطرح می سازد که به آن فرضیه پژوهشی می گویند.

آغاز پژوهش با ثبت این حدس توسط پژوهشگر، صورت اجرایی به خود ما به عبارت دیگر، این فرضیه انتظارات پژوهشگر را درباره رابطه بین متغیرها می دهد و به همین دلیل یک راه حل پیشنهادی است. لذا در مقالات علمی و نتایج پژوهش به طور معمول شاهد درج این نوع فرضیه هستیم. فرضیه پژوهشی ویژگی های زیر برخوردار است:

این فرضیه مبتنی بر این واقعیت است که بین دو صفت یا ویژگی موردبررسی، تفاوتی وجود دارد.

و فرضیه ای است که به احتمال وجود یک رابطه با تأثیر اشاره می کند.

 انتظار پژوهش گر را پیرامون نتایج آتی پژوهش بیان می کند.

پیش بینی و جهت گیری پژوهش گر را نشان میدهد که می تواند به دو صورت جهت دار و بدون جهت نوشته شود.

اسامی دیگر این نوع فرضیه عبارت اند از فرضیه خلاف، فرضیه آلترناتیو،،H1Ha،HA،

فرضیه آماری در آماده سازی پایان نامه

این فرضیه،های پژوهش در آماده سازی پایان نامه جمله یا گزاره ای است که معمولا با استفاده از نمادهای آماری به صورت پارامتر نوشته میشود و نقش آن هدایت پژوهشگر در انتخاب آزمون آماری مناسب است. به عبارت دیگر، پژوهشگر روشهای آماری لازم را بر مبنای فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه آماری انتخاب می کند.

 با وجود آن که پژوهشگر، کار خود را با تدوین فرضیه پژوهشی شروع می کند، ولی در عمل باید خلاف یا عکس ادعای اولیه خود را مورد کنکاش قرار دهد. لذا اقدام به تدوین فرضیه آماری می نماید که ادعای خلافی را مقایسه با فرضیه پژوهشی مطرح می سازد. در نتیجه اگر ادعای جدید رد شود، حد اوليه و اصلی پژوهشگر به تائید می رسد ولی اگر این ادعا مورد پذیرش قرار گیرد،مشخص میشود که حدس پیشنهادی پژوهشگر (فرضیه پژوهشی) فاقد وجاهت علمی است  فرضیه آماری بیان مقداری درباره پارامترهای جامعه است. از ویژگی های این فرضیه می توان به موارد زیر اشاره نمود:

ویژگی های پژوهشی در آماده سازی

این فرضیه مبتنی بر این واقعیت است که بین دو صفت یا دو ویژگی مورد مطالعه، تفاوتی وجود ندارد.

فرضیه ای است که به نداشتن رابطه با تأثیر اشاره می کنند.

. فرضیه آماری جایگزین منطقی فرضیه پژوهش است.

اسامی دیگر این فرضیه عبارت است از: فرضیه پوچ، فرضیه صفر، نول، خنثی و H . باوجود نقش مهمی که فرضیه آماری در پژوهش دارد، ولی معمولا فقط در موضوع آزمون فرضیه مطرح شده و در گزارش پژوهش ها تنها به ذکر فرضیه پژوهشی اکتفا می شود. به خصوص از درج همزمان فرضیه پژوهشی و آماری که در برخی از گزارش پژوهش های غیرحرفهای مشهود است، باید اجتناب گردد.

جهت دار و بدون جهت بودن فرضیه ها در آماده سازی پایان نامه

فرضیه های پژوهشی و آماری می توانند هم در قالب پژوهش های جهت دار و هم بدون جهت نوشته شوند. لذا فرضیهها را صرف نظر از نقش، به طور کلی از نظر جهت دار بودن و یا جهت دار نبودن به دو گروه تقسیم می نمایند.

فرضیه جهت دار در آماده سازی پایان نامه

فرضیه جهت دار که به آن فرضیه یک دامنه  نیز می گویند، فرضیه ای است که در آن جهت ارتباط یا جهت تأثیر متغیر مستقل بر متغیر وابسته از پیش مشخص و معین است. از این فرضیه هنگامی استفاده میشود که پژوهشگر دلایل مشخصی برای پیش بینی یک رابطه خاص داشته باشد.

فرضیه بدون جهت  در آماده سازی پایان نامه

فرضیه ای که در آن جهت اختلاف یا روابط مشخص نباشد، بدون جهت نامیده می شود. به این نوع فرضیه، فرضیه دوطرفه یا دو دامنه نیز می گویند. در نگارش این فرضیه پژوهشگر وجود رابطه، تفاوت یا اثر را بیان می کند، ولی سمت و جهت آن را بیان نمی کند.

برای آزمون فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه از آزمون های آماری یک دامنه استفاده می شود، در صورتی که در فرضیه های بدون جهت، آزمونهای آماری در دامنه بکار برده میشوند و آماده سازی پایان نامه ، رساله، طرح پژوهشی و مقاله علمی باید توجه داشت که فرضیه های پژوهشی ترجیحا جهت دار هستند، یعنی رابطه مشخصی را بین دو یا چند متغیر بیان می کنند. این رابطه می تواند به گونه های مختلفی باشد.

انواع پژوهش در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

این مقاله، با مرور مفاهیم روش پژوهش در انجام پایان نامه آغاز و با معرفی منطق و مبانی طبقه بندی انواع روش تحقیق در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد، معیارهای رایج در طبقه بندی را مورد بررسی قرار میدهد. شناخت پارادایم های پژوهشی به درک بهتر فلسفه پژوهش ها کمک می نماید؛ بر این اساس در این فصل انواع پارادایم های پژوهشی مورد مقایسه قرار گرفته است.

معیارهایی که مبنای تعیین نوع پژوهش است، از جمله اهداف پژوهش، نتایج پژوهش، جایگاه زمان در پژوهش، فرآیند اجرای پژوهش و نحوه استدلال در پژوهش تشریح و به مرور اجمالی هر یک از ابعاد می پردازیم.

این فصل چارچوب کلی طبقه بندی پژوهشها را مطرح کرده و در دو فصل بعدی اطلاعات جامع تری از زیرمجموعه هریک از انواع پژوهش ارائه خواهد شد.

روش پژوهش و ویژگی های آن در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

درمبحث قبل دررا بطه با روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد توضیح دادیم. اکنون قصد داریم به صورت مفصل تر به این موضوع بپردازیم.

واژه «روش» که از واژه یونانی «متاک» به معنای «در طول» و «اودوس» یعنی «راه»، گرفته شده است، به مفهوم در پیش گرفتن راهی برای رسیدن به هدف و مقصودی بانظم و توالی خاص اشاره دارد .اصطلاح رپروسه پایان نامه کارشناسی ارشد، هم به خود راه اشاره دارد و هم به قواعد و ابزارهای رسیدن به آن. در معنایی کلی تر، روش هرگونه ابزار مناسب برای رسیدن به مقصود است.

در عین حال، هر روشی به مقتضای ماهیت خود، محدودیت هایی دارد. هیچ روشی به شکل مطلق خوب یا بد، کامل یا ناقص و یا ممدوح یا مذموم نیست. همه روشها از جهاتی دارای نقاط مثبت و از جهاتی دیگر دارای نقاط منفی اند. این احتمال هم وجود دارد که روشی خاص در ارتباط با شرایط یا موضوعی ویژه، کارآمدی بیشتری داشته باشد.

مبانی طبقه بندی پژوهش در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

بر اساس برخی از منابع، پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد یعنی، مجموعه مرحله به مرحله انجام یک فعالیت سبب ایجاد اثری می شود. روش تحقیق، یک خط مشی ای معقول و منظم برای وی به یک هدف معین است.

از منظری دیگر، روش شناسی، مطالعه منظم و منطقی اصولی است که کاوش علمی را راهبری می کند. از این دیدگاه، روش شناسی به عنوان شاخه ای از منطق و یا حتی فلسفه است. دیدگاهی دیگر روش شناسی را شاخه ای از علم میداند. در مقابل تالکوت پارسونز معتقد است که روش شناسی در اصل با روش های تحقیق تجربی نظیر آمارشناسی، مطالعه موردی، مصاحبه و غیره سروکار ندارد، بلکه ملاحظه زمینه های کلی برای اعتبار کار علمی است. روش شناسی نه دقیقا یک رشته فلسفی و نه دقیقا رشتهای علمی است.

روش

در عین حال، گاهی منظور از روش، هرگونه ابزار مناسب برای رسیدن به مقصود است. روش ممکن است به مجموعه طرقی که انسان را به کشف مجهولات هدایت می کند، مجموعه قواعدی که هنگام بررسی و پژوهش به کار می روند و مجموعه ابزار و فنونی که آدمی را از مجهولات به معلومات راهبری می کند، نیز اطلاق شود.

دکارت، روش را راهی میداند که به منظور دستیابی به حقیقت در علوم باید پیموده شود. در عرف دانش، روش را مجموعه شیوه ها و تدابیری دانسته اند که برای شناخت حقیقت و احتراز از لغزش به کار برده می شود. به طور دقیق تر روش به سه چیز قابل اطلاق است

– مجموعه راههایی که انسان را به کشف مجهولات و حل مشکلات هدایت می کنند.

– مجموعه قواعدی که هنگام بررسی و پژوهش واقعیات باید به کار روند.

– مجموعه ابزار یا فنونی که انسان را از مجهولات به معلومات راهبری مینمایند.

مشاهده می شود که روش لازمه تولید دانش است و هیچ دانشی بدون روش قابل تصور نیست.

روش شناسی و ویژگی های آن

یکی دیگر از اصطلاحاتی که با مفهوم روش مشابهت و قرابت دارد، «روش شناسی» است. با توجه به کاربرد مفهوم روش شناسی در حوزه های مختلف علوم، تعاریف متفاوتی را شاهد هستیم .روش شناسی یا متدولوژی وسیله شناخت هر علم است.

پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد در مفهوم مطلق خود، به مجموعه روش هایی گفته میشود که برای شناخت علمی، مورداستفاده قرار گرفته و روش شناسی هر علم نیز اسب و پذیرفته آن علم برای شناخت هنجارها و قواعد آن حوزه است. روش شناسی، شناخت و بررسی کارآمدیها و ناکارآمدی های روش های است. به طور کلی روش، مسیری است که یک دانشمند در سلوک علمی خود کند، اما روش شناسی، دانش دیگری است که به شناخت آن مسیر می پردازد.

شناسی، شناخت شیوه های اندیشه و راههای تولید علم و دانش در عرصه رفت بشری است و موضوع این دانش، روش علم و معرفت است. روش در ارتباط مستقیم و با عواملی نظیر موضوع معرفت، هدف معرفت و هستی شناسی و نشناسی ای است که معرفت بر اساس آن شکل می گیرد. معرفت خصوصا اگر سی دی باشد، در روش خود از نظریهای که مبتنی بر آن است، نیز تأثیر پذیر هست.

تفاوت روش تحقیق و روش شناسی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

روش شناسی به گزینش شیوه تحلیل و طراحی پژوهش که بنیاد و چارچوب پژوهش را تشکیل می دهد، مربوط می شود.

توضیح کلی درباره پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

روش شناسی عبارت است از بررسی این موضوع که اصول تحقیق و روش شناسی پژوهش را چگونه باید پیش برد و چگونه پیش می رود؛ بنابراین هرچند پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد تعیین کننده اصولی است که شاید راهنمای گزینش روش باشند، ولی نباید آن را با خود روشها و فنون پژوهش اشتباه گرفت. در واقع روش شناسان اغلب میان آن دو تمایز قائل می شوند و بر گستره شکاف میان آنچه، اصول جاافتاده روش شناختی و شیوه های عملی یا اجرایی – شاید به همان اندازه جاافتاده – تأکید می کنند»

روش در کل به شیوه و منطق گردآوری داده ها، ابزار و نحوه تحلیل و طبقه بندی اطلاعات دلالت دارد، در حالی که روش شناسی بیشتر ناظر بر وجه فلسفی پژوهش بوده و معرف رویکردها اساسی کار است.

به عبارت دیگر، روش مسیری است که دانشمند در سلوک علمی خود طی می کند و روش شناسی دانش دیگری است که به شناخت آن مسیر می پردازد. روش همواره متن حرکت فکری و تلاش های علمی یک دانشمند قرار دارد و روش دانشی است که از نظر به آن شکل می گیرد و به همین دلیل روش شناسی هموا ره یک دانش و علم درجه دوم است. علم درجه دوم در برابر علم درجه اول قرار دارد. علم درجه اول علمی است که به یک واقعیت عینی طبیعی و یا انسانی می پردازد و علم درجه دوم علمی است که موضوع آن نفس واقعیت خارجی نیست، بلکه موضوع آن، علم و آگاهی بشری است، اعم از این که آن آگاهی، خود یک دانش و علم درجه اول و یا درجه دوم باشد.

مبانی فلسفی و پارادایم های پژوهشی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

باورها، ارزشها و رفتارهای پژوهشگران در مقاطع زمانی و یا دوره های علمی، پاسخ های ویژه ای برای پرسش های بنیادی دارد که تکرارپذ یر بوده و در چارچوب مفهوم روش و روش شناسی و تفاوت بین این دو مفهوم نمی گنجد. برای پرداختن با این چرایی، باید با مفهوم جدیدی تحت عنوان پارادایم آشنا شوید. در سال های اخیر با ورود این مفهوم به عرصه های علمی، شاهد صف آرایی جدیدی از پژوهش ها هستیم که تفاوت آنها از منظر فلسفه نگریستن به واقعیت پژوهش و پارادایم فکری پژوهشگر است.

