پژوهش همبستگی چیست؟

در این نوع پژوهش همبستگی، هدف آن است که مشخص شود که آیا رابطه معنی داری بین دو یا چند متغییر عمدتا کمی(قابل سنجش) درانجام پایان نامه وجود دارد یا خیرواگر این رابطه وجود دارد«جهت» و «شدت» آن چقدر است.در این نوع پژوهش، تغییرات حاصل از دست کاری یک متغیر،برمتغیز دیگرمورد برسی قرارمیگیرد.

 در این نوع مطالعه، هدف بررسی و توضیح ماهیت ارتباط بوده و رابطه علیتی بین آنها مورد توجه نیست.

 در بسیاری از موارد مطالعات پژوهش همبستگی، مقدمه وتولید فرضیه را برای انجام مطالعات شبه تجربی و تجربی فراهم می سازد. از آنجاکه در این پژوهش مداخله ای حادث نمی شود، لذا کاربرد متغیر مستقل و وابسته در این نوع مطالعه، بی مورد است.

ضریب همبستگی

پژوهش های همبستگی شامل کلیه پژوهش هایی است که در آنها سعی می شود رابطه بین متغیرهای مختلف با استفاده از ضریب همبستگی، کشف یا تعیین شود. هدف از پژوهش همبستگی مطالعه حدود تغییرات یک یا چند متغیر با حدود تغییرات یک یا چند متغیر دیگر است.

 ارتباط: ضریب همبستگی هم بیانگر احتمال وجود رابطه است و هم نشان دهنده جهت ارتباط.

 همبستگی مثبت یا مستقیم

زمانی می گویند پژوهش همبستگی مثبت است که با افزایش میزان یک متغیر، میزان متغیر مرتبط افزایش یابد. در چنین شرایط رابطه متغیرها همسو و یا مستقیم است.

 به عنوان مثال، بین رقم کیلووات ساعت برق مصرفی و مبلغ فیش برق همبستگی مثبت وجود دارد؛ یعنی با افزایش مصرف برق، هزینه افزایش و در صورت کاهش مصرف نیز کاهش می یابد و یا این که با افزایش سابقه کار، میزان حقوق کارکنان بیمارستان دولتی افزایش یافته و با پایین بودن سابقه انتظار داریم، دریافتی کارکنان پایین باشد؛ که همه این مثال ها نشان دهنده همبستگی مثبت است.

همبستگی منفی یا معکوس

زمانی این همبستگی رخ میدهد که با افزایش میزان یک متغیر، میزان متغیر مرتبط کاهش یابد و یا برعکس. در این همبستگی جهت تغییر متغیرها مخالف یا معکوس یکدیگر است.

 به عنوان مثال مطالعات نشان میدهند با افزایش سابقه کار، میزان خطاهای کاری کارکنان کاهش و یا بعد از میان سالی با افزایش سن، بهره هوشی افراد کاهش می یابد.

دسته بندی پژوهش های همبستگی

الف)مطالعه همبستگی دومتغیری

ب) تحلیل رگرسیون

پ) تحلیل ماتریس همبستگی یا کوواریانس

 در مطالعات همبستگی دو متغیری، هدف بررسی رابطه بین دو متغیر موجود در پژوهش است. در تحلیل رگرسیون، هدف پیش بینی تغییرات یک یا چند متغی وابسته (ملاک) با توجه به تغییرات متغیرهای مستقل (پیش بینی )است.

 در بعضی از بررسی های همبستگی دو متغیری، متغیرهای موردبررسی از جدولی به نام ماتریس همبستگی یا کوواریانس استفاده میشود. در اینجا به شرح بیشتری از پژوهشهای همبستگی مزبور پرداخته می شود:

پژوهش همبستگی دو متغیری

در این گونه پژوهش ها، هدف تعیین میزان هماهنگی تغییرات متغیر است. برای این منظور برحسب مقیاس های اندازه گیری متغیرها، شاخص های مناسبی اختیار می شود.

 در پژوهش های همبستگی دو متغیری که مقیاس سنجش آن نسبتی بوده و توزیع صفت نیز نرمال باشد، برای اندازه گیری متغیرها از آزمون پیرسون استفاده میشود.

تحلیل رگرسیون

در پژوهش هایی که از تحلیل رگرسیون استفاده می شود، هدف معمولا پیش بین یک یا چند متغیر ملاک از روی یک یا چند متغیر پیش بین است. چنانچه هدف پیش بینی یک متغیر ملاک از چند متغیر پیش بین باشد، از مدل رگرسیون چندگانها استفاده میشود.

 در صورتی که پیش بینی همزمان چند متغير ملاک از متغیرهای پیش بین یا زیرمجموعه ای از آنها هدف باشد، از مدل رگرسیون چند متغیری استفاده میشود.

در پژوهش های رگرسیون چندگانه، هدف پیدا کردن متغیرهای پیش بین است که تغییرات متغير ملاک را چه به تنهایی و چه به صورت مشترک پیش بینی کند. ورود متغیرهای پیش بین در تحلیل رگرسیون به شیوه های گوناگون، به شرح زیر صورت گیرد.

– روش همزمان

– روش گام به گام

-روش سلسله مراتبی

در روش همزمان، تمام متغیرهای پیش بین باهم تحلیل می شوند. در روش گام به گام اولین متغیر پیش بین بر اساس بالاترین ضریب همبستگی صفر مرتبه با متغير ملاک تحلیل می شود. در روش سلسله مراتبی، ترتیب ورود متغیرها به تحلیل بر اساس یک چارچوب نظری یا تجربی موردنظر پژوهشگر صورت می گیرد. به عبارت دیگر، پژوهشگر شخص درباره ورود متغیرها به تحلیل تصمیم گیری می کند. این تصمیم گیری که قبل از شروع تحليل اتخاذ می شود، میتواند بر اساس سه اصل عمده باشد.