پارادایم عبارت است از چارچوب فکری غالب و رویه جاری نهادینه شده. پارادایم ها در پرتو تغییرات و تحولات، دارای چرخه عمر زمانی معین می باشند. پارادایم یک نوع جهان بینی و نظریه کلی بوده و دیدگاهی جامع درباره پیچیدگی های جهان واقع است. مجموعه ای از اعتقادات علمی و باورهایی است که چارچوبی را برای آزمون، ارزیابی و در صورت لزوم، اصلاح نظریه های علمی فراهم می آورد.

پارادایم پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

کوهن پارادایم را مجموعه ای از مفروضات، مفاهیم، ارزش ها و تجربیاتی که روشی را برای مشاهده واقعیت های جامعه فراهم می سازند، تعریف می کند. به عقیده ایشان پارادایم، دستاوردهای علمی به صورت عمومی پذیرفته شده ای است که برای مدتی به وسیله پیروان آن رشته، به عنوان الگویی برای حل مسائل رشته مزبور به کار گرفته بر این اساس، پارادایم چارچوبی برای حل مسئله است که به فعالیتهای وهشگران برای مفهوم پردازی مسائل خاص معنا می بخشد. در این عرصه فکری، اندیشمندان، پژوهش ها را از نظر مبانی فلسفی حداقل درگروه دو پارادایم که تمایز قابل توجهی باهم دارند، طبقه بندی می نمایند. دلیل این تفاوت به نوع پاسخ پارادایم ها به سه سؤال اساسی که درباره هستی شناسی، معرفت شناسی و روش شناسی مطرح می شود، رخ می دهد.

به تعبیر دیگر، پاسخ به این پرسش که «واقعیت یک پدیده چیست؟»، «ماهیت شناخت درباره واقعیت این پدیده چیست؟» و «چگونه این شناخت حاصل می شود؟» در این دو گروه، یکسان نبوده و موجب تفکیک پارادایم های پژوهشی از هم می شود. این تقسیم بندی مشتمل بر پارادایم اثبات گرایی و تفسیرگرایی است.

پارادایم پوزیتیویستی یا اثبات گرایی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

پوزیتیویسم نوعی معرفت شناسی است که با جستجوی سامانمندیها و روابط على بين عناصر تشکیل دهنده آن، در پی تبیین و پیش بینی رخدادهای جهان اجتماعی است. بر اساس نگاه این پارادایم به هستی شناسی، دنیای اجتماعی همچون دنیای فیزیکی، واقعی و مستقل از ذهن انسان در نظر گرفته میشود و الگوها و نظمهایی که در دنیای اجتماعی موجود می باشند، جدای از چگونگی ادراک یا تفسیری که از آن به عمل می آید، وجود عینی دارند و می توان با ابزارهای علم آنها را کشف نمود.

دیدگاه پوزیتیویسم در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

دیدگاه پوزیتیویسم، «واقعیت» را، امور عینی، قابل مشاهده، اندازه گیری و پیش بینی تلقی نموده و آن را قابل درک از راه حواس میداند. فرض اساسی این پارادایم این است که پژوهشگر و سوژه مورد پژوهش، هستی هایی مستقل از هم بوده و پژوهشگر قادر است پدیده موردنظر را صرف نظر از باورها، ارزش ها و نظام های مفهومی خود، بدون تأثیرگذاری و یا تأثیرپذیری، مورد مطالعه قرار دهد..

قبل از سال ۱۹۶۰ دیدگاه اثبات گرایی، رویکرد غالبی بود و پژوهشگران، علمی را که بر اساس آزمون و مشاهده حاصل نمیشد، اساسا علم به حساب نمی آوردند؛ در این دوره تمام پژوهشها به شیوه کمی انجام می شدند. متفکرین این پارادایم بر این اعتقادند، هر آنچه در محیط پیرامون قابل مشای درک است، می توان با روابط علت و معلولی آنها را تحلیل کرد و اگر پدیده ای به صورت عینی نتوان موردسنجش و اندازه گیری قرار داد، باید در اهمیت و هست آن پدیده تردید جدی داشت.

دیدگاه جزئی نگری در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

جزئی نگری و تأکید بر کمیت و اعداد و ارقام، به دنبال شناخت پدیده ها بودن تا عمل گرایی، تأکید بر شناسایی علت ها به جای معلول ها، قابل درک و ملموس دانستن واقعیت ها و مستقل تلقی کردن آن از مشاهده گر؛ که در حقیقت بیانگر هستی شناسی است، اصالت دادن بر تجربه حسی و نامعتبر شمردن هرچه آنچه خارج از این مدار باشد، از ویژگی های برجسته این پارادایم محسوب می شوند.

این پارادایم، با استفاده از منطق استدلال قیاسی، پایه و مبنای فلسفی کلیه پژوهشهای کمی را تشکیل میدهد و تأکید آن بر استفاده از روش شناسی کمی در پژوهش ها است.

این پارادایم در فراهم ساختن زیرساختی برای آزمودن فرضیهها یا «فرضیه آزمایی» بیشترین نقش را ایفا نموده و مجموعه پژوهش هایی که در حوزه رد یا پذیرش وجود تفاوت، اختلاف و یا رابطه بین دو یا چند متغیر انجام می شوند، حتی پژوهش های مداخله ای و علی و معلولی در زمره این پارادایم قرار دارند.

پارادایم تفسیرگرایی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

 پارادایم دیگری که در سمت مقابل پارادایم اثبات گرایی قرار دارد، تحت عنوان پارادایم تفسیرگرایی شناخته می شود. از آنجا که نتایج پژوهش در این پارادایم از صافی ام و تفسیر پژوهشگر می گذرد، به این پارادارم،تفسیر گرایی اطلاق شده است.

این پارادایم که با عناوین دیگری همچون ساختارگرایی، طبیعی گرایی نیز مشهور است، بر این مفروضه اساسی استوار است که افراد در شرایط یکسان ممکن است پس ازمشاهده ئ یک پدیده خاص، برداشت های متفاوتی را به عنوان درک از آن «واقعیت»مشاهده یک پدیده خاص، اظهار نمایند.

پارادایبم طبیعی گرایی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

این، برخلاف نظر اندیشمندان اثبات گرا، این پارادایم اعتقاد دارد تقسیم و پیچیده به اجزا کوچک تر و مطالعه هر یک از اجزا، الزاما ما را به شناخت : آن پدیده نمی رساند و نیز واقعیت مورد مشاهده (سوژه پژوهش) و دیگر، بر یکدیگر تاثیر می گذارند و از سوی دیگر، ارزش های پژوهشگر به نحوی فرآیند پژوهش را تحت تاثیر قرار می دهد؛ بنابراین، در این پارادایم فرض در مورد تأکید، آن است که واقعیت مورد مشاهده، کاملا به تفسیر افراد و ذهنیت آنان وابسته است.

بر اساس آموزه های این پارادایم، از منظر هستی شناسی، هیچ واقعیت بیرونی از این تعریف شده ای وجود ندارد؛ بلکه واقعیت ها به مدد ادراک و برداشت مشارکت جویا نه ساخته می شوند. از نظر آنها واقعیت واحد و مجردی، جدا از برداشت و ادراک ما وجود ندارد و انسانها می توانند تجربیات متفاوتی از پدیده های واحد داشته باشند. بر این اساس یافته های پژوهش، همان آفرینش و تکوین واقعی، خود فرآیند پژوهش است.

دیدگاه تفسیر گرایان در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

برخلاف دیدگاه پوزیتویستها، تفسیرگرایان بر این باورند که پژوهشگر می تواند در واکنش به پدیده های اجتماعی، دیدگاه ها و احساسات خود را به عنوان بخشی از فرآیندروش پژوهش وارد کند. منطق این پارادایم ایجاب می کند که پژوهشگر، حتى به صورت موقت در ارزش ها، تعهدات سیاسی، اجتماعی مشارکت کنندگان سهیم شده و با آنها همراهی کند. این افراد در پی بی طرفی ارزشی نیستند، بلکه می خواهند بدانند چگونه آن ارزش ها شکل گرفته و ایشان چطور می توانند آن را تحصیل نماید. اینان معتقدند که ارزش، یک بخش محوری از زندگی اجتماعی است. به عبارت دیگر ارزشهای هیچ گروهی غلط نیست، بلکه فقط متفاوت است.

رویکرد کیفی تفسیرگرایی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

از سوی دیگر، رویکرد کیفی (تفسیرگرایی) بر اساس دیدگاه کل نگر به پدیده های سستی بنا شده است، من هم اصل زیر استوار است. او فقط و تنها یک واقعیت منحصر وجود ندارد، از سوی دیگر، رویکرد کیفی (تفسیرگرایی) بر اساس دیدگاه کل نگر به پدیده های هستی بنا شده است؛ بر دو اصل زیر استوار است:

او فقط و تنها یک واقعیت منحصر وجود ندارد، واقعیت بر اساس ادراک فرد بنانهاده شده است و برای هر فرد، متفاوت است؛ و در طول زمان نیز تغییر می کند.

آنچه ما میدانیم فقط در یک موقعیت یا متن، معنا پیدا می کند.

 از دید صاحب نظران تفسیر گرا، واقعیت ماهیت ثابتی نداشته، بلکه محصول تراوش های ذهنی فردی است که در پژوهش شرکت دارد. بر این اساس پیروان این پارادایم، به واقعیت های چندگانه معتقد بوده و اظهار می دارند که واقعیت بستگی به زمینه و متن دارد و می تواند در آن واحد، ساختارهای متفاوتی داشته باشد. این رویکرد مبتنی بر استفاده از استدلال استقرایی در روش پژوهش است و معتقدند که پدیده در طی فرآیند روش پژوهش تکامل می یابد.

بر اساس منطق پارادایم تفسیرگرایی، رابطه مشاهده گر و سوژه پژوهش نیز بسیار به هم نزدیک است. در این رویکرد، پژوهشگر به عنوان جزئی از پژوهش محسوب شده و حتی ابزار گردآوری داده تلقی می شود. او خود قسمتی از پژوهش است. بر این اساس او وظیفه مشاهده، مصاحبه و تفسیر ابعاد مختلف پژوهش را بر عهده دارد.

نظریه پردازی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

تولید فرضیه و ایده های جدید برای پژوهش های آتی، به کارگیری نگاه كل گرایانه از مهم ترین کارکردهای پارادایم تفسیرگرایی محسوب شده و ضمن تأکید بر استفاده از روش شناسی کیفی، این پارادایم پایه و مبنای فلسفی پژوهش های کیفی را تشکیل میدهد.

رویکرد ترکیبی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

باوجود آن که از منظر رویکرد پارادایمی به پژوهش، اعتقاد و پایبندی پژوهشگر به هر دو پارادایم اثبات گرایی و تفسیرگرایی در آن واحد، دور از ذهن است، در سال های اخیر با بروز سؤالات پیچیده در پژوهش، گسترش دامنه علوم و شکل گیری پژوهش های چندبعدی، مشارکت پژوهشگران با تخصص های متفاوت در قالب تیم پژوهشی، شاهد ترکیب و استفاده از پارادایم های اثبات گرا و تفسیرگرا به طور همزمان در اجرای یک پژوهش هستیم که به آن رویکرد ترکیبی اطلاق می شود.

تقسیم بندی جدید به عنوان پارادایم محسوب نشده ولی در زیر مجموعه رویکردها قرار می گیرد. این رویکرد به اسامی مختلفی از جمله روش های چندگانه، پژوهش های ترکیبی،  یکپارچه سازی، چند روشی، مطالعات به هم تنیده، استراتژی چندگانه” و روشهای آمیخته نیز شناخته می شود.

رویکرد ترکیبی تلاش می کند به این سؤال پاسخ دهد که چگونه در پژوهش های متنوع و روشهای مختلف مطالعات بین رشته ای و چند رشته ای و به طور کلی در پژوهش های علمی چندمرحله ای و چندبعدی، یکپارچگی و همگرایی حاصل می شود و رویکردهای کمی و کیفی از چه طریق ترکیب می گردند. به عبارت دیگر، این دیدگاه درصدد است چارچوبی را معرفی نماید که در طی آن، روشهای کمی و کیفی به منزله رویکردهای مکمل، مورداستفاده قرار گرفته و دیگر مانند رویکردهای رقابتی درصدد حذف و برکنار زدن یکدیگر نباشند.

 

روش تحقیق در نگارش پروپوزال

در مقاله پیشین به بیان مسئله در نوشتن پروپوزال پرداختیم. یک پرسش مهم در فرآیند تدوین پایان نامه، شناخت روش تحقیق در انجام پروپوزال و چرایی استفاده از آن است. به طور کلی وقتی یک فرضیه با روش های خاص اثبات می شود، آن تحقیق علمی و قابل دفاع خواهد بود. روش تحقیق، اعتبار علمی، قانونمندی و مهمتر از همه استدلال و منطق حاکم بر پایان نامه را تعریف می کند.

در این صورت برای اثبات نظریه ها یا فرضیه ها یا برای مستدل کردن گفته ها و پیشنهادها یا برای قبولاندن نتایج و توصیه ها و سرانجام برای قانونمند کردن دستاوردها، به یک روش معقول، قابل پذیرش و قابل دفاع نیاز است تا بتوان بر آن تکیه کرد.

اثبات نظریه و فرضیات در نگارش پروپوزال

به سخن دیگر، باید روش رسیدن به اهدافی که برای روش تحقیق در نگارش پروپوزال تعیین شده است را تشریح نمود. روشی که با آن پاسخ مسأله ی مورد پژوهش پیدا خواهد شد. به این ترتیب، هرگونه قانونمندی، اثبات، استدلال نتیجه گیری و مانند آن ایجاب می کند که چه در موضوعات ادراکی – احساسی، و چه در موضوعات عملکردی یا کمی به یک روش تحقیق محکم و پذیرفتنی اتکا کنید.

در این صورت، روش تحقیق کار مطالعه را در یک چارچوب قابل دفاع قرار داده و محقق را از بلند پروازی های بی مورد دور می سازد. برای همین، یکی از محدودیت های مهمی که در برابر نویسنده ی پایان نامه قرار دارد، این است که باید در مقابل یک روش تحقیق درانجام پرو پوزال درست پاسخگو باشد.