سه اصل عمده برای تحلیل متغیرها

1. رابطه علت و معلول

٢. رابطه متغیرها در پژوهش های قبلی

٣. ساخت طرح پژوهش

پژوهش های کمی در نگارش مقاله و نوشتن پایان نامه

پژوهش های کمی از نظر فراوانی، جا یگاه بالاتری نسبت به پژوهش های کیفی داشته وهم ازنظر قدمت نیز سابقه بیشتری را دارا هستند. با توجه به تشریح انواع پژوهش کمی وکیفی از نظر فرایند اجرا در انجام پایان نامه درفصل قبل در این فصل به انواعی ازپژوهش های کمی که کاربرد بیشتری در ادبیات پژوهشی دارند، اشاره می شود.

 پژوهش های توصیفی در نگارش مقاله ونوشتن پایان نامه

این پژوهش ها برای تهیه تصویر دقیق از شرایط عینی یک پدیده و اولین گام در تلاش شناخت یک پدیده است. در خاتمه کار پژوهش های توصیفی که به شیوه مطالعات کمی یا مقداری، انجام می شود، شاهد مجموعه ای از اطلاعات هستیم که در قالب جداول و ارقام و با استفاده از آمار توصیفی بیان شده و در آنها به میانگین، انحراف معیار، درصد و … اشاره می شود.

 در ادامه به برخی از پژوهش های توصیفی می پردازیم که در مطالعات کمی کاربرد دارند.

 پژوهش پیمایشی

این نوع پژوهش برای پیمایش های بزرگ که لازم است حجم انبوهی از پرسشنامه های بسته در بازه زمانی محدود تکمیل شود، بکار گرفته میشود. از نظر برخی از پژوهشگران، این روش، روش پژوهش مستقل نبوده و در انواع روش های پژوهش کمی برای گردآوری داده می تواند مورداستفاده قرار گیرد.

در این پژوهش تعمیم یافته ها و نتایج به عنوان یکی از مهمترین مزیتها محسوب شده و از شیوه های مختلفی نمونه گیری و انتخاب نمونه استفاده می کند. در این پژوهش به منظور تعمیم یافته، توجه به روایی و پایایی بسیار حائز اهمیت بود است.

پژوهش تحلیلی

دومین مجموعه از پژوهش های کمی درنگارش مقاله و نگارش پایان نامه، در قالب پژوهش های تحلیلی پیدا می نمایند. اغلب پژوهش های تحلیلی در محیط کنترل شده و با دست کاری متغیرها انجام می شوند. به طور کلی، پژوهش های تحلیلی به دو گروه پژوهشهای تجربی و شبه تجربی تقسیم میشوند.

پژوهش تجربی

این نوع پژوهش از پژوهش های کمی بهترین شیوه برای اثبات روابط علت و معلولی است. این پژوهش آخرین گام و قطعی ترین روش در فرآیند پژوهش کمی برای رد یا پذیرش عقاید، مفروضات، ادعاها و فرضیه ها در مورد یک رفتار و تأثیراتی است که در شرایط کنترل شده از یک مداخله خاص حادث می شود. در این نوع پژوهش، شرایط پیرامون یک پدیده، کاملا تحت کنترل قرار گرفته و پس انجام مداخله، نتایج حاصل مورد سنجش قرار می گیرد. نکته مهم دیگر این است که این پژوهشگر است که تصمیم می گیرد بر روی چه امری و به چه میزانی مداخله صورت پذیرد و از دخالت در چه بعدی اجتناب شود.

پژوهش های کمی درانجام مقاله وپایان نامه
پژوهش های کمی در نگارش مقاله
نگارش مقاله
نوشتن پایان نامه

روش مقایسه در پژوهش های تجربی

این امکان گزینش، راهی برای جلوگیری از سوگیری هنگام مقایسه نتایج حاصل از گروه های مورد مطالعه است. طرح های تجربی حقیقی مهم ترین روش موجود پیش روی دانشمندان برای آزمون فرضیه های مربوط به شناسایی روابط علت و معلول بین متغیرها است.به لحاظ خواص ویژه کنترلی، این نوع مطالعه به بهترین وجه ممکن رابطه متغیر مستقل و وابسته را نشان داده و بالاترین درجه اطمینان از وجود رابطه علت و معلول را فراهم می سازد.

محدویت های پژوهش تجربی در نوشتن پایان نامه

به رغم تمام امتیازهایی که این نوع از پژوهش های کمی( تجربی) دارا می باشند، در عین حال محدودیت هایی را نیز دارا هستند، از جمله:

الف) متغیرهایی وجود دارند که به سادگی قابل دست کاری نیستند. تعداد قابل ملاحظه ای از خصوصیات و ویژگی های انسانی از این مقوله اند.

ب) تعدادی ازمتغیرها هستند که به صورت تکنیکی می توان آنها را دست کاری لحاظ ملاحظه اخلاقی دست کاری این متغیرها در خیلی از اوقات جایزنیست.

پ) در برخی موقعیت ها موقعیت ها، تجربه ممکن است به جهت محدودیت های اداری و یا را به راحتی میسر نباشد.

رابطه علی در پژوهش های تجربی هنگام نگارش مقاله

وقتی در نظر است بین متغیرهای مستقل و وابسته رابطه على برقرار کرد، بایدهنرهای دیگری که ممکن است این رابطه را تحت تأثیر قرار دهند، کنترل . به بیان دیگر، تأثیر احتمالی سایر متغیرها بر متغیر وابسته باید به گونه ای سیاسی شود تا بتوان تأثيرها على واقعی متغیر مستقل بر متغیر وابسته را معین و همچنین ضرورت دارد متغیر مستقل دست کاری شود تا بتوان میزان تاثیرات على آن را شناخت.

کنترل ها و دست کاری را به بهترین وجه می توان در محیطی ساختگی به نام آزمایشگاه صورت داد که در آنجا تأثيرات على آزموده میشود.

ویژگی های پژوهش های تجربی

به طور خلاصه، پژوهشهای تجربی دارای ویژگی های زیر است:

الف) کنترل شدید متغیرها و ایجاد شرایط تجربی از طریق کنترل مستقیم متغیرها و روش تصادفی انتخاب نمونه ها

ب) انتخاب گروهی به عنوان شاهد برای مقایسه با گروه تجربی

پ) تلاش پژوهشگر بر کنترل دقیق شرایط

ت) پاسخگویی نتایج پژوهش به فرضیه های مطرح شده

ث) قابلیت تعمیم نتایج

 ج) تحت کنترل در آوردن کلیه متغیرها و دست کاری یک یا چند متغیر

 چ) بررسی اثرات و روابط متغیرها

روش کیفی در تکمیل پایان نامه

روش کیفی طیف وسیعی ازپژوهش ها را تشکیل میدهند که از نظر پارادایم نوع پرسشهای پژوهش و هم از نظر نحوه گردآوری داده و عمق پژوهش، باپوژهش های کمی تفاوت دارند.