در همین ارتباط نیز می توان گفت که بنیادی ترین تفاوت اصولی میان تدوین پایان نامه با نوشتن کتاب در چگونگی روش تحقیق آنها می باشد.

اصول نگارش پروپوزال پایان نامه چیست؟

بنابراین، اصولا اعتبار پایان نامه به روش تحقیق آن است؛ زیرا در هر صورت آنچه را که یک تحقیق در این سطح مدعی انجام آن است باید لزوما به زبان علمی بوده و اثبات آن به روشی قابل قبول و پذیرفته شده انجام پذیرد. به همین دلیل، عموما پایان نامه هایی که به روش ذهنی و فلسفی انجام می شود به دلیل غیرقابل دفاع بودن و قابل ارزیابی نبودن موضوعات، با اشکال روبرو می گردد. محقق، خود فرآیند کار را می شناسد ولی  نمی تواند آن را به صورت مستد ل اثبات کرده، به جامعه ی علمی ارائه نماید.

 در صورتی که او باید بتواند استدلال کافی در اثبات آنچه را که مطرح می سازد، بیان دارد. از این رو روش تحقیق پایان نامه باید تا حد ممکن روشن و بدون ابهام باشد. همچنین انتخاب روش تحقیق در نگارش پروپوزال باید متناسب با شأن یک پایان نامه تحصیلات تکمیلی، و نه در حد یک کار پژوهشی ساده باشد. بنابراین، از کارهای مهم مرحله تدوین هر پایان نامه این است که باید روش تحقیق متناسب با موضوع خود را مدنظر قرار دهد.

روش شناسی تحقیق در نگارش پروپوزال

در تعریف تحقیق گفته می شود که تحقیق روندی است رسمی و منظم که با طی مراحل معینی برای کاوش در مباحث علمی برای کشف یک حقیقت مجهول صورت می گیرد. بنابراین، تحقیق عمل دقیق و منظمی است که برای رسیدن به نتیجه ی مورد نظر باید مراحل معین آن بر پایه یک منطق خاص پشت سر هم قرار گرفته و یک فرآیند منطقی علمی را تشکیل دهند.

مفهوم روش تحقیق در کارهای پژوهشی، گزارش های تحقیقاتی و کتاب های روش تحقیق به گونه های مختلف و در سطوح گوناگون به کار رفته است. این مفهوم اغلب کلی و شامل انواع روشها، مراحل، فرآیندها و ابزار تحقیق می شود. به عبارت دیگر، این مفاهیم عمدتا به روش انجام کار پژوهشی – علمی برای دستیابی به حقیقتی نو در هر یک از رشته های تحقیقی گفته می شود.

مفاهیم مبحث روش شناسی تحقیق

یکی از مهمترین این مفاهیم مبحث روش شناسی تحقیق یا تعیین مبانی فلسفی تحقیق است. در حقیقت، روش شناسی تحقیق، کوششی است برای تعیین روش منطقی دستیابی به اهدافی علم یا شناخت علمی که بدون آن چنین کاری میسر نخواهد شد.

بنابراین بین روش شناسی تحقیق و روش تحقیق که به معنای «یک تکنیک تحقیقی خاص» یا فرآیند انجام یک تحقیق است تفاوت قایل شده، آنها را بجای یکدیگر به کار نبریم. دیدگاه های روش شناسی به صورتهای متنوعی ارائه شده است که هر محقق بسته به رشته ی علمی خود، روش شناسی مناسب آن رشته را در انجام  تحقیقات مربوطه به کار می گیرد.

در حقیقت روش شناسی ما را به شناخت پدر مورد مطالعه راهنمایی می کند. بدین ترتیب محقق ناچار است برای دستیابی به درست و منطقی در رابطه با موضوع یا پدیده ی مورد مطالعه، روش منطقی دستیار شناخت پدیده های مورد مطالعه را به درستی انتخاب نماید. بدیهی است هدف از شناخت کسب آگاهی و تسلط بر پدیده ی مورد مطالعه در تبیین چگونگی روابط آن می باشد. بنابراین روش شناسی عبارت است از راهنمای تخصصی علمی که زمینه های فلسفی تحقیق را برای اعتبار بیشتر بخش علمی فراهم می سازد.

با توجه به آنچه بیان گردید می توان محورهای اساسی در دیدگاه های روش شناسی تحقیق را به شرح زیر استنتاج و جمع بندی نمود.

کلیات در مورد روش شناسی در نگارش پروپوزال

• روش شناسی تحقیق راهنمای منطقی محقق برای دستیابی به حقیقت علمی رشته است.

• چرایی و کنه معنی و مفهوم تحقیق رشته علمی با روش شناسی تحقیق قابل پاسخ گویی

• روش شناسی تحقیق به طور کلی رویکرد اصلی و خط مشی تحقیق را تعیین می کند.

• شيوهی پاسخ گویی به پرسش های تحقیق به طور کلی از طریق روش شناسی تحقیق ترسیم می شود.

 • روش شناسی تحقیق در چارچوب علمی و نظری مورد مطالعه، تبیین می کند که چگونه واز چه روشی می توان به فرضیه های تحقیق پاسخ گفت.

در پژوهش های علوم انسانی به طور اعم و علوم رفتاری به طور ویژه، انتخاب رویکرد پژوهش برای پی بردن به حقایق، دستیابی به دانش نو، حل مسائل و تصمیم گیری درست بر اساس مقوله های فلسفی شکل می گیرد. دیدگاه های فلسفی زیربنای معرفت شناسی را می توان پارادایم های پژوهش نامید.

رویکردهای پژوهش بر پایه مقوله های فلسفی که آورده شدبه شرح زیرمورد بحث قرار می گیرد:

 ا – رویکرد اثبات گرایی

 – رویکرد تفسیر گرایی

رویکرد اثبات گرایی در نگارش پروپوزال

رویکرد اثبات گرایی در روش تحقیق به توصیف، تبیین، پیش بینی و کنترل متغيرها، هارمونی ها و پدیده ها می پردازد. در این رویکرد، کارآیی و اثربخشی پدیده ها مورد نظر است و به تفکر منطقی و رشد و توسعه ی تفگر پرداخته نمی شود.

این رویکرد با متغیرهای كمی سر و کار دارد. برای نمونه فرهیختگی مفهومی است که می توان با توجه به رویکرد اثبات گرایی برای آن تعریف عملیاتی به دست داد و آنگاه متغیرهای آن را تعریف نمود و به وسیله ی پرسشنامه، آنها را اندازه گرفت و سپس برای یک جامعه داده های لازم را به دست آورد و تحلیل کرد.

اما فرهیختگی مفهومی است فراتر از مشاهده ی عینی از طریق پرسشنامه و افراد مختلف درک ذهنی متفاوتی از آن دارند؛ از این رو پژوهشگر با استفاده از تعریف مفهومی (یک مفهوم را به وسیله ی مفاهیم دیگر تعریف می نمایند.) ساختار و معنای ضمنی این مفهوم را با توجه به معناییکه افراد از آن در زندگی خود تجربه کرده اند، آشکار می نماید.

 رویکرد تفسیر گرایی در نگارش پروپوزال

 این رویکرد زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که پژوهشگربا متغیرهای کیفی سر و کار دارد. بر پایه این رویکرد، حقیقت مشروط به تجربه انسان و تفسیر اوست.

هدف تفسیر گرایی مانند پدیدار شناسی دست یابی به درک آزمودنی مورد مطالعه، از زندگی خویش است. این رویکرد در برابر رویکرد اثبات گرایی است.

در این رویکرد دستکاری تجربی و مشاهدهی بیرونی، روی نمی دهد و به گفتگو با آزمودنی ها روی آورده می شود. در این رویکرد نه تنها آزمودنی ها به سؤال هایی که پژوهشگر تهیه کرده است، پاسخ می دهند، بلکه خود آنان در گفتگوهایی درک خود را از زندگی خویش فرمول بندی می کنند. درواقع تفسیرگرایی می خواهد بداند که آزمودنی های مورد مطالعه چه درکی از زندگی خود دارند.

رویکرد تئوری انتقادی در نگارش پروپوزال

رویکرد تئوری انتقادی در روش تحقیق برپایه نظر متافیزیکی در این رویکرد، جهان از وجود و جوهرهای واقعی ساخته شده است و این جوهرها خارج از ذهن انسان وجود دارند، دارای نظم و ترتیب می باشند و با یکدیگر در ارتباط هستند. جوهرها و رابطه ی بین آنها وجود دارند. خواه شناخته شوند یا ناشناخته باقی بمانند. بودن، عین دانستن نیست. خود ما وجود داریم. دیگر جوهرها که در اطراف ما هستند، مستقل از افکار و تمایلات ما، واقعا وجود دارند.

 این رویکرد با متغیرهای کیفی سر و کار داشته، بر نقش ارزش ها در ساختن دانش و پی بردن به شناخت تأکید دارد. «تغییر واقعیت به سوی آنچه مورد نظر است، در این رویکرد از جایگاه والایی برخوردار است.»

رویکرد پسا ساختار گرایی در نگارش پروپوزال

 این رویکرد در ارتباط با متغیرهای کیفی بوده و به بازنمایی چندگانه ای از حقایق، واقعیت های اجتماعی از طریق زبان و گفتمان می پردازد.

تحلیل گفتمان در این رویکرد، نقش بنیادین دارد. مرز شکنی در فرایند مورد نظر است. مرز شکنی زمانی روی می دهد که از محدوده و عملکرد روش یا شیوه های موجود با یک شیوه و یا روش جدید و متفاوت پا فراتر نهاد درمرز شکنی کلمه کلیدی تفاوت درروش وشیوه است.

پسا ساختارگرایی از طریق سه اصل مورد پذیرش قرار گرفت

1-گریز از خود بدین معنا که خود، مخلوق جامعه است.

۲- گفتمان باید وابسته به تحلیل منتقدانه باشد و سنت ها مورد نقد قرار گیرند.

 ٣- تعهد به عدم ثبات در گفتمان برای درک و فهم – درک ما از جهان دست خوشتزلزل دایمی است.

 به هر صورت، انتخاب هر یک از رویکردهای بالا در انجام روش تحقیق در نگارش پروپوزال های تحصیلات تکمیلی باید با چارچوب نظری، اهداف و فرضیه های آن هماهنگی داشته و به انتخاب روش یا روش های تحقیق مناسب در آزمون فرضیه ها منجر شود.

روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

اکنون که سطوح وروش های پژوهش درفصل سوم بررسی شدند، می توان به این نتیجه دست یافت که انجام پایان نامه روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد دارای سه لایه از دیدگاه پژوهش می باشند.

پژوهش سطحی درفصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

در این سطح از پژوهش، نگاهی گذرا به مسائل روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد می شود و آنچه وجود دارد، بدون تجزیه و تحلیل بیان می گردد. به سخن دیگر این سطح از پژوهش سرشاخه دیدن است. نگاهی که پرنده از فراز درختان سر به فلک کشیده به اطراف می نماید. روش پژوهش توصیفی» در این سطح قرار دارد. مسائل، آن چنان که هست، بازگو می گردد.

می شود و آنچه وجود دارد، بدون تجزیه و تحلیل بیان می گردد. به سخن دیگر این سطح از پژوهش سرشاخه دیدن است. نگاهی که پرنده از فراز درختان سر به فلک کشیده به اطراف می نماید. روش پژوهش توصیفی» در این سطح قرار دارد. مسائل، آن چنان که هست، بازگو می گردد.

پژوهش میانی درفصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

این سطح از پژوهش، از سرشاخه ها، پایین تر آمده و به ساقه ی درختان نظر می افکند به عبارت دیگر، هرگونه رابطه و همبستگی، بررسی شده و نگاهی دقیق به متغیرها و پیش بینی آینده صورت می گیرد.

روش تحقیق همبستگی و همخوانی، موردی و زمینه ای، تجربی حقیقی و نیمه تجربی در این سطح قرار دارند.

پژوهش ریشه ای درفصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

این سطح عمیق ترین بخش بررسی متغیرها است. در این سطح به ریشه یابی پدیده ها، حوادث و رویدادهایی که اتفاق افتاده اند، پرداخته می شود.

روش پژوهش تاریخی، روش پژوهش علی یا پس از وقوع و روش پژوهش ع مقایسه ای در این سطح قرار دارند.

انواع روش های انجام تحقیق

استفاده از روش های متنوع در علوم انسانی و اجتماعی به دلیل تعدد عوامل و متغیرهای مؤثر در روابط بین پدیده های آن باعث ارائه ی انواع گوناگونی از سطوح روش پژوهش درفصل سوم شده است. بحث در مورد انواع روش تحقیق علمی یا انواع تحقیق با طبقه بندی آنها بر پایه فرضیه های مختلف صورت گرفته است. روش هایی مانند روش تحقیق پایه ای، توصیفی، تبیینی، ارزیابی، اکتشافی، تجربی و استراتژیک متناسب با دیدگاه های طبقه بندی شدهی بالا تعریف و تعیین شده است.

 همچنین گاهی تقسیم بندی انواع تحقیق بر پایه موضوع تحقیق صورت می گیرد، مانند تحقیقات تاریخی، اجتماعی، اقتصادی، نظامی، فرهنگی و یا به همین ترتیب بر پایه ماهیت کاربردی یانظری یا توسعه ای بودن تحقیق، تحقیقات به کاربردی، بنیادی و توسعه ای تقسیم میشوند. هم چنین برخی روش شناسان بر پایه شیوه ی استدلال و استنتاج در تحلیل داده های کمی و کیفی مورد مطالعه، انواع روش های تحقیق را تحلیلی، توصیفی، استدلالی، مقایسه ای، ارزیابی، همبستگی، آزمایشی، علمی، آماری و … معرفی می نمایند. براین اساس بیشتر صاحب نظران، روش تحقیق توصیفی صرف را در تدوین پایان نامه کارشناسی ارشد ودکتری به کار نمی گیرند و

تحلیلی همراه با توصیف را برای این گونه رساله ها مناسب تر می دانند.