این نوع پژوهش قصد تعمیم پژوهش نداشته و درصدد از جرایی وقوع پدیده ها است. با وجود این که شیوه انجام این نوع پژوهش از ساخت انجام پژوهش های کیفی برخوردار نیست، ولی در سال های اخیر بسیار موردتوجه پژوهشگران قرار گرفته و در کشورمان نیز از اقبال خوبی برخوردار شده است.

 اهداف روش های کیفی در تکمیل پایان نامه

مهم ترین مقاصد پژوهشهای کیفی به شرح زیر است:

توصیف روش کیفی

هنگامی که اطلاعات کمی درباره یک گروه انسانی، یک سازمان یا برخی پدیده های اجتماعی وجود داشته باشد، مصاحبه های عمیق و مشاهدات علمی بهترین راه مطالعه آنها است.

تدوین فرضیه روش های کیفی

گردآوری اطلاعات دقیق درباره برخی پدیده ها، مشاهده و مصاحبه با سوژه ها معمولا به شکل گیری فرضیه هایی که از نظر علمی آزمون پذیر باشند، منتهی می شود.

توسعه تئوری

بسیاری از افرادی که پژوهش های کیفی را بکار می گیرند، مهم ترین هدفشان کشف یک تئوری یک پارچه پدیده مورد مطالعه است.

انواع تئوری

تئوری ها در پژوهش های کیفی در انجام پایان نامه اغلب به صورت داده های تجربی و نه بر پایه دیدگاه های از پیش تعیین شده پژوهشگر درباره موقعیت اجتماعی، شکل می گیرد.

عناصر مشترک در روش های کیفی

 پژوهش های کیفی دارای عناصر مشترکی به شرح زیر می باشند

– این نوع پژوهش مبتنی بر یک دیدگاه فلسفی «تفسیر گرایانه»بوده وتوجه آن به چگونگی تفسیر، درک، تجربه و به وجود آمدن جهان اجتماعی،معطوف است.

– روش کیفی در نگارش پایان نامه برای گردآی و تولید داده های پؤوهشی ، ازروش های انعطاف پذیر و حساس نسبت به بافت اجتماعی که داده ها از آن بدست می آید،استفاده می کند.

– این پژوهش برآن گونه از روش های تحلیل و تبیین استوار است که به درک عمیق پیچیدگی، جزییات و بافت پدیده های موردمطالعه تاکید میشود.

– پژوهش کیفی باید به طور نظام مند و با دقت و سخت گیری اجرا شود پژوهشگر باید در فرآیند پژوهش به شیوه ای دقیق، جدی و نظام مند برنامه ریزی کند و آن را به انجام رساند.

– روش کیفی باید به شیوه ای استراتژیک و درعین حال انعطاف پذیر اجراشود.

روش کیفی درتکمیل پایان نامه برچه اصلی استوار است

–  روش کیفی باید با خود انتقادی پژوهشگر همراه باشد. با پژوهشگر باید اقدام ها و نقش خود در فرایند پژوهش را از جمله تفسیر داده های پژوهشی را با موشکافی موردنقد و بررسی قرار دهد.

– روش کیفی باید تبیین های اجتماعی ای را برای معماهای عقلی یا ذهنی ارائه دهد.

– روش کیفی باید به تبیین های اجتماعی منجر شود، تبیین هایی که به گونه ای تعمیم پذیر باشند و یا طنین گسترده ای داشته باشد.

– روش کیفی را نباید مبتنی بر یک فلسفه و یا یک روش واحد و یکسان دانست و یا آن را در تضاد با پژوهش کمی تلقی کرد.

مراحل انجام روش کیفی در تکمیل پایان نامه

صرف نظر از تفاوت هایی که در بین انجام انواع پژوهشهای کیفی و مراحل کلی تکمیل پایان نامه شرح زیر خلاصه می شود:

– تعیین استراتژی پژوهش، یعنی روشن ساختن این که پژوهش،توصیفی، اکتشافی و یا تبیینی است که به ترتیب استراتژی های پژوهش میدانی،مطالعه موردی همراه با پژوهش میدانی ویا مطالعه میدانی همراه بامطالعه موارد چندگانه را می طلبد.

 -نمونه گیری از جامعه مورد مطالعه

– گردآوری داده ها

– تحلیل دادهها

– تعیین روایی و پایایی روش کیفی

– تدوین گزارش روش کیفی

 قوم نگاری در روش کیفی تکمیل پایان نامه

 قوم نگاری روشی است که مردم شناسان در تکمیل پایان نامه بکار می برند و کانون توجه این روش تمرکز بر فرهنگ، گروهی از انسانها دارد. پیش فرض بنیادین قوم نگاران این است که هر گروه انسانی در نهایت به تکامل فرهنگی می پردازد که راهنمای جهان بینی اعضای آن گروه و راهی که ساختار تجربی آنها را شکل می دهد، است. قوم نگاران اغلب به مطالعه ای گسترده درباره گروه فرهنگی موردعلاقه خود می پردازند.

هدف قوم نگاری در روش کیفی

هدف قوم نگار، فراگیری (و نه مطالعه) اعضای یک گروه فرهنگی است برای درک جهان بینی آنها، به گونه ای که خود تعریف می کنند. پژوهشگران قوم نگار گاهی به دیدگاه های امیک یعنی تحلیل پدیده های فرهنگی از دیدگاه فردی که مشارکتی در فرهنگ مورد مطالعه ندارد، می پردازند. درواقع، دیدگاه «امیک» به جهان بینی اعضای یک فرهنگ مربوط می شود، حال آنکه دیدگاه «اتیک» به تفسیر بیرونی تجارب آن فرهنگ می پردازد. قوم نگاران درصدد کسب دیدی داخلی (امیک) از فرهنگ مورد مطالعه هستند که معمولا از طریق مشاهده حضوری و مصاحبه عمیق حاصل میشود.

 پدیدارشناسی درروش کیفی در تکمیل پایان نامه

پدیدارشناسی، رویکردی است که برای جستجوی عمیق در معانی شخصی و تجارب زنده و در نهایت شناخت عمیق از یک پدیده شامل ارتباطات، انتظارات نگرش ها و باورها، از کارایی کافی برخوردار است.

 یک پدیده را آن گونه که توسط افراد درک می شود را می توان با رویکرد پدیده شناسی کشف و تبیین نمود.

تبیین رویکرد پدیدار شناسی

پدیدارشناسی به معنای شناخت پدیده ها است. مکتب پدیدارشناسی در پی آن است که با تفکیک آگاهی با واسطه و بی واسطه از یکدیگر، آگاهی انسان را از پدیدارهای ذهنی که بدون واسطه در ذهن وی ظاهر می شوند و ممکن است حتی عینیتی هم نداشته باشند، مورد مطالعه قرار دهد. در نهایت پدیدارشناسان به دنبال دریافت بدون پیش داوری موضوع از طریق به تجربه در آوردن آن هستند و به باور آنها شناخت پدیدار، آن گونه که هست، تنها از طریق خودشناسی ممکن است.

پدیدارشناسی از نظر لغوی

پدیدارشناسی از نظر لغوی، عبارت است از مطالعه پدیده ها از هر نوع و توصیف آنها با در نظر گرفتن نحوه بروز تجلی آنها، قبل از هرگونه ارزش گذاری، تأویل و یا قضاوت ارزشی. در نگاه دیگر اگر پدیدارشناسی را معناشناسی بدانیم، معناهایی که در زندگی انسان پدیدار می شوند، یک نظام معنایی را شکل می دهند. این نظام معنایی با اضافه نمودن وجود به زمان و مکان به دست می آید و شناسایی این نظام معنایی نیز از همین راه حاصل می شود؛ یعنی یک شناخت مضاف به زمان و مکان که آن را «تجربه زندگی» می نامند.

ویژگی های پدیدار شناسی در روش کیفی

دو ویژگی مهم هر نوع پدیده ای آن است که: اولا پدیده ها دارای ماهیت اند و ماهیت، ویژگی ضروری و ثابت پدیده است. برای مثال بزرگی یا کوچکی برای کیف جزء ماهیت او محسوب نمی گردد اما شکل جزء ماهیت آن است چون ممکن است از حالت کیفی بودن به کلی خارج گردد.

 ثانيا پدیدهها شهودی هستند: یعنی ماهیت پدیدارها را نه از طریق انتزاع که از طریق شهود به دست می آوریم. گزاره شهودی، گزاره ای است خود اعتبار بخش یعنی گزاره ای که برای احراز درستی آن هیچ مدرکی قوی تر از خودش نتوانید ارائه بدهید. بدین ترتیب ماهیات شهودی، خودشان محکم ترین دلیل وجود خودشان هستند.

پدیده شناسی درروش کیفی درتکمیل پایان نامه

پدیده شناسی یا پدیدارشناسی روشی است از اندیشه درباره تجارب زندگی انسانها. پژوهشگر پدیده شناس تلاش می کند به این سؤال پاسخ دهد که ماهیت این پدیده که به وسیله این گروه ازانسان ها تجربه شده است،چیست؟فرض پژوهش گر این است که ماهیتی وجود دارد که باید درک وفهمیده شود.

تمرکز او بر این است که چه تجربه انسانی درباره یک پدیده خاص وجود دارد و چگونه این تجارب را تعبیر می کنند. برای غالب پژوهشگران پدیده شناس، پژوهش نه تنها شامل مطالعه درباره تجربه ای خاص به وسیله گردآوری اطلاعات از مردم مورد پژوهش است، بلکه تلاش معمول روی هر پدیده از طریق مشاهده و درون نگری صورت می پذیرد. پدیده شناسی معمولا شامل چهار مرحله اساسی است: زمینه شناسی، درون یابی، تحلیل و توصیف.

مورد پژوهی در تدوین مقاله

مورد پژوهی در تدوین مقاله که در فارسی با عناوین مشابهی از قبیل مطالعه موردی، قضیه پژوهی، تجربه یابی، تحقیق موردی نیز شناخته می شود، یکی دیگر از انواع روش های پژوهش کیفی درانجام مقاله است که به مطالعه عمیق یک مورد، یک موضوع خاص یا یک پدیده خاص می پردازد.

 از نظر سرمد و همکارانش (۱۳۷۶) در پژوهش به روش مورد پژوه، برخلاف پژوهشهای تجربی، پژوهشگر به دست کاری متغیر مستقل و مشاهده اثر آن بر متغیر وابسته نمی پردازد. همچنین مانند پژوهشگری که در تحقیق نمایشی با انتخاب نمونه ای با حجم وسیع و معرف جامعه درباره تعدادی از متغیرها به بررسی می پردازد، عمل نمی کند.

پژوهشگر مورد پژوهی درانجام مقاله داخلی، یک «مورد» را انتخاب و آن را از جنبه های مختلف بیشمار بررسی می کند. مورد پژوهش مطالعه ای است که در طی آن اولا، یک مورد (مورد پژوهی تک موردی) یا تعداد محدودی از موردها (مورد پژوهی تطبیقی) در شرایط واقعی خود در مطالعه شده، دوما یافته های حاصل از این مطالعه به شیوه کیفی مورد تحلیل قرار می گیرد.

 نظر رابرت یین در تعریف مورد پژوهی در تدوین مقاله

 مورد پژوهی، یک کاوش تجربی است که از منابع و شواهد چندگانه برای بررسی یک پدیده در بستر خودش و در شرایطی که مرز بین پدیده و زمینه آن به وضوح روشن نیست، استفاده می کند.

 این مورد می تواند یک «واحد اداری» یا سیستم با حد ومرز مشخص و متشکل از عناصر و عوامل متعدد و مرتبط به هم باشد و یا می تواند یک برنامه، یک رویداد، یک نوع فعالیت خاص و یا یک فرد باشد.