انواع روش انجام تحقیق در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

به طور کلی روش های انجام تحقیق را به روش اسنادی یا بررسی اسناد، مصاحبه،مشاهده و مستندسازی” تقسیم می کنند:

بررسی مدارک و اسناد در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

 این روش که بیشتر روش اختصاصی مربوط به حوزه ی مطالعات تاریخی است، به تازگی در مطالعات علوم اجتماعی و انسانی نیز کاربرد گسترده ای پیدا کرده است. منابع مورد استفاده در این روش عمدتا مقالات علمی، کتاب ها، گزارش ها و اطلاعات موجود در کتابخانه ها، شبکه های اطلاع رسانی، سازمانها و نهادهای دولتی و غیر دولتی را شامل می شود و برای همین در اذهان عمومی به «روش کتابخانه ای» معروف شده است.

مصاحبه یکی از روش های اختصاصی مطالعات علوم اجتماعی و انسانی است. مصاحبه که به تعریف روش شناسان «گفتگوی هدفدار» است، هم در روش تحقیق در فصل سوم کمی و هم کیفی کاربرد دارد. در روش های کمی، مصاحبه به همراه پرسشنامه ای از پیش تهیه شده و با سؤال های معین، باز یا بسته و یا ترکیبی از این دو و با پاسخ های پیش بینی شده صورت می گیرد. در روش های تحقیق کیفی، مصاحبه با سؤال های محدود، باز و بدون پیش بینی پاسخ احتمالی همراه است و در مدت زمان مصاحبه طولانی تر و پرسش ها راجع به جزئیات عمیق تری باشد، اطلاعات گردآوری شده از چنین مصاحبه هایی، دقیق تر و قابل اتکاتر است. به این سبب، نتایج حاصل از این مصاحبه اطلاعات دقیقی به محقق می دهد که به درک عمیق وی از پدیده یا رابطه ی مورد مطالعه کمک می کند. از این رو، این مصاحبه را «مصاحبه عمیق» نیز نامیده اند.

از نکات قابل توجه در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد انتخاب مناسب گروه ها و شخصیت هایی است که یا درباره موضوع تحقیق صاحب تخصص یا مسئولیت هستند و یا ممکن است ارتباط مستقیمی با آن نداشته باشند، اما از قدرت تحلیل و استنتاج قابل توجهی برخوردار باشند. به هر صورت، انتخاب افراد کلیدی بسیار با اهمیت بوده و بر غنای آن می افزاید.

مشاهده در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

در روش شناسی تحقیق کیفی، مشاهده یکی از روش های عمده ای اس طی آن خود را مستقیما درگیر کار تحقیق از راه تجزیه و تحلیل بافت می کند. البته در روش شناسی تحقیق کمی، این مشاهده خیلی سطحی ومقدماتی است.وپیش ازتشکیل دسشنامه صورت می گیرد.

. اما در روش شناسی تحقیق کیفی مشاهده یکی از روش های ضروری برای درک عمیق ماهیت پدیده ها و متغیرهای مورد مطالعهاست.

این روش تحقیق بسته به نوع حضور و مشاهدهی محقق به مشاهدهی سطحی( فعال و مشارکتی طبقه بندی می شود. در مشاهدهی سطحی محقق به شكل گذر اقدام به مطالعه ی پدیده ها و رویدادها می کند تا شناختی کلی و سطحی را درباره آنها به دست آورد. در مورد مشاهدهی فعال، محقق مشاهده را همراه با تجزیه و تحلیل یافته ها و مقایسه ی آنها با مشاهدات قبلی یا اطلاعات و یافته های دیگر و احيانا همراه با مصاحبه و گفتگو انجام می دهد. در مشاهده ی مشارکتی نیز برای تعمیق مشاهدات محقق نوعی همکاری نزدیک تر در مدت طولانی با عوامل و پدیده های مورد مشاهده صورت می گیرد.

مستند سازی روش تحقیق

این روش تحقیق که اختصاص به تحقیقات میدانی دارد، در روش های تحقیق کمی و کیفی به کار می رود. مستندسازی یا تولید اسناد و مدارک جدید در حین انجام روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد از سوی برخی روش شناسان به عنوان یکی از روش های اصلی به شمار می آید. اما برخی دیگر از روش شناسان این روش را یکی از روش های تکمیلی جمع آوری داده ها نام برده اند. اما به هر حال با توجه به ورود فناوری های نوین به عرصه های پژوهش و تحقیق، این روش در مطالعات اجتماعی، برنامه ریزی شهری و منطقه ای کاربرد گسترده ای پیدا کرده است.

 این روش تحقیق معمولا با انجام مصاحبه، مشاهده اسناد یا مدارک جدید به شکل نقشه، نوار ویدئویی، نوار کاسست، عکس و اسلاید همراه بوده که در هنگام تجزیه و تحلیل و تلفیق اطلاعات و داده های تحقیق استفاده می شوند.

ابزار تحقیق درفصل سوم

ابزار تحقیق، در حقیقت وسایل و ابزاری است که محقق برای روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد استفاده می کند. هریک از ابزار برای تحقیق خاصی به کار می رود و کاربرد مخصوص خود را دارد. به این ترتیب، هر یک از روشهای تحقیق یاد شده، ابزار تحقیق ویژه ای را لازم دارد. مثلا روش تحقیق اسنادی از ابزار «فیش برداری استفاده می کند و در روش تحقیق مصاحبه ای از ابزار پرسشنامه» و در مشاهده از «دوربین» می توان استفاده کرد.

فرآیند سازماندهی انجام روش تحقیق

به طور کلی فرآیند سازماندهی انجام یک تحقیق به چهار صورت زیر تقسیم می شود که هر یک واجد خصوصیات ویژه ای بوده و متناسب با انواع تحقیق می توان از آن بهره برداری نمود.

 فرآیند خطی روش تحقیق

 در فرآیند خطی «بورگس» مراحل انجام روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد در یک خط مستقیم و به صورت پشت سرهم سازماندهی شده، و هر مرحله منبعث از مرحله ی پیشین بوده و به مرحله ی پسین ختم می شود.

فرآیند گام به گام روش تحقیق

 در فرآیند گام به گام «کن» مراحل تحقیق در فواصل معینی باهم ارتباط دارند اما ضرورتا به شکل خطی سازماندهی نمی شوند.

 فرآیند حلقوی روش تحقیق

 در فرآیند حلقوی تحقیق رودستام و نیوتن مراحل تحقیق به صورت حلقوی سازماندهی شده اند و در هر مرحله می توانند بر یکدیگر تاثیر مستقیم بگذارند

فرآیند حلزونی روش تحقیق

در فرآیند حلزونی «لاكستر» مراحل تحقیق پیچیده بوده وبه صورت ترکیبی از فرآیندهای یاد شده در موارد خاص و تحقیقات پیچیده – به کار می رود که می توان ویژگی هایی را برای آن برشمرد از جمله اینکه فرآیند حلقوی است، تقریبا از همه نقاط می توان وارد آن شد، فرآیندی پایان ناپذیر است، امکان بازنگری اقدامات را فراهم می کند و سرانجام محقق را به نقاط آغازین مختلف باز می گرداند. نتیجه آنکه انتخاب روش تحقیق در تدوین یک پایان نامه اساسا به هیچ وجه نمی تواند کلی باشد، بلکه باید مفاهیم و مصادیق آن به صورت روشن و صریح در هر مرحله از فرآیند تحقیق مشخص و توضیح داده شود.

برنامه مطالعه فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

به طور کلی یکی از اقدامات مقدماتی و اساسی تدوین پایان نامه داشتن برنامه ی مطالعه است، به این معنی که در ابتدا دانشجو کلیه اقدامات خود را فهرست بندی نموده و بر پایه یک برنامه ی زمان بندی شده آن را به نظم می کشد. به عبارت دیگر، در برنامه ی مطالعه ی مرحله به مرحله به طور دقیق معلوم می شود دانشجو چه اقداماتی را در چه دوره های زمانی باید به اجرا گذارد و در این برنامه است که دقیقا جایگاه او در هر زمان معلوم می شود که به چه میزان کار تحقیق را پیش برده و یا چه میزان از کار باقی مانده است. به همین دلیل، یکی از اقدامات مهم در فرآیند تدوین پایان نامه تعیین برنامه ی مطالعه است.

تعیین قلمروی تحقیق و محدودیت در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

یکی دیگر از بخش های لازم که معمولا اساتید راهنما دانشجویان را ترغیب به طرح آن می نمایند، بیان محدودیت ها و تنگناهایی است که محقق در فرآیند تدوین پایان نامه با آن ها روبرو می شود.به همین دلیل دانشجو با بیان قلمروی تحقیق مشخص می کند که روش تحقیق در فصل سوم(PDF) او شامل چه حوزه هایی از نظر موضوعی، زمانی یا مکانی بوده و هم چنین چه نارسایی ها و کاستی هایی او را در این روند محدود ساخته است.

اشاره به هر یک از این موارد در فصل مقدمه ی پایان نامه از آن رو نیاز است که می تواند کمبودها و اشکالات احتمالی پایان نامه را توجیه و مرتفع نماید.

شایان ذکر است محدودیت های تحقیق با محدودیت های محقق تفاوت دارد و گاه به اشتباه، این دو بجای یکدیگر به کار می روند.

نقش فرضیه در مراحل مقاله

در نوشتار قبلی به اهداف پژوهش در فرآیند مقاله پرداختیم؛ در این نوشتار به بررسی نقش فرضیه در مراحل مقاله پرداخته می شود.

با توجه به گسترش دامنه پژوهش در حوزه ها و علوم مختلف در سال های اخیر و به خصوص سیال بودن زبان و تبادل دانش بین ملل مختلف، شاهد استفاده از کلمات متفاوت برای اشاره به فرضیه های پژوهشی و آماری و نقش فرضیه در مراحل انجام مقاله هستیم. به عنوان مثال، به دلیل این که فرضیه پژوهشی جایگزین یا جانشین فرضیه آماری است، گاهی به آن فرضیه خلاف یا مخالف نیز اطلاق می شود و یا به جهت خنثی بودن فرضیه آماری، به آن فرضیه پوچ یا نول نیز گفته می شود. لذا برای تعقیب راحت تر بحث در شکل زیر اسامی مترداف فرضیه های پژوهشی و آماری ترسیم شده اند.

در خاتمه، ذکر این نکته ضروری است که در پژوهش های بزرگ معمولا بخشی از کار به صورت توصیفی انجام می شود که لازم است هنگام تهیه پیشنهاد پژوهش برای این قسمت سؤالات پژوهشی و بخشی از کار نیز قالب تحلیلی به خود می گیرد که مستلزم انجام آزمون های آماری است. در این حالت باید نسبت به تدوین فرضیه های علمی بر اساس اصول یادشده بالا اقدام نمود.

پذیرش یا رد فرضیه در مراحل مقاله

یکی از اشکالاتی که در گزارش نتایج طرح های پژوهشی به چشم می خورد، ادعای اثبات فرضیه ها است. از نظر منطقی، فرضیه قابل اثبات نبوده، بلکه تنها امکان پذیرش و یا رد آن وجود دارد.

پس از انتخاب آزمون مناسب، با توجه به نوع هدف اختصاصی و فرضیه ذی ربط، نرم افزار spss مقدار آماره Pvalue را محاسبه و با علامت .sig نشان می دهد. اگر این مقدار، کمتر از 5%باشد، مفهوم آن این است که اختلاف مشاهده شده در محاسبات، ناشی از خطاهای آماری نبوده و معنی دار است. بر اساس این نتیجه، فرضیه آماری (Ho) رد و فرضیه پژوهشی (H1) که ایده اولیه پژوهشگر بوده است، مورد تائید قرار می گیرد.

ویزگی فرضیه پژوهش درمراحل مقاله

  • در نقش فرضیه در مراحل مقاله باید حداقل چهار ویژگی تعریف شده است: د. باید با شواهد عقلی و حقایق علمی شناخته شده هماهنگ باشد.
  • باید آزمون پذیر بوده و آزمون درستی و یا نادرستی آن به طور کامل امکان پذیرباشد.
  • باید بدون ابهام بوده و با ساده ترین واژگان بیان شود.
  • باید در اصل، وجود رابطه بین دو یا چند پدیده (متغیر) را پیش بینی کند.

ناگفته نماند که یک مسئله هرگز به صورت علمی حل نخواهد شد، مگر آنکه به فرضیه یا فرضیه هایی تبدیل شود. با این حال، باید توجه داشت که نقش فرضیه در مراحل مقاله همیشه از مسئله ناشی نمی شود. ممکن است فرضیه بر اساس پیشینه پژوهش یا در برخی از موارد، بر پایه مجموعه ای از داده ها و تحلیل آنها حاصل شود.

بدون شک، نقش فرضیه در مراحل مقاله ابزار نیرومند و با اهمیت یک پژوهش علمی است که پژوهشگر به کمک آن به جستجوی یک تبیین می پردازد. چهار هدف اصلی برای تدوین فرضیه عنوان شده است:

  • فرضیه جمله ای است که به صورت ربطی بیان می شود و به توصیف رابطه بین متغیرها می پردازد.
  • فرضیه مجموعه فعالیت های اجرایی پژوهش را تعیین می کند.
  • فرضیه جمله ای است که به صورت ربطی بیان می شود و به توصیف رابطه بین متغیرها می پردازد.
  • فرضیه مجموعه فعالیت های اجرایی پژوهش را تعیین می کند.