مورد پژوهی در تدوین مقاله, مورد پژ<هی در انجام مقاله, مورد پژوهی در تدوین مقاله کارشناسی ارشد

مورد پژوهی در تدوین مقاله چیست؟

منظور از مورد پژوهی در این شیوه «موضوع» پژوهش درانجام مقاله است. مورد، درواقع واحد تحلیلی است که درباره آن داده هایی را گردآوری می کنیم. مورد در مطالعه مورد پژوه، واحدی است که در پی درک کلیت آن هستیم. واحد تحلیل می تواند شخصی باشد که در پی ارائه درکی از او هستیم که با تصویر کلیت شرایط زندگی او همراه است. مورد می تواند یکی از اهداف اختصاصی پژوهش باشد که موضوعی را در شرایط واقعی یعنی بدون دست کاری بررسی می کند. در برخی از مطالعات، موضوع پژوهش، قضیه نیز نامیده شده است.

تفاوت مورد پژوهی با مطالعه های تجربی

 در این است که مورد پژوهی بدون دست کاری محیط صورت می گیرد، در حالی که در مطالعه های تجربی پژوهشگر در محیط مداخله انجام میدهد. در عین حال مورد پژوه، با مطالعه های پیمایشی نیز تفاوت دارد. در مطالعه های پیمایشی قصد تعمیم وجود دارد، در حالی که در مورد پژوهی تعمیمی صورت نمی پذیرد.

در پژوهش به روش مورد پژوهی، برخلاف پژوهش های مداخله ای، پژوهشگر به دست کاری متغیر مستقل و مشاهده اثر آن بر متغیر وابسته نمی پردازد. همچنین، مانند پژوهشهای پیمایشی که در آن با انتخاب نمونه ای با حجم وسیع و معرف از جامعه درباره تعدادی از متغیرها به بررسی می پردازند، عمل نمی کند. بلکه به شناسایی و درک یک «مورد» اقدام می کند که این مورد می تواند یک «سیستم» با حدومرز مشخص و متشکل از عناصر و عوامل متعدد و مربوط به هم باشد.

هدف اساسی مطالعه مورد پژوهش در انجام مقاله چیست

هدف اساسی هر مطالعه مورد پژوهی، مشاهده تفصیلی ابعاد «مورد» تحت مطالعه و تفسیر مشاهده ها از دیدگاه كل گرا است. از این رو، مورد پژوهی بیشتر به روش کیفی و با تاکید بر فرایندها و درک و تفسیر آنها انجام می شود. «مه. د» حنان انتخاب می شود که نمایانگر وضعیت یا حالت کلی تحت مطالعه، یا مثالی از پدیده های  مورد نظر باشد که پژوهشگر می خواهد دربتره آن ها به درک عمیقی دست یابد.

هدف کلی در هر مورد پژوهی، مشاهده تفضیلی ابعاد «مورد» تحت مطالعه و تفسیر مشاهده ها از دیدگاه کل گراد است. از این رو مورد پژوهی بیشتر به روش کیفی و با تأکید بر فرآیندها و درک و تفسیر آنها انجام میشود. «مورد» چنان انتخاب می شود که نمایان کننده وضعیت یا حالت کلی تحت مطالعه، یا مثالی از پدیده منظور نظر باشد که پژوهشگر می خواهد درباره آن به درک عمیقی دست یابد. (سرمد، بازرگان و حجازی، ۱۳۷۶) ، از دیگر اهداف مورد پژوهی می توان به موارد زیر اشاره نمود: »

کشف قسمت های جدید و مسائلی که نظریات محدودی در مورد آن وجود دارد یا قابل اندازه گیری نیستند.

توصیف فرآیند یا اثرات یک رویداد یا مداخله خاص، به ویژه هنگامی که چنین اتفاقاتی در گروههای مختلفی رخ میدهد.

توضیح یک پدیده پیچیده، اگرچه این مورد به طور معمول با اهداف اکتشافی همراه است، اما کوهان بیان می کند که این روش در واقع ممکن است برای اهداف توضیحی و پاسخ به پرسش های چگونه و چرا، قوی تر و مناسب تر باشد.

ویژگی های اصلی مورد پژوهی در نگارش مقاله

مطالعه مورد پژوهی چهار ویژگی اصلی دارد که عبارت اند از:

خاص گرا بودن؛ مطالعه مورد پژوهی بر وضعیت، رویداد، برنامه یا پدیده خاص تمرکن درنتیجه روش خوبی برای مطالعه مسائل عملی در زندگی واقعی است.

توصیفی بودن؛ این روش، توصیفی مفصل از موضوع مورد مطالعه فراهم می سازد.

اکتشافی بودن؛ به فهم بهتر موضوع مورد مطالعه کمک می کند. کشف روابط متقابل جدید، کشف چشم اندازهای تازه و کشف معانی جدید و بینش نو، همگی از اهداف مورد پژوهی است.

واستقرایی بودن؛ غالب موردپژوهی ها، تکیه بر استدلال استقرایی دارند.

انواع مورد پژوهی در تدوین مقاله

بین دو نوع استراتژی مورد پژوهی را از هم متمایز می سازد. اگر مطالعه شامل یک مورد باشد مورد پژوه یگانه یا تک موردی و اگر مطالعه شامل چند مورد (بیش از یک مورد) باشد با مورد پژوهی چندگانه که به آن تطبیقی نیز گفته می شود، سروکار داریم. او همچنین هر کدام از این دو روش را از نظر گستره دید، به دو روش کل نگر و جزءنگر تقسیم می نماید.

 بر این اساس مطالعات مورد پژوهی در عمل به چهار گروه مستقل به شرح زیر تقسیم می شوند.

طرح های تک موردی کل نگر

طرح های تک موردی جزءنگر

طرح های چند موردی کل نگر

طرحهای چند موردی جزءنگر

.

انواع پژوهش از نظر جایگاه زمان در تولید مقاله

از نظر جایگاه زمان در انجام مقاله و این که آیا در مقطع زمان حال بر روی پدیده ای که در گذشته رخ داده است پژوهش می شود، یا روش پژوهش بر روی موضوعی که از زمان حال آغازودرآینده نیز ادامه می یابد، انجام می شود و یا این که در پژوهش از نظر جایگاه زمان بر مقطع و برش خاصی از زمان تأکید شود، می توان پژوهشها را به چند گروه طبقه بندی نمود.

بر این مبنا، پژوهشها را از نظر زمانی می توان به گروه های پژوهش مقطعی و طولی، آینده نگر و گذشته نگر و سری زمانی تقسیم نمود.

پژوهش مقطعی در تولید مقاله

این است که داده های مربوط به نمونه پژوهش، تنها در یک نقطه از زمان متمرکز بوده و در حقیقت شبیه تصویری از یک پدیده است.

این نوع پژوهش برای توصیف ویژگیها، نگرش ها، عقاید، اندیشه و رفتار افراد در یک جامعه در مقطع معینی از زمان به کار می رود. به علاوه، به منظور گردآوری داده ها درباره یک یا چند صفت در یک مقطع خاص از زمان از طریق نمونه گیری از جامعه انجام میشود. این گونه روش پژوهش به توصیف جامعه بر اساس یک یا چند متغیر می پردازد.

پژوهش مقطعی چیست؟

گاهی عبارت پژوهش مقطعی برای نوع خاصی از پژوهش استفاده می شود که انجام این آن مستلزم گردآوری داده ها از برش خاصی از جامعه (نمونه پژوهش است. به عبارت دیگر، برش موردنظر در تعریف اخیر، مربوط به زمان نبوده و اشاره به جمعیت مورد بررسی دارد.

بسیاری از پژوهشهایی که در این گروه انجام می شوند درصدد آزمون فرضیه یا بررسی رابطه خاصی نیستند، لذا به عنوان پژوهشهای توصیفی نیز تلقی می شوند.

پژوهش های توصیفی مرتبط با تولید مقاله کدامند؟

در این نوع از پژوهش، تمرکز اصلی مطالعه بر ارزیابی توزیع یک نوع بیماری خاص، میزان ناتوانی، سطح ایمنی افراد، وضعیت تغذیه، میزان آگاهی و غیره قرار دارد. از رایج ترین پژوهش هایی که در این گروه صورت می گیرد، می توان به مطالعات KAP اشاره نمود.

روش نگارش پژوه

خاطرنشان میشود که امکان انجام این نوع مطالعه به صورت تحلیلی نیز وجود دارد. در این حالت، موضوع بررسی به ارزیابی وجود یک رابطه تبدیل می شود. در این حالت، این نوع مطالعه در گروه پژوهش های تحلیلی طبقه بندی می شود.

لذا این روش پژهش نه تنها به منظور توصیف، بلکه برای تعیین رابطه، اختلاف و همبستگی بین متغیرها در مقطع خاصی از زمان نیز به کار برده می شود.

پژوهش طولی در تولید مقاله

در این نوع پژوهش، داده های مربوط به موضوع پژوهش در تولید مقاله، در طول زمان و یا به عبارت دیگر در زمان های مختلف گردآوری می شوند تا تغییرات برحسب گذشت زمان، بررسی شده و به رابطه این متغیرها در طول زمان پی برده شود.

 لذا تمایز جدی آن با پژوهش مقطعی در بیش از یک بار بودن زمان مشاهده است، در عین حال برای این که پژوهشی طولی محسوب شود، حداقل به ۳ بار یا بیشتر مشاهده از یک منبع موردنیاز است. بر این اساس مطالعات «قبل و بعد» به صرف دو بار مشاهده روش پژوهش طولی مقاله طبقه بندی نمی شوند.

روش پژوهش طولی

در این روش پژوهش، به جای این که گروههای مختلف در یک مقطع زمانی خاص مطالعه شوند، یک گروه نمونه منتخب از یک جامعه در فواصل زمانی و موقعیت های مختلف مورد مطالعه قرار می گیرد.این مطالعه برخلاف پژوهشهای مقطعی است که مطالعه در یک نقطه از زمان انجام میشود.

پژوهش آینده نگر در تولید مقاله

در این نوع روش پژوهش، مطالعه با انجام یک مداخله (علت) در زمان حال شروع و شناسایی معلول های احتمالی در آینده مورد پیگیری قرار می گیرد.

ازاین مطالعه برای شناسایی عوامل موثردر بروز یک پدیده استفاده میشود.باوجود اثربخشی این مطالعات، ولی به دلیل زمان بر بودن وهزینه بالای این قبیل مطالعات درعمل کمتر مورد استقبال پژوهشگران فردی قرار میگیرد.جهت حرکت زمان دراین پژوهش برخلاف پژوهش گذشته نگر مقاله است.

پژوهش گذشته نگر در تولید مقاله

درروش پژوهش، مطالعه براساس مشاهده بک معلول درزمان حال آغاز وگذشته اوبرای شناسایی روابط وعلت های احتمالی مورد برسی قرارمیگرد.

این،مطالعه نسبت به آینده نگرکم هزینه تر بوده ولی به جهت عدم امکان حذف عوامل مخدوش گر،دقت مطالعه آینده نگر مقاله راندارند.

پژوهش سری سازمانی تولید مقاله

درپژوهش سری سازمانی تولید مقاله معمولاموضوع مورد مطالعه به صورت مکرر مورد مشاهده یااندازه گیری قرار میگیرد.

به طورکلی، سری زمانی به دوگروه قابل تقسیم است:طرح سری های زمانی بایک گروه که فقط مقایسه قبل وبعد ازمتغیر تجربی xامکان پذیرمیسازد دوم طرح سری زمانی باچند گروه که دران امکان دوبا چندمقایسه،یعنی مقایسه بعدازاجرای xبرای گروه آزمایشی ومقایسه پیش ازاجرای xبرای گروه آزمایشی ومقایسه پیش ازاجرای xبرای گروه کنترل وجود دارد.

درمواردی که برای ارزشیابی وتفسیر روابط علت ومعلولی بین متغیرها،هیچ گروه مقایسه ای دردست نیست،میتوان ازطرح سری های زمانی (که نوعی طرح آزمایش های مکرر محسوب میشود)استفاده کرد.