معیارهای تدوین فرضیه در مراحل مقاله

  • فرضیه برای پدیده ها، تبیین ازمایشی فراهم می آورد و موجب افزایش معرفت علمی می شود.
  • فرضیه چارچوبی را برای گزارش نتایج پژوهش فراهم می آورد با توجه به نکات یادشده در بالا،
  • باید آزمون پذیر باشد.
  • باید همبستگی یا رابطه بین دو متغیرها را بیان کند.
  • باید با نظریهای ارتباط داشته باشد.
  • باید روشن و دقیق باشد.
  • باید فارغ از مفاهیم ارزشی و اخلاقی باشد.
  • باید دقیق و اختصاصی باشد

در اینجا باید اشاره نمود که پیش فرض ها احکامی هستند که پژوهشگر آنها را به عنوان حقایق می پذیرد، اما نمی توان آنها را تائید کند.

فرضیه از منظر کلی در مراحل مقاله

  • فرضیه های جهت دار: فرضیه ای که جهت حرکت را روشن می سازد.
  • فرضیه های بدون جهت: به جهت حرکت توجه ندارد.
  • فرضیه های قیاسی: بر پایه قیاس صورت می پذیرد.
  • فرضیه عمومی: به گستره باز دانش های بشری می پیوندد و در زمره دانشهای اساسی است.

مراحل فرضیه سازی درمراحل مقاله

  • تهیه پیش فرض ها
  • وارسی پیش فرض ها
  • آزمون فرضیه ها

منابع فرضیه

  • کشف و شهود
  • منطق و استنتاج
  • مشاهده و تجربه
  • پژوهش های پیشین
  • فرهنگ

 اصول فرضیه سازی درمراحل مقاله

  • صراحت
  • فراغت از ارزش
  • دقت
  • پژوهش پذیری

لزوم تدوین فرضیه در مراحل مقاله

شاید برای شما این سؤال مطرح شود که «آیا باید برای تمامی پژوهش ها، فرضیه در مراحل مقاله تدوین شود؟»

پاسخ به این سؤال منفی است. تنها در زمانی باید به تدوین نقش فرضیه اقدام نمود که بخواهید:

  • همبستگی دو یا چند متغیر را تعیین کنید.
  • وجود یا عدم وجود رابطه را بین دو یا چند متغیر را تعیین کنید.
  • رابطه علت و معلولی دو یا چند متغیر را بررسی نماید.

 کارکردهای مختلف فرضیه

 همان طور که در مورد سؤالات پژوهش مطرح شد، به جهت رعایت تناسب فرضیه ها با اهداف اختصاص اینجا نیز شاهد شکل گیری چند گروه فرضیه هستیم که از حیث تدوین و نوع آزمون های موردنیاز باهم تفاوت دارند. معمولا کارکردهای فرضیه، چهار گروه قابل تعریف است.

بررسی وجود رابطه بین دو متغیر

 در این نوع فرضیه وجود و یا عدم وجود هرگونه رابطه بین دو متغیر در دو گروه مستقل مورد بررسی قرار می گیرد. ساده ترین و ابتدایی ترین شکل فرضیه بوده و میزان استفاده از این نوع فرضیه در پایان نامه های دانشجویی شیوع زیادی دارد. بسیاری از پژوهشگران ترجیح میدهند مطالعه خود را در ابتدا صرفا با بررسی رابطه آغاز نمایند و در صورت کسب شواهد معتبر و تائید ارتباط، در گام بعدی به شناسایی همبستگی اقدام نمایند.

سوالات پژوهش در تدوین پایان نامه

یکی از بخش های مهم طرح های پیشنهاد پژوهش در پایان نامه، تنظیم سؤال های پژوهش در انجام پایان نامه فرضیات پژوهش است. این بخش نیز در بررسی پیشنهادها از اولویت خاصی برخوردار است. تدوین فرضیات دقیق و علمی و همین طور سؤالات مناسب پژوهشی نقش مهمی در رسیدن  به نتایج مطلوب ایفا می نماید.

شایان ذکر است که همیشه نیازی به نگارش پایان نامه طور همزمان نیست. اگر پژوهش شما از نوع توصیفی باشد، معمولا تنظیم سؤال کفایت می نماید، ولی اگر پژوهش در تدوین پایان نامه از نوع تحلیلی و یا تجربی باشد، در آن صورت باید در پیشنهاد طرح پژوهش فرضیات مناسبی را هم بنویسید. به عقیده برخی از صاحب نظران در پژوهش های تحلیلی تنها تدوین فرضیه یا فرضیات کفایت می نماید و نیازی به طرح سؤال نیست.

پژوهش در تدوین پایان نامه

نکته بسیار مهم این است که ارتباط و تنگاتنگی بین عنوان، اهداف، سؤالات پژوهش در پایان نامه و فرضیات وجود دارد. سؤالات پژوهش در تدوین پایان نامه دقیقا برگرفته از اهداف ویژه خواهند بود. سؤالات پژوهشی باید بانظمی نظام مند و به ازای هر هدف ویژه، یک سؤال پژوهشی و دقیقا باهمان متغیر یا متغیرهای موجود در آن هدف ویژه طرح گردد.

لازم است بدانید که انجام مراحل بعدی پژوهش تحت تأثیر کیفیت سؤالات پژوهش و دقتی است که در نگارش آن بکار می برید.سؤالات پژوهش، محورهایی که پژوهش در پی دستیابی به آن است را به وضوح بیان می نماید.

با وجود آنکه سؤالات پژوهش در تدوین پایان نامه از اهداف اختصاصی یا ویژه منتج می شوند، در عین حال، نقش مهمی در شفاف شدن اهداف و مراحل کار پژوهش ایفا می نمایند.

 ویژگی سؤالات پژوهشی

 • باید ساده، روان و غیرقابل تفسیر باشند

• با انجام پژوهش حاضر امکان پاسخگویی به آنان وجود داشته باشد

• از نظر تعداد با اهداف اختصاصی متناظر باشند و گستره و دامنه محدودی داشته باشند و از نظر زمانی امکان پاسخ به آنان در بازه زمانی پژوهش مقدور باشد.

• به صورت استفهامی و درست نوشته شده باشند.

انواع سؤالات در پژوهش

انواع سوالات در پژوهش از نظر منطقی با اهداف اختصاصی هم راستا بوده پژوهش، ماهیت آنان نیز تفاوت می نماید. اولین گروه، سؤالات توصیفی هستند که در مطالعات توصیفی مطرح می شوند. در گروه از سؤالات عبارتهایی نظیر چه میزان، چند درصد و … بیشتر به چشم می خورد.

دومین گروه از سؤالات پژوهشی در تدوین پایان نامه سوالاتی هستند که وجود یا عدم وجود یا اختلاف را بین دو متغیر مورد مطالعه قرار می دهند. مثلا آیا بین دریافتی زن و مرد در رشته شغلی واحد تفاوت یا اختلاف وجود دارد؟ آیا میانگین فشار خون زنان و مردان سالم برابر است؟

گروه بعدی سؤالات رابطه ای هستند. این نوع سؤالات در پژوهش های سنجش رابطه ای مطرح شده و در آن وجود یک رابطه بین دو متغیر موردبررسی قرار می گیرد. مثلا آیا بین رضایت کارکنان و رضایت بیماران در بیمارستان هاشمی نژاد رابطه وجود دارد؟

سوالات همبستگی دربیان مسئله

در بخشی از مطالعات سنجش رابطه، علاوه بر وجود رابطه، شدت و جهت رابطه نیز مورد بررسی قرار می گیرد که به این نوع سؤالات، سؤالات همبستگی نیز می گویند. آیا با افزایش پرداخت اضافه کاری، عملکرد کارکنان افزایش می یابد؟ آیا بین افزایش تعرفه خدمات درمانی و عملکرد پزشکان همبستگی مثبت وجود دارد؟

چهارمین گروه، سؤالاتی هستند که در مطالعات مداخلهای مورد استفاده قرار گرفته و رابطه علت و معلولی را مورد بررسی قرار می دهند. مثال: آیا تزریق واکسن «ب ث ژ» موجب ایمنی کودک در مقابل بیماری سل ریوی می شود؟ آیا مصرف انسولین در کاهش قند خون بیماران مؤثر است؟

تمامی موارد فوق اشاره به نوع سؤالاتی دارد که در مطالعات کمی مورد استفاده قرار می گیرند و اما آخرین گروه سؤالات مربوط به مطالعات کیفی بوده و در این سؤالات شاهد عبارتهایی نظیر چگونه، چطور، چرا، به چه نحوی و … هستیم. به عنوان مثال، نظام های جبران خدمت کارکنان بیمارستان های دولتی در ترکیه چگونه است؟ دلایل و انگیزه گرایش جوانان به مواد مخدر چیست؟ راه های مهار بیماری ایدز در جوانان کدام اند؟ »

مراحلی در تدوین پژوهش

شاید یکی از مراحل پیچیده در امر پژوهش در انجام پایان نامه ، بیان موضوع بر پایه ی روش علمی است. این بدان معناست که موضوع مورد نظر را بتوان در بوته ی آزمون قرار داد. (متغیرها و داده های کمی، کیفی و آمیخته).

بیان موضوع پژوهش باید روشن، شفاف و واضح و در حیطه ای محدود، مطرح گردد. در پژوهش باید بتوان موضوع را به صورت مسئله و یا مسائل مطرح نموده، سپس بر پایه بیان مساله، اهداف اصلی و فرعی شکل گرفته و از طریق شناخت اهداف به سوی پاسخ های ظنی و گمانی که همان فرضیه ها هستند حرکت نمود و بر پایه ی طرح پژوهش سایر مراحل مطرح گردد.

به بیانی دیگر از آنجا که به رغم سعی محقق در بیان عنوان کامل پایان نامه، امکان طرح همه ی نکات تحقیق در عنوان وجود ندارد، ضروری است شرح کامل تری از مساله و زوایای جانبی آن ارائه گردد. بنابراین، محقق ضمن تلاشی که برای انتخاب عنوان مناسب می نماید، باید مراقب باشد این عنوان با شرح مسأله ی تحقیق تفاوت نداشته و دقیقا با آن در یک راستا قرار گیرد.

طرح مسئله در تدوین پایان نامه

بیان مسأله در پایان نامه اساساً روشن کننده ی این امر است که به چه دلیل باید چنین تحقیقی را انجام داد و ابعاد کلی آن چگونه است. خوب بیان کردن مسأله، موضوع را مشخص و قابل درک می کند و به طبع هرکس شرح مسأله را بخواند متوجه می شود که محقق چه کاری می خواهد انجام دهد و نیز به طور کلی اهمیت و اولویت مسأله و لزوم انجام آن تا چه حد است.

هم چنین خوب بیان کردن مساله می تواند امکان سازماندهی قسمت های مختلف تحقیق را فراهم آورد، یعنی افزون بر آنکه بیان اهداف، فرضیه ها، روش های اجرایی و نوع مطالعه را راحت تر می سازد، می تواند در تصویب پیشنهاد طرح تحقیق و یا تهیه ی گزارش . نیز به محقق یاری رساند.

بیان مسئله، ظریف ترین، حساس ترین و شاید بتوان گفت مشكل ترین بخش فرآیند تحقیق را تشکیل می دهد. به این ترتیب پژوهشگر پیش از بررسی کردن و پژوهش یا هر اقدام دیگر نیازمند آن است در تعریف موضوع مورد علاقه یا احتیاج احساس شده خود را برای آگاهی درمورد ویژه با تاکید بر تعریف و تبیین متغیرهای بازیگر درحوزه تحقیق بیان دارد. به سخن دیگر محقق ضمن افشای نیاز خود برای آگاهی از موضوع ویژه آن را با بیان روشن توجیه و تعریف مینماید و عوامل موجود در موقعیت را تعریف و تعیین میکند.

مسئله پژوهش در تدوین پایان نامه

بنابراین مسأله ی پژوهش دقيق آن چیزی است که پژوهشگر می خواهد دربارهی آن پژوهش نماید. یک مسأله می تواند هر چیزی باشد، هر چیزی که پژوهشگر از آن ناراضی است یا درست در جای خود قرار ندارد.

مشکلی از هر نوع، اموری که نیاز به تغییر دارند و یا هر چیزی که به طور صحیح کار نمی کند. مسائل توجه پژوهشگر را به خود جلب می کنند، موقعیت هایی که باید توسعه یابند، مشکلاتی که باید از سر راه برداشته شوند و مسائلی که نیاز به پاسخ دارند.

بنابراین پژوهشگر بر پایه تجارب، علم خویش و یا با استفاده از پژوهش های دیگران با مسأله ای برخورد می نماید. بدون برخورد با مسأله، موضوع پژوهش شکل نمی گیرد. هر چه تجربه بیشتر، علم افزون تر و مطالعات اکتشافی بیشتر، مسائل، بیشتر به صورت موضوع پژوهش خود را نمایان می سازند.

همچنین در شناسایی مسأله تحقیق، پژوهشگر سعی بر آن دارد تا شواهدی دال بر وجود مسأله عرضه کند. به عبارت دیگر پژوهشگر زمینه ای را تصویر می کند که در آن مسأله مورد نظر رخ داده است. در این مرحله ویژگی های مسئله گستردگی و علل اجتماعی بروز آن شناسایی می گردد. بیان مسئلهی روشن، دقیق و قابل ارجاع شاید مشکل ترین مرحله تحقیق باشد.

شناسایی مسئله تحقیق در تدوین پایان نامه

به همین دلیل است که هرقدر محقق بهتر و هنرمندانه تر و بدون طول دادن کلام بتواند آن خود را از وجود چنین روش و مولفه های خاص مرتبط با آن باخبر سازد، دربیان مسأله موفق تر بوده است.

با توجه به اینکه اصولا بهترین پرسش ها در طرح مسأله مستقیما از تجربه ی علمی نشتهی دانشجو به دست می آیند، نیاز است تشریح شود که کار جدید چه مطالبی را به مطالب پیشین خواهد افزود. بنابراین، در این بخش دانشجو نباید مطالعه را صرفا برای گذر از یک مرحله انجام دهد، یا حتی برای افزودن چیزی به شناسنامه ی علمی خود به آن مبادرت ورزد، بلکه باید توجه داشته باشد که تحقیق او بتواند به طور مؤثر به دانسته های قبلی رشته بیفزاید.

هم چنین باید توجه داشت بهترین مقدمه ها وطرح مسأله ها شامل مرور نظام مند کارهای پیشین است، چرا که می تواند حد ضرورت کار جدید را بازگو کند.

 بنابراین همین که در حد متقاعد ساختن مخاطب در مورد اهمیت پرسش اطمینان حاصل شود، کافی است و نباید در این باره زیاده روی نموده و مخاطب را سردرگم ساخت.

تعریف دیگر از بیان مسئله در تدوین پایان نامه

تعریف دیگر از بیان مسأله آن است که مسأله ی تحقیق شامل چیزی بیش از جمع آوری نسنجیدهی روابط تعریف نشده ای است که معمولا در قالب یک یا چند پرسش و فرضیه، چارچوب بندی می شود. هم چنین بیان مسأله ممکن است محتوای تعاریف مفاهیم اصلی را ارائه نماید؛ به بیان دیگر شامل خلاصه ای از مبانی مفهومی تحقیق پیشنهادی و نیز فرضیات و سؤالات تحقیق باشد، زیرا متضمن فهم ویژه ای از چگونگی ارتباط متغیرها است.

برخی از پایان نامه ها در بردارنده ی سؤالات تحقیق با فرضیه و برخی دارای سؤالات حقيقی بدون فرضیه هستند. فرضیات ممکن است به طور مستقیم کار قبلی را به چالش بکشند یا صحت نظریه ای را مورد تردید و آزمون قرار دهند. در حالی که سؤالات تحقيق بدون فرضیات، بیشتر فرصت هایی باز برای ارضای کنجکاوی محقق به شمار می آیند.

راه دیگر ترکیب سؤالات و فرضیات تحقیق این است که از سؤالات تحقیق به با موضوعات قابل بررسی کلی تری استفاده شود و سپس با فرضيات خاصی که روش تدوین پایان نامه پیش بینی ها را به شکل قابل آزمون ارائه می دهد، دنبال شود. به این ترتیب بیان مسأله ی تحقیق همراه با بیان دقیق سؤالات تحقیق و یا فرضیات به رابطه ی میان بررسی ادبیات و تشریح روش تحقیق کمک می کند.

نکات ضروری شناخت مسئله

ذکر این نکته ضروری است که شناخت مسأله اصلی بیش از حل مشكل اهمیت دارد، زیرا ممکن است هزینه و زمان زیادی صرف شود که مشکل اصلی نیست و از اولویت چندانی برخوردار نباشد، از این رو پیش از هر چیز باید اطمینان حاصل کرد که آیا آنچه توجه ما را به خود جلب کرده مشکل اصلی است یا تنها نشانه و علامتی است که باید از طریق آن مشکل اصلی را ردیابی کرد

نکته ی دیگر در بیان طرح مسأله در پایان نامه به بخش نگارش و انتخاب ساختمان درست آن مربوط است. رعایت اختصار مطالب با بیانی روشن و جذاب، از ویژگی های یک مقدمه و طرح مسألهی خوب است. به سخن دیگر، طرح مسأله در مقدمه ی پایان نامه باید جالب توجه و بیانگر نحوه ی اجرای مطالعه باشد.

به این ترتیب، باید توجه نمود که پرسش اصلی در قسمت طرح مسئله، که به صورتی ساده و روشن و عملیاتی فرمول بندی شده است، کلید کار تحقیق است همان گونه که بعدا کلید کار نگارش پایان نامه خواهد شد. از این رو گام گذاشتن در عرصه کار تحقیق بدون پرسش اصلی همان قدر بی معنا است که راه پیمایی در جنگلی ناشناخته بدون قطب نما یا کوهنوردی بدون مسیریاب بی معنی می باشد.

اهداف پژوهش در مقاله

یکی از مراحل مهم تدوین طرح پژوهشی، تعیین و انتخاب اهداف مناسب برای پژوهش درانجام مقاله است. اگر اهداف در پژوهش نامشخص، مبهم و غیرقابل دست یافتنی باشند، بی تردید در مراحل بعدی کار دچار سردرگمی خواهید شد. اهداف همیشه از محورهایی است که بسیار موردتوجه تصمیم گیران بوده و با حساسیت در خصوص تناسب اهداف با عنوان و نوع پژوهش در فرآیند مقاله برخورد می کنند. هرچقدر اهداف پژوهش روشن، دقیق و شفاف باشند، به همان میزان، دستیابی به آنها ساده تر خواهد بود.

در اهداف پژوهش در فرآیند مقاله هدف آن چیزی است که دوست داریم به آن برسیم. هدف آن چیزی است که برای آن تلاش می کنیم. اهداف، نقاط مطلوبی است در آینده که قصد دارید به آن دست یابید. با تعیین اهداف، مسیر حرکت و مراحل کار برای تیم پژوهش معنی پیدا می نماید. اگر اهداف پژوهش در فرایند مقاله دقیق بیان نشوند، امکان تشخیص انحراف و ارزیابی پیشرفت پژوهش وجود نخواهد داشت.

اهداف پژوهش به چهار دسته یعنی، هدف آرمانی، هدف کلی یا اصلی، هدف اختصاصی با اهداف ویژه و هدف کاربردی تقسیم می شوند.  با تعیین اهداف، مسیر حرکت و مراحل کار برای تیم پژوهش معنی پیدا می نماید. اگر اهداف پژوهش در فرآیند مقاله دقیق بیان نشوند، امکان تشخیص انحراف و ارزیابی پیشرفت پژوهش وجود نخواهد داشت. اهداف پژوهش به چهار دسته یعنی، هدف آرمانی، هدف کلی یا اصلی، هدف اختصاصی با اهداف ویژه و هدف کاربردی تقسیم می شوند.  

هدف آرمانی در فرآیند مقاله

به منظور نشان دادن اهمیت پژوهش در فرآیند مقاله و این که غایت و هدف نهایی پژوهش شما چیست، این هدف انتخاب و تعیین می شود. تحقق این هدف در بازه زمانی پژوهش نبوده و ارزوی شما را از انجام پژوهش ترسیم می نماید. اگر از شما سؤال شود که:«فرض کنیم پژوهش شما با دست یابی به اهداف پژوهش خاتمه یابد، در آن صورت چه اتفاق مثبتی رخ خواهد داد؟»، پاسخ شما بهتر است::«معرف هدف آرمانی شما در فرآیند مقاله خواهد بود. آرمان پردازی و آرزو در این هدف نقش مهمی دارد، در عین حال نباید با توهم هم راستا شود.» باشد.

و این که غایت و هدف نهایی پژوهش شما چیست، این هدف انتخاب و تعیین می شود. تحقق این هدف در بازه زمانی پژوهش نبوده و ارزوی شما را از انجام پژوهش ترسیم می نماید.

اگر از شما سؤال شود که گیریم پژوهش شما با دست یابی به اهداف پژوهش خاتمه یابد، در آن صورت چه اتفاق مثبتی رخ خواهد داد»، آنچه پاسخ می گویید، معرف هدف آرمانی شما در فرآیند مقاله خواهد بود. آرمان پردازی و آرزو در این هدف نقش مهمی دارد، در عین حال نباید با توهم هم راستا شود.

چیزی باید به عنوان هدف آرمانی در فرآیند مقاله مطرح شود که در صورت به کارگیری نتایج پژوهش در شرایط واقعی، اتفاق مثبتی را در جامعه پژوهشی شما رقم زند. استفاده از عبارت هایی نظیر، «فراهم ساختن مبنایی برای … ایجاد چارچوبی برای » شکل گیری زمینه ای برای …» در تدوین هدف آرمانی کمک کننده خواهند بود.

هدف کلی یا اصلی در فرآیند مقاله

اغلب دیده شده است که دانشجویان و پژوهشگران عنوان مقاله خود را دقیقا در این قسمت و به عنوان هدف اصلی در انجام پایان نامه می نگارند ! بی تردید از انجام این کار خودداری نمایید. هدف اصلی ضمن آن که با عنوان پژوهش قرابت نزدیکی دارد، در عین حال از مختصات و ویژگی های «هدف» نیز برخوردار است.

هدف کلی، و شفاف تر از هدف آرمانی بوده و در بازه زمانی پژوهش، باید قابل دستیابی باشد. هدف کلی در پاسخ به این سؤال که «اهداف پژوهش در فرآیند مقاله چیست؟»، تعیین می شود. این هدف در حقیقت به سؤال اصلی پژوهش و این که به طور کلی پژوهش چه چیزی را به دست خواهد آورد، پاسخ می دهد. به طور معمول در هر پژوهش تنها با یک هدف کلی روبرو هستیم. اگر پژوهشی بیش از یک هدف کلی داشته باشد، معنی آن این است که انجام چند پژوهش همزمان شده است.

به طور معمول حداقل یکی از متغیرهای موجود در هدف کلی در زیر مجموعه مفهوم قرار داشته و به طور مستقیم قابل سنجش نیست. لذا برای دستیابی به هدف اصلی، ضرورت دارد که هدف کلی به چند هدف کوچکتر به نام اهداف ویژه که قابلیت سنجش بیشتری دارند، شکسته شود. در حقیقت، پژوهشگر با سنجش و تعیین اهداف ویژه، در راستای تحقق هدف اصلی خود گام برمی دارد. برای آنکه بتوانید به درستی هدف اصلی پژوهش خویش را تدوین نماید، می توانید به شیوه زیر عمل کنید

عنوان پژوهش خود را به صورت یک وسیله بنگرید، سپس اندیشه نماید که با این وسیله به چه چیزی قرار است و مایلید دست یابید. پاسخ به این سؤال، هدف اصلی شما را تشکیل خواهد داد.

برای نگارش هدف کلی می توان از افعالی نظیر بررسی کردن، مطالعه کردن، تحلیل کردن و … استفاده نمود.

اهداف اختصاصی یا فرعی در فرآیند مقاله

اهداف اختصاصی یا ویژه یکی از مهم ترین بخش های یک پیشنهاد پژوهش را تشکیل می دهد و در ارزیابی های طرح، بیشترین کانون توجه، این اهداف خواهندبود درک شما از اهمیت و نحوه نگارش اهداف ویژه، برای گام های بعدی را حائز اهمیت سرشار است.

اهداف ویژه در فرآیند مقاله

اهداف ویژه، عینی و بوده و امکان سنجش و اندازه گیری آن برای پژوهشگر میسر است. این اهداف، گامهای جزئی و اجرایی هستند که در نهای تحقق هدف کلی را تعقیب می نمایند. این اهداف معمولا غیرقابل تفسیر بوده و فرض بر این است که برداشت واحدی از آنها صورت می پذیرد. تصور نمایید اگر هدف کلی یک مطالعه ای «بررسی رابطه وجدان کاری پرستاران و درآمد بیمارستان» باشد، اصطلاح «وجدان کاری » مفهومی کلی بوده و سنجش مستقیم آن مقدور نیست.

جهت انجام چنین پژوهشی، پژوهشگر باید وجدان کاری به چند بعد قابل سنجش و عینی تقسیم نماید. مثلا می تواند وجدان کاری را از بعد، فرهنگی – اجتماعی، -شخصیتی و خانوادگی مورد تحلیل قرار دهد و یا مثالا مفهوم سرمایه اجتماعی است که می تواند از ابعاد ساختاری، شناختی و ارتباطی مورد بررسی قرار گیرد. هریک از ابعاد اخیر یک هدف اختصاصی محسوب می شوند که پژوهشگر با مطالعه و سنجش تک تک آنها، به هدف کلی فرآیند مقاله خود پاسخ میدهد.

باوجود این که در هر پژوهش شاهد درج یک هدف اصلی هستیم، ولی تعداد اهداف ویژه معمولا بیش از یک مورد است.توجه داشته باشید که تحقق اهداف پژوهش در فرآیند مقاله باید به تحقق هدف اصلی بیانجامد.

اهداف اختصاصی در انجام پژوهش در فرآیند مقاله

اهداف اختصاصی را باید با استفاده از افعال عملی که برای اندازه گیری و سنجش مناسب هستند تدوین نمود. موارد زیر از افعالی است که می تواند در تدوین اهداف اختصاصی در فرآیند مقاله و پژوهش شما مورداستفاده قرار گیرد.

• تعیین کردن

• مشخص نمودن

• مقایسه کردن

• اندازه گیری کردن

• محاسبه کردن

• سنجش کردن

• شناسایی کردن

• مشاهده کردن

دقت شود افعالی نظیر بررسی کردن، مطالعه کردن، درک کرد اعتقاد داشتن و … برای هدف اختصاصی استفاده نشوند.

در مطالعات کیفی که در صدد شناخت و درک یک پدیده هست واژه «شناخت» در نگارش اهداف اختصاصی استفاده شود، ولی در ما دامنه عمل گسترده تر بوده و حسب متغیر خود می توانید از افعال و بگیرید. در مورد هر مفهوم یا پارامتر موجود در عنوان که قصد دارید ها بر مبنای آن تدوین نماید، توجه کنید که اگر این مفهوم در حال حاض در ابتدای گزاره هدف اختصاصی، واژه شناخت بکار برده می شود. چنانی وجود نداشته باشد و شما در این پژوهش درصدد مشخص کردن آن هست تعیین را بکار برید.