انواع پژوهش از نظر منطق استدلال

یکی دیگر از معیارهای طبقه بندی پژوهش ها نحوه و منطق استدلال درانجام پایان نامه و نتیجه گیری است. این که چطور با طرح فرضیه هایی و یا تعدادی پرسش، در انتهای کار به یک استنتاج و نتیجه معقول برسیم، موضوع بحث منطق استدلال درانجام پایان نامه است. حال میخواهیم درمورد استدلال استقرایی واستقلال قیاسی توضیح دهیم.

طرح های پژوهشی از نظر منطق و شیوه استدلال، در عمل به دو گروه اصلی پژوهشهای قیاسی و استقرایی” تقسیم گردند.

استدلال قیاسی

در این شیوه از استدلال در نگارش پایان نامه پژوهشگر از وجود قوانین، مفروضات، چارچوب ها و گزاره های قبلی کمک می گیرد تا نتیجه یا پیش گویی خاصی را مطرح سازد.به عبارت دیگر، فرد واقعیت های شناخته شده و مسلم را در کنار یکدیگر قرار میدهد و از قیاس آن واقعیت ها، به نتیجه جدیدی می رسد.

این واقعیتها دو دسته اند: کبرا و صغرا. کبرا، واقعیت مسلمی است که در گذشته به صورت غیرقابل انکار پذیرفته شده است و یک حکم کلی است.صغرا، یک حکم جزئی است و حالت خاصی از کبرا است. قرار گرفتن این دو حکم در کنار هم و قیاس آن دو، به یک نتیجه گیری منجر می شود.

مثال

اگر گزارہ کبرا: همه انسانها فانی هستند و گزاره صغرا: سقراط یک انسان است را به پذیریم، پذیرش نتیجه: سقراط فانی است، غیرقابل اجتناب خواهد بود.

به عنوان مثال اگر پژوهشگری با استناد به پژوهش و مشاهدات قبلی، این فرض را که «بهبود شرایط کاری کارکنان، موجب افزایش ارائه خدمات به بیماران می شود» در بیمارستان هاشمی نژاد موردبررسی دهد و بر اساس این فرض، این طور نتیجه گیری نماید که در صورت انجام اقدامات اصلاحی در شرایط کاری بیمارستان هاشمی نژاد، یقینا شاهد افزایش آمار ارائه خدمات به بیماران خواهیم بود؛ پژوهشگر در این شیوه استدلال در نوشتن پایان نامهو نتیجه گیری، از منطق قیاسی تبعیت نموده است.

و نتیجه گیری، از منطق قیاسی تبعیت نموده است.

روش استدلال درنوشتن پایان نامه

در این روش، درستی نتیجه پژوهش به طور مستقیم به درستی کبرا و صغرا بستگی دارد و نادرست بودن هر یک از این احکام به نتیجه گیری نادرست منجر می شود.

به طور کلی پژوهش هایی که استدلال آنها از کل به جز است، یعنی فرآیند تفکری که طی آن پژوهشگر از کنار هم چیدن واقعیتها، به یک نتیجه می رسد، در زمره پژوهشهای قیاسی طبقه بندی می شوند.

در این نوع پژوهش ها معمولا نظریه یا فرضیه هایی مطرح بوده و پژوهشگر درصدد آزمون آنها برمی آید، لذا به این پژوهش ها، پژوهش های نظریه آزمایی هم می گویند.

 با توجه به شیوه عمل و نحوه نتیجه گیری، این نوع استدلال در پژوهش های کمی و مقداری که با پارادایم اثبات گرایی همخوانی دارد، بیشتر به کار گرفته می شوند. بدیهی است با توجه به قدمت و فراوانی بالای پژوهش های کمی، پژوهش هایی که در آنها از استدلال قیاسی استفاده شده باشند، بیشتر هستند.

استدلال استقرایی

در این شیوه استدلال در تکمیل پایان نامه پژوهشگر تلاش می نماید، نتایجی را که از مشاهده و یا تجربه شواهد عینی متعدد در طی یک فرآیند تکاملی کسب نموده است، با پذیرش درجه ای از خطا و احتمال، با ثابت فرض کردن شرایط محیط پیرامون، به سایر پدیده های مشابه تعمیم دهد. در این روش، پژوهشگر از راه مشاهده جزئیات، به احکام کلی و اطلاعات جدید می رسد.

پژوهشگر تلاش می نماید، نتایجی را که از مشاهده و یا تجربه شواهد عینی متعدد در طی یک فرآیند تکاملی کسب نموده است، با پذیرش درجه ای از خطا و احتمال، با ثابت فرض کردن شرایط محیط پیرامون، به سایر پدیده های مشابه تعمیم دهد. در این روش، پژوهشگر از راه مشاهده جزئیات، به احکام کلی و اطلاعات جدید می رسد.

مثال(استدلال درانجام پایان نامه)

به عنوان مثال، اگر پژوهشگری به صورت مکرر، مشاهده نماید که در بیمارستانهای مختلف با بهبود شرایط کاری کارکنان، ارائه خدمات به بیماران افزایش یافته است و از این مشاهده خود این طور نتیجه گیری نماید و آن را تعمیم دهد که احتمالا بهبود شرایط کاری کارکنان، موجب افزایش آمار ارائه خدمات به بیماران خواهد شد»، این پژوهشگر از استدلال استقرایی در پژوهش استفاده نموده است. به لحاظ نظری همه نتایجی که از استدلال استقرایی حاصل می شوند، ابطال پذیرند، ولی اگر آن  فرضیه ها در مطالعات مختلف تکرار و به تائید برسند، زمینه تبدیل آنها به نظریه قانون فراهم می شود.

در پژوهش هایی که از استدلال استقرایی استفاده می کنند جهت بحث، ان به کل است و در آن عبارت هایی نظیر احتمالا، شاید، ممکن است و … مورداس قرار می گیرد.

مبانی طبقه بندی پژوهش

در این پژوهش، انجام کار وابسته به فراهم بودن قوانین، مفروضات چارچوب های نظری قبلی نبوده و پژوهشگر بر اساس یافته های حاصل از مشاهده . تجارب خود، اقدام به ارائه چارچوب و فرضیه می نماید، به همین دلیل، به این نوع پژوهش، نظریه پردازی هم اطلاق می گردد. بدیهی است، این الگوها و فرضیه های پیشنهادی می توانند در پژوهش هایی با استدلال قیاسی، مورد راستی آزمایی قرار گیرد.