مثال هایی ازاهداف اختصاصی درفرآیند مقاله

  • شناخت مبنای پرداخت حقوق و دستمزد بیمارستان های خصوصی مورد مطالعه
  • تعیین مبنای پرداخت حقوق و دستمزد متناسب با شرایط اقتصادی کشور

در مثال اول، روشن است که بیمارستان های خصوصی هم اکنون مبنایی پرداخت حقوق و دستمزد مربوط به خود دارند؛ اما در مثال دوم، در این پژوهش قرار است یک پایه و مبنایی برای پرداخت حقوق و دستمزد متناسب با اشرار اقتصادی فعلی کشور تدوین و ارائه شود که هم اکنون وجود ندارد.

دقت نمایید در تدوین اهداف ویژه از متغیر یا پارامتری که در عنوان ذکر نشده است و زیر مجموعه آن نیست، استفاده ننماید. به عبارت دیگر، در اهداف اختصاصی نمی توانید زمینه های پژوهشی جدیدی را که در زیر مجموعه عنوان پژوهش و هدف کلی شما قرار ندارند، مطرح سازید.

نکاتی که در نگارش اهداف اختصاصی در فرآیند مقاله باید رعایت شود

  • هر هدف اختصاصی تنها یک متغیر را مورد بررسی قرار میدهد.

مثال: تعیین رضایت دانشجویان از نحوه تعامل استاد و فضای فیزیکی کلاس و | یا تعیین رضایت پرستاران قبل و بعد از اجرای نظام تحول سلامت. این اهداف | اختصاصی در حقیقت هریک از دو هدف مستقل تشکیل شده اند که اشتباه است. لذا باید از هم تفکیک و مستقل نوشته شوند.

مثال: تعیین رضایت دانشجویان با استفاده از پرسشنامه استاندارد سازمان – بهداشت جهانی.

  • هر هدف اختصاصی باید بدون مراجعه به هدف کلی و یا سایر اهداف اختصاصی، به طور مستقل باید دارای معنی باشد.
  • تعیین گردش تخت در بخش ارتوپدی، شکل درست آن تعیین گردش تخت در بخش ارتوپدی بیمارستان شهدای تجریش بعد از اجرای طرح تحول در نظام سلامت: ۱۳۹۴، است.

در خصوص تعداد اهداف اختصاصی توافق کلی وجود ندارد. در حقیقت ابعادِ مفهومی مورد مطالعه است که تعداد کلی اهداف پژوهش را مشخص می سازد. اگر اهداف اختصاصی از نظر تعداد، خیلی محدود باشد، اشکال دارد؛ زیرا بیانگر آن است که با مفهوم مورد مطالعه بسیار ساده بوده و متشکل از ابعاد فرعی نیست و یا این که مفهوم، درست انتخاب شده است ولی ابعاد آن به نحو مطلوب تفکیک نگردیده است.اهداف ویژه باید واقع بینانه بیان شوند. دستیابی به این اهداف، باید در توان پژوهشگر بوده، در مدت زمان تعهد شده انجام پذیر باشد و با توان اقتصادی او و اعتبار پژوهشی تخصیص یافته تناسب داشته باشد.

هدف کاربردی در فرآیند مقاله

لازم است برای نشان دادن جنبه کاربردی بودن پژوهش خود، علاوه بر اهداف اصلی و ویژه، هدف یا اهداف کاربردی را نیز تدوین کنید. در این بخش، باید مشخص نماید که نتایج حاصل از این پژوهش برای کدام سازمان یا ارگان قابلیت استفاده را دارد و در چه زمینه هایی می تواند بکار گرفته شود.

بطور کلی، هدف کاربردی، ملموس تر از سایر اهداف بوده و برای سازمانهایی که از طرح های پژوهشی حمایت می نمایند، جذابیت بیشتری دارد. نحوه نگارش این هدف، مشابه هدف اصلی بوده، با این تفاوت که در اینجا به زمینه های کاربردی نتایج طرح تأکید می شود و افعال بکار رفته در آن عینی تر است.

در این بخش محدودیتی برای تعداد اهداف وجود نداشته ولی دقت شود که از پرداختن به موارد سطحی و بدیهی اجتناب گردد.

خلاصه ای ازکاربرد اهداف در فرآیند مقاله

از کاربر در اصرار در ایام مال در این فصل، ضمن بيان تعريف اجمالی از هدف، به اهمیت تعیین هدف در طرح ها اشاره گردید. به طور کلی، در طرح های پژوهشی ما شاهد تعیین چهار نوع هدف هستیم. اولین نوع از اهداف، جنبه آرمانی داشته و زمینه های ایدئالی را می سازند. هدف کلی که معمولا قرابت بیشتری با عنوان پژوهش دارد، دومین تلقی می شود. این هدف از طریق تحقق اهداف ویژه میسر می گردد. اهداف . مهم ترین دسته از اهداف هستند. اهداف اخیر قابل سنجش بوده و دقیق و ملمود از اهداف اصلی هستند.

در برخی پژوهش ها ایجاب می کند که هدف چهارمی تحت عنوان هدف کاربردی نیز مطرح شود.

بیان مسئله در نوشتن پروپوزال

نوشتن بیان مسئله در پروپوزال، اهمیت موضوع و وجوه تمایز پژوهش به شیوه مناسب، نقش بسیار مهمی در پذیرش یک پروپوزال ایفا می نماید. این بخش از پژوهش، چرایی و دلایل انجام پروپوزال را مطرح می سازد نوشتن به صورت صحیح بیان مسئله، زمینه و مبنای را برای نوشتن پروپوزال فراهم می سازد.

بیان مسئله در پروپوزال, نوشتن پروپوزال

قبل از شروع به گردآوری داده ها، لازم است مسئله مورد پژوهش را به درستی مشخص، تعریف و حدود آن را روشن کرد. اغلب دانشجویان در تدوین مسئله یا نوشتن پروپوزال دچار سردرگمی هستند و نمی دانند مسئله پژوهش از کجا نشأت می گیرد. مسئله یا مشکل پژوهش تاییدگر وجود هرگونه انحراف یا شکاف بین شرایط حاضر و شرایطی که باید وجود داشته باشد. از منظر دیگر، وجود هر زمینه ای برای بروز تعارض، وجود اختلاف در موضوعات پراهمیت یا بحث انگیز نیز به عنوان یک مسئله تلقی می گردد.

یافتن بیان مسئله در نوشتن پروپوزال

برای یافتن مسئله یا شناسایی مشکلی برای نوشتن پروپوزال، پژوهشگر باید نگاه دقیقی به محیط پیرامون خود داشته باشد. در اینجا، به چهار منبع مهمی که مسئله وموضوع پژوهش و نوشتن پروپوزال از آن نشأت می گیرد، اشاره می شود:

ادبیات رشته مربوط

نظریه های علمی

ایده های مطروحه در منابع مختلف

مرور هریک از موارد فوق مبنایی را برای تعریف و شناسایی مسئله فراهم می سازد.

توجه داشته باشید که نوشتن مسئله پژوهش و پروپوزال فرآیندی است که نیازمند خلاقیت است وبر قدرت تصور و ژرف نگری شما متکی است. شما اغلب به عنوان پژوهشگربر عناوین گسترده برای پژوهش خود تکیه می کنید. لازم است  به تنهایی انتخاب عنوان گسترده، برای تبدیل آن به موضوعی محدودتر و قابل اجرا ترتلاش نمایید.

چه سوالاتی در مبحث بیان مسئله باید پاسخ داده شود؟

• آیا این مسئله واقعا مهم است؟ اگر مهم است برای چه کسانی و از چه ابعاد باید بیان شود؟

• آیا در زمینه علمی موردنظر، حل این مسئله ارزش دارد؟

• آیا یافته های این پژوهش و پروپوزال می تواند در عرصه فعالیت شما، کاربرد داشته باشد؟

• آیا انجام پژوهش بر دامنه دانش بشر می افزاید؟

• آیا یافته های شما در توسعه نظریه های رشته علمی مربوط می تواند موثر واقع شود؟.

• آیا انجام پژوهش به پر کردن شکاف موجود در دانش کمک خواهد نمود؟

• آیا امکان انجام پژوهش را از نظر دسترسی به منابع اطلاعاتی، برخورداری از زمان کافی، بهره مندی از مهارت لازم دارید؟

پاسخ این سؤالات ارزش پژوهش شما را تعیین می کند، زیرا یک پروژه پژوهشی که شامل نوشتن پروپوزال صحیح و دقیقی در آغاز کار پژوهش باشد، برای خود شما و خواننده به منظور بهره گیری از کل پروژه، بسیار کمک کننده خواهد بود.

طرح پرسش بیان مسئله (اطلاعات بیشتر)

 بیان مسئله باید مشخص کننده متغیرهای کلیدی پژوهش، روابط احتمالی بین آنها و طبیعت و جامعه مورد مطالعه باشد. شما می توانید بیان مسئله و پروپزال خود را به چند صورت تدوین کرده و ارائه کنید. بسیاری از کتاب های روش پژوهش پیشنهاد می کنند که مسائل پژوهش را به صورت پرسشی در ادامه توضیح ارائه دهید که البته بسیار ساده و راهنمایی کننده است.اغلب پژوهشگران مسئله پژوهش و نوشتن پروپوزال خود را به صورت خبری تدوین می نمایند.

توجه داشته باشید که بررسی کننده مسئله پژوهش شما، بر این نکته  تكيه  دارد که آیا مسئله پژوهش ارائه شده ارزش مطالعه و پژوهش را دارد و یا خیر.

متداول ترین سوالاتی که معمولا برای نقد بیان مسئله پرسیده میشود

• آیا پیشنهاد طرح پژوهشی، به روشنی مسئله پژوهش وپروپزال را تشریح کرده است؟

• آیا بیان مسئله به صورت کامل و منطقی ارائه شده است؟

ایا پژوهش های انجام شده، از منطق استدلال برخوردار هستند؟

• آیا بیان مسئله به روشنی و به دقت ارائه شده است؟

• آیا بیان مسئله به صورت عینی ارائه شده است؟ و آیا پژوهشگر گستره و دامنه مسئله را به خوبی مشخص کرده است؟  آیا بیان مسئله، به روشنی متغیرهای مسئله و جامعه پژوهش را برشمرده است؟ و آیا در بیان مسئله، تصویر قابل توجیهی ارائه شده است؟

• آیا وجوه تمایز پژوهش، نسبت به سایر پژوهش ها مطرح شده است؟

• آیا مسئله پژوهش از طریق گردآوری دادههای تجربی می تواند مورد بررسی قرار گیرد؟

• آیا پژوهشگر شرح مناسبی از زمان، امکانات، منابع و جنبه های اخلاقی پژوهش را ارائه داده است؟

به منظور آنکه بیان مسئله شما از اعتبار علمی قابل ملاحظه ای برخوردار باشد، لازم است که مطالبی که حامی و پشتیبان علمی از مشکل یا مشکلات باشد در قسمت بیان مسئله در نوشتن پروپوزال با ذکر منابع ارائه دهید.در نهایت، توجه داشته باشید که مهم ترین و حساس ترین قسمت پژوهش، تدوین بیان مسئله روشن و جامع است که پایه اساسی پژوهش شما را تشکیل میدهد.

اجزای بیان مسئله درنوشتن پروپوزال

علیرغم تفاوت موجود در شیوه های نگارش بیان مسئله، به طور کلی در پیشنهاد پژوهش و در گزارش نتایج پژوهش، بیان مسئله در نوشتن پروپوزال از سه بخش اصلی تشکیل می شود. بخشی که به توصیف شرایط مطلوب می پردازد، بخشی که شرایط موجود را شرح می دهد و بالاخره بخشی که توضیح داده میشود که برای پر کردن این شکاف قرار است چه کاری در پژوهش حاضر صورت پذیرد.

 تقدم و تأخر دو بخش ابتدایی در پژوهش های مختلف جابجا می شود، ولی محتوای هریک از بخشها ثابت است که در ادامه توضیح داده می شود:

بخش اول

این بخش برای تعریف مشکل پژوهش و بیان مسئله پروپوزال پیش بینی شده است. در این بخش باید کلیه متغیرهای اصلی و کلیدی مشکل را نظر داشته و روابط آنها را در قالب یک شبکه علیت تجسم نماییم. یکی از ابزارهایی که در این بخش می تواند برای نگارش متن مورداستفاده قرار گیرد، نمودار ایشیکاوا یا استخوان ماهی است.

از این نموداربرای تشریح تمام ابعاد یک مشکل و رسیدن به زمینه هایی که در بروز یک مشکل موثر باشند، استفاده می شود. نحوه استفاده از این ابزار به این صورت است که مشکل یا معلول در محل رأس نمودار (قسمت سر ماهی) نوشته می شود و در قسمت باله های ماهی نیز علتهای بروز مشکل درج می شود. می توان با طبقه بندی علل بروز، شاخه های فرعی و فرعی تر ایجاد کرد.

خاطرنشان می شود که نیازی به ترسیم شبکه علیت و یا این نمودار درمحتوای بیان مسئله وجود نداشته، بلکه فقط برای شناسایی متغیرها ورسیدن به یک چارچوب مفهومی و درک ارتباط آنها با یکدیگر مورداستفاده قرار گرفته و حاصل آن، به ویژه برای طبقه بندی متغیرهایی که در مرور متون حاصل می شوند، به بخش نخست بیان مسئله منتقل میشود.در این بخش، در صورت لزوم می توان به تاریخچه بروز مسئله پرداخت و سیر تحولات را مطرح ساخت.

اطلاعات بیشتر

در برخی از شیوه های نگارش، یکی دیگر از اجزای بخش اول بیان واهمیت مسئله است. گاهی این عنوان مستقل بوده و گاهی نیز در همین بخش اول ادغام می شود. در این قسمت، باید مشخص نمایید که چرا انجام این پژوهش مهم است،برای چه کسی و کدام سازمان اهمیت دارد و اهمیت پژوهش وپرو پوزال در کدام زمینه هاست.

در اینجا نیز باید مطالبی از آثار اندیشمندان و صاحب نظران و دیگر پژوهشگران در حمایت از ادعای خود مبنی بر اهمیت پژوهش وپروپوزال همراه با استناد ارائه دهید

اهمیت بیان مسئله در نوشتن پروپوزال

برای بیان اهمیت،میتوان به گسترده بودن موضوع، یعنی این که چه بخشی از جامعه، چه سازمان هایی درگیر مشکل هستند، با تکیه بر آمار اشاره نمود و از منظر دیگر حدت مشکل نیز مطرح گردد. شدت مشکل، بیانگر شدت توسعه مسئله در سازمان یا موضوع پژوهش است.هر دو بعد اهمیت، باید با استفاده از آمارهای مناسب مطرح و بحث شود. در صورت نبود آمارهای جدید، یا آمارهای داخلی، می توان از آمارهای خارجی و سازمانهای بین المللی استفاده نمود.

از دیگر اجزای این بخش، می توان به نحوه برخورد با مشکل در شرایط موجود، راه حل ها و خدمات رایج اشاره نمود. اقداماتی که در حال حاضر برای مهار و جلوگیری از بسط و تداوم مشکل صورت می پذیرد را می توان در این بخش مطرح ساخت. در همین راستا استراتژی های سازمانی موجود می تواند به طور خلاصه مطرح شود.

بخش اول

بالاخره، آخرین محوری که در بخش اول بیان مسئله باید مطرح شود، بحث عوارض ناشی از تداوم مشکل است. در اینجا باید تشریح شود که اگر اقدامی صورت نپذیرد، بر اساس شواهد موجود و روند پیشرفت، با فرض ثابت بودن متغیرها، مشکل موجود چگونه تداوم خواهد یافت. عوارض و پیامدهای حاصل از تداوم مسئله می توان در سه سطح خرد (فردی)، میانه (سازمانی) و کلان (ملی) مورد تحلیل قرار گیرد.

بخش دوم

در این بخش از بیان مسئله در پرو پوزال، باید راه حل ها یا عوامل مؤثر بر حل مشکل مطرح شوند. این بخش مؤید شرایط مطلوب است. محتوای این بخش باید فاصله و شکاف را به تصویر بکشد. برای این منظور می توان به متون علمی و یافته های پژوهش های مربوط پرداخت. دقت شود که در این بخش تنها به طور مجمل به پژوهش ها اشاره شود و فقط یافته های مهم مطرح شوند.

در صورتی که بین پژوهش های مورداشاره تناقضاتی وجود دارد، نگران نباشید. می توان به هر دو نوع مطالعه اشاره نمود. به عنوان مثال، اگر برخی از مطالعات نشان  داده اند که بین پرداخت پاداش مادی و انگیزش کارکنان رابطه معنی دار وجود دارد، این رابطه مطرح و در صورتی که مطالعاتی یافته های مخالفی داشته باشند، آنها نیزمطرح شوند.

بخش سوم

در بخش پایانی بیان مسئله پروپوزال، باید منظور خود را از انجام پژوهش و توضیح دقیق تری از آنچه می خواهیم در این پژوهش به انجام برسانیم و جزییات بیشتری از کار را مطرح سازیم. در همین مرحله است که پژوهشگر تأکید می کند که نتایج احتمالی پژوهش  وپروپوزال می تواند بر روند فعلی امور و سیاست گذاری ها و برنامه ریزی ها مرتبط با آنها اثرگذار باشد. در این بخش پژوهشگر باید هدف از اجرای پژوهش را به اختصار توضیح دهد.

آنچه در دو بخش نخست بیان مسئله در پروپوزال بسیار حائز اهمیت است، مضوع استناد است. مطالبی که در بخش اول و دوم بیان مسئله مطرح میشوندباید ازاستناد علمی معتبری برخوردار باشند. ارائه هرگونه مطلبی در بیان مسئله که فاقد استناد دقیق علمی باشد؛ هرقدر هم که مبتنی بر واقعیات عینی باشد،مورد قبول نخواهد بود.

 در خصوص استناد به منابع علمی به موارد زیر دقت شود:

• تلاش شود از منابع جدید استفاده شود. این نکته به خصوص در رساله های دکتری که فاصله بین پیشنهاد طرح پژوهشی و انتشار گزارش نهایی پژوهش قابل توجه است، ضروری تر است.

• اگر از شیوه استناد ونکور استفاده می شود، ترتیب و توالی استنادها در بیان مسئله پروپوزال رعایت شود.

• تنوع منابع مدنظر قرار گرفته و از ذکر حجم زیادی از مطالب از یک رفرنس خود داری شود.

• از تناظر تعداد منابع در انتهای گزارش با تعداد استناد در داخل متن اطمینان حاصل نمایید.

• در هر حال، تمامی متونی که دربرگیرنده «ادعا»یی است، نیازمند ذکر منبع است

 اهمیت پژوهش

یکی از عناوین مهمی که لازم است به درستی در طرح پژوهشی، اعم از پروژه، پایان نامه و رساله بدان پرداخته شود، اهمیت پژوهش است. در اهمیت پژوهش لازم است مشخص نمایید که پژوهش حاضر در چه زمینه ای، برای چه کسانی و تا چه درجه ای می تواند اهمیت داشته باشد.

برای تدوین اهمیت پژوهش وپروپزال، باید با مراجعه به منابع مختلف علمی، نکته ها و شواهدی که حامی اهمیت پژوهش شماست، گردآوری و ثبت شوند. به علاوه، لازم است که ابعاد اهمیت پژوهش خود را از لحاظ نظری و عملی برشمارید.

 در این راستا، از منابع اصلی و مهمی که مربوط به زمینه علمی مورد مطالعه شماست، به دقت بهره جوید و با خلاقیت به ارائه اهمیت پژوهش وپروپوزال خویش بپردازید. ضمن آنکه می توانید از منطق و نوشته های دیگر پژوهشگران برای نگارش این قسمت استفاده نمایید. سعی نماید این بخش را به صورتی نو و بدیع ارائه دهید.

اهمیت پژوهش: بیان مسئله در پروپوزال

اهمیت پژوهش باید از منظر تأثیری که مشکل بر شرایط موجود داشته و انحراف از شرایط متعادل تشریح شود. همچنین باید بتواند از صرف هزینه و وقت برای انجام پژوهش دفاع نماید.در پژوهش های کمی و در برخی از پژوهش های کیفی، آمار و ارقام مربوط با موضوع پژوهش، نقش به سزایی در اهمیت پژوهش دارد. آمارها به سهولت درک شده و زمینه قضاوت خواننده را فراهم می سازد.

 به عنوان مثال، شما زمانی که بهره وری نیروی انسانی شاغل در وزارت آموزش و پرورش را مطالعه می نماید، ذکر این نکته که آموزش و پرورش دارای بیش از یک میلیون نفر نیروی انسانی شاغل است و رتبه نخست را از نظر حجم کارکنان دولت داراست و همین طور ارائه اطلاعات تفصیلی از ترکیب جنسی، سنی، تحصیلاتی و گروه های شغلی در این سازمان می تواند تصویر بهتری از اهمیت موضوع پژوهش شما را ارائه نماید.

گاهی، ابعاد دیگری موجب افزایش اهمیت موضوع پژوهش وپروپوزال میشود. از جمله این نکته که موضوع یا یافته های پژوهش چه بخشی از جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد. آیا این موضوع صرفا محدود به کارکنان یک بیمارستان خاص بوده و یا در سایر بیمارستان ها نیز می تواند مطرح شود؟ هر چه گستره کار از نظر جمعیت تحت پوشش، حوزه جغرافیایی و پراکندگی واحدها در کشور بیشتر باشد، اهمیت کار نیز افزایش پیدامیکند.

تفاوت بین بیان مسئله پروپوزال وضرورت پژوهش

برخی از اوقات شاهد انجام پژوهش هایی هستیم که گستره زیادی را شامل نمی شوند، ولی از جنبه حیاتی زیادی برخوردار هستند. برای قانع نمودن تصمیم گیران و مسئولین در این خصوص نیز ارائه آمار و ارقام ضروری خواهد بود.بین بیان مسئله در پروپوزال و ضرورت نوشتن پروپوزال وپژوهش تفاوت وجود دارد. همان طور که بیان شد، اهمیت با تکیه بر آمار و گستره تأثیر مسئله و شدت آن تبیین میشود، درحالی که ضرورت پژوهش از طریق تحلیل فوریت زمانی و مکانی پژوهش تبیین میشود

 انتظار می رود که پروپوزال شما به صورت پدیده ای نو و منحصر به فرد ارائه شود،به گونه ایی که در زمینه علمی  خویش گامی استثنایی به جلو بردارید. از این رو،دراین بخش باید مشخص نماید که پژوهش شما با دیگر پژوهش های انجام شده دراین زمینه، دارای چه تفاوت اساسی است و به کدام جنبه ها پرداخته اید که در پژوهش خود بدان نپرداخته اند.

امکان دارد که زمینه علمی، روش پژوهش، یا روند سرو سامان دادن پژوهشی شما در راستای برخی از پژوهشهای انجام شده قبلی باشد وحتی از آن الهام گرفته باشید ودر مواردی دقیقا از ازبار پژوهشی آن ها استفاده نموده باشید با این وجود، باید سعی نماید که با تغییر متغیرها، دامنه پژوهش، محیط به دیگر ابعاد پژوهش خویش ترتیب دهد که کار پژوهشی شما به صورت کار نو جلوه کند.

تمایزی که طرح پژوهش شما با سایر پژوهش های مشابه دارد، باید به میزانی باشد که لزوم انجام پژوهش دیگری را توجیه نماید. از نظر علمی، بیشتر اوقات دلیلی برای تکرار یک پژوهش وجود ندارد، بنابراین، با پرداختن به وجوه تمایز و ابعاد تفاوت موجود بین یک طرح پژوهشی با زمینه های مشابه، امکان قضاوت را برایانجام طرح فراهم می سازد.

ابعاد بیان مسئله در پروپوزال

بیان مسئله در پروپوزال, نوشتن پروپوزال

شیوه استدلال در بیان مسئله در نوشتن پروپوزال

علاوه بر توجه به بخش بندی بیان مسئله در نوشتن پروپوزال که در بالا به آن اشاره شد، نحوه استدلال در بیان مسئله نیز مهم است. با توجه به آن که بیان مسئله در نوشتن پروپوزال اولین بخش پیشنهاد طرح پژوهشی است، روش شروع آن مهم است. در نگارش بیان مسئله ابتدا از مفاهیم کلان و کلی شروع می کنیم. سپس گام به گام خواننده را به دامنه پژوهش و محیط پژوهش خودمان هدایت می کنیم. به عبارت دیگر، نحوه استدلال از یک هرم وارونه یا قیف تبعیت می کند.

به عنوان مثال، اگر در خصوص ارزیابی عملکرد بیمارستان مطالعه می کنیم، شروع بیان مسئله می تواند از مرور مختصر روند تکامل ارزیابی عملکرد از دوره های بازرسی، کنترل آماری، مدیریت عملکرد و تعالی سازمانی تشریح شود.

بیان مسئله در پروپوزال, نوشتن پروپوزال

 ارتباط پاراگراف ها در بیان مسئله در نوشتن پروپوزال

شیوایی متن و روان بودن بیان مسئله یکی دیگر از عناصری است که بر تصمیم گیری مدیران مؤثر است. گاهی اوقات شاهد هستیم که با وجود استفاده از متون علمی برای تدوین بیان مسئله، ولی به دلیل کم توجهی به شیوه نگارش، پاراگراف ها تنها به صورت فیزیکی در کنار هم قرار گرفته و از روح واحدی تبعیت نمی نماید.

در نگاه اول به دلیل این که بیان مسئله با استفاده از شواهد علمی سایر پژوهش ها تبیین می شود، مستقل بودن پاراگراف ها غیرقابل اجتناب تلقی شوند. ولی رعایت نکات بسیار ساده می تواند پیوستگی و انسجام پاراگراف راتامین نماید.

واژه های ارتباطی و اتصالی پاراگراف های همراستا

زمانی که پاراگرافی را در ادامه پاراگراف قبلی و با حفظ همان مفهوم می نماییم، استفاده از نمونه عبارت های شروع کننده زیر می تواند از ارتباط پاراگراف ها با یکدیگر جلوگیری نماید.

ارتباط خشک

• بنابراین، …

• بدیهی است که…

• همان گونه که…

• در همین راستا،..

• از آنجاکه

• بدین جهت، نظر به این که…

• با این وجود،… . پیش از آن که..

• همواره

• بر طبق.. و بر اساس

• پیامد عمده این تحولات آن است که…

• در ارتباط با …

• به همین دلیل، بررسی عوامل مؤثر بر ضروری به نظر می رسد

واژه های ارتباطی و اتصالی پاراگراف های متضاد

در هنگامی که پاراگراف جدید در تضاد و یا مخالف پاراگراف قبلی باشد، استفاده از عبارت های شروع کننده زیر ممکن است کمک کننده باشند

. در مقابل، …

• علی رغم آن که….

• از سوی دیگر

• از دیدگاه دیگر، ..

• اما …

• از جهتی…

. با این حال، …

• برخلاف …

• در سمت مقابل، …

• در مقایسه با اسمیت (۱۹۹۸)،…

• برخلاف اسمیت (۱۹۹۸)، لنکستر (۲۰۰۲) به عوامل … اشاره دارد.

واژه های ارتباطی و اتصالی پاراگرافهای محتوی تشکیک

زمانی که با افزودن پاراگراف جدید قصد ایجاد سؤال و تشکیک را داشته باشیم، عبارت های شروع کننده زیر می تواند مفید باشند:

• پرسشی که به ذهن می رسد آن است که…

• باید این سؤال را مطرح کرد که … ، جای تعجب آن که …