این منطق و نحوه استدلال بیشتر در پژوهش هایی که با پارادایم تفسیرگرایی اجرا شده و در صدد کشف چراییها هستند؛ و به عبارت دیگر، در پژوهش های کیفی بیشتر بکار گرفته می شوند.

 رابطه استدلال قیاسی و استقرایی

گرچه در ظاهر این طور استنباط می شود که این دو شیوه استدلال در پژوهش، در تضاد و در تقابل یکدیگر قرار دارند، ولی در عمل این دو منطق مکمل هم بوده و انجام یکی، موجب تسهیل و فراهم ساختن فرصت اجرا برای دیگری می شود.

به این ترتیب که تکرار تجارب و مشاهده های مختلف در شرایط یکسان موجب تولید ایده، الگو و فرضیه های جدیدی در تدوین پایان نامه میشوند (استقرا) که می تواند در پژوهش های بعدی درستی آنها به استفاده از شیوه قیاسی مورد بررسی قرار گیرند.

از سوی دیگر، می توان با بررسی درستی فرضیه ها و الگوهای موجود درشرایط ومحیط های جدید (قیاسی)، به بسط و توسعه دامنه دانش و شبکه های با استفاده از منطق استقرایی کمک نمود.

انواع پژوهش در رساله دکتری

پژوهش های ترکیبی در رساله دکتری

پژوهش ترکیبی نوعی از انواع پژوهش است که از ویژگی پژوهش های کمی و کیفی برخوردار است. این که پژوهش کمی و کیفی چگونه باهم ترکیب شوند، حالتهای مختلفی ممکن است رخ دهد. ترکیب شدن دو پژوهش ممکن است صرفا از نظر زمانی باشد که به آن پژوهش ترکیبی همزمان می گویند که در این فرایند دو یو و کیفی هم زمان طراحی و اجرا می شوند. حالت دوم موقعی اتفاق می افتد که به از نوع کمی و کیفی پس از خاتمه پژوهش در رساله دکتری طراحی و اجر گردد که به آن ترکیبی متوالی اطلاق می شود. برای طبقه بندی پژوهش های ترکیبی صاحب نظر مختلفی اظهارنظر کرده اند که طبقه بندی کراسول از جامعیت بیشتری برخوراست.

از آنجا که هر روش پژوهش ضمن داشتن ویژگیهای مطلوب، از محدودیتهای ذاتی نیز برخوردار است، بر این اساس در همسو سازی تلاش می شود، با تلفيق چند روش پژوهش، تأثیر محدودیت ها را کاهش دهند. لذا این مفهوم بیانگر استفاده از بیش از یک رویکرد در انواع پژوهش، به منظور افزایش قابلیت اعتماد به نتایج است. طراحی های پژوهش ترکیبی شامل سه شیوه هم زمان و سه شیوه متوالی است که در ادامه مورد بررسی قرار می گیرد.

پژوهش همزمان- همسو سازی

در این نوع پژوهش ترکیبی ازانواع پژوهش است که هر دو روش کمی و کیفی به صورت همزمان طراحی و اجرا می شوند و هیچ رجحان و برتری بین دو روش وجود ندارد.و در رساله دکتری میتوان ازآن بهره گرفت به این ترتیب که فرآیند گردآوری و تحلیل داده ها در هر یک از این دو روش، به طور همزمان، اما جداگانه و مستقل صورت گرفته و سپس نتایج و تحلیل های کمی و کیفی با یکدیگر مقایسه و ترکیب می شوند.

هر دو روش کمی و کیفی به صورت همزمان طراحی و اجرا می شوند و هیچ رجحان و برتری بین دو روش وجود ندارد.ودر تدوین رساله دکتری میتوان ازآن بهره گرفت به این ترتیب که فرآیند گردآوری و تحلیل داده ها در هر یک از این دو روش، به طور همزمان، اما جداگانه و مستقل صورت گرفته و سپس نتایج و تحلیل های کمی و کیفی با یکدیگر مقایسه و ترکیب می شوند.

در این شیوه، هر دو روش کمی و کیفی به طور همزمان طراحی و اجرا می شوند. سپس طرح کمی در درون طرح کیفی یا برعکس طرح کیفی در درون طرح کمی قرار می گیرد و یافته های این دو ترکیب کمی و کیفی به طور جداگانه مورد تحلیل و استنتاج قرار می گیرند.ودر انجام مقاله میتوان از آنهااستفاده کرد.

 پژوهش همزمان – تغییرپذیر

در انواع پژوهش، دو روش کمی و کیفی به طور همزمان طراحی و اجرا می شوند. در حقیقت دو مرحله مستقل گردآوری داده وجود دارد. سپس یافته ها و نتایج هر دو روش با یکدیگر ترکیب می شوند. در نهایت نتایج یکی از دو روش، در درون روش و نتایج دیگری قرار داده میشود. در این شیوه ارجعیتی بین دو روش کمی و کیفی وجود نداشته و می توان به هر یک از روش های تقدم قائل شد. طرح هم زمان – تغییرپذیر از ویژگی هر دو طرح هم زمان – همسو سازی و هم زمان تودرتو برخوردار است.

پژوهش متوالی- تبیینی

در مرحله اول این شیوه، داده های کمی گردآوری و تحلیل می شوند سپس در مرحله دوم داده های کیفی گردآوری و تحلیل می شوند. در نهایت هر دو تحلیل کمی و کیفی یکجا مورد تفسیر قرار می گیرند.

پژوهش متوالی – اکتشافی

در این طرح ابتدا داده های کیفی گردآوری و تحلیل می شوند، سپس در مرحله دوم داده های کمی گردآوری و تحلیل می شوند. در نهایت نیز، هر دو تحلیل کیفی و کمی یکجا مورد تفسیر قرار می گیرند.

پژوهش متوالی- تبیینی

در مرحله اول این شیوه، داده های کمی گردآوری و تحلیل می شوند سپس در مرحله دوم نوشتن رساله دکتری داده های کیفی گردآوری و تحلیل می شوند. در نهایت هر دو تحلیل کمی و کیفی یکجا مورد تفسیر قرار می گیرند.