پژوهش همبستگی چیست؟

در این نوع پژوهش همبستگی، هدف آن است که مشخص شود که آیا رابطه معنی داری بین دو یا چند متغییر عمدتا کمی(قابل سنجش) درانجام پایان نامه وجود دارد یا خیرواگر این رابطه وجود دارد«جهت» و «شدت» آن چقدر است.در این نوع پژوهش، تغییرات حاصل از دست کاری یک متغیر،برمتغیز دیگرمورد برسی قرارمیگیرد.

 در این نوع مطالعه، هدف بررسی و توضیح ماهیت ارتباط بوده و رابطه علیتی بین آنها مورد توجه نیست.

 در بسیاری از موارد مطالعات پژوهش همبستگی، مقدمه وتولید فرضیه را برای انجام مطالعات شبه تجربی و تجربی فراهم می سازد. از آنجاکه در این پژوهش مداخله ای حادث نمی شود، لذا کاربرد متغیر مستقل و وابسته در این نوع مطالعه، بی مورد است.

ضریب همبستگی

پژوهش های همبستگی شامل کلیه پژوهش هایی است که در آنها سعی می شود رابطه بین متغیرهای مختلف با استفاده از ضریب همبستگی، کشف یا تعیین شود. هدف از پژوهش همبستگی مطالعه حدود تغییرات یک یا چند متغیر با حدود تغییرات یک یا چند متغیر دیگر است.

 ارتباط: ضریب همبستگی هم بیانگر احتمال وجود رابطه است و هم نشان دهنده جهت ارتباط.

 همبستگی مثبت یا مستقیم

زمانی می گویند پژوهش همبستگی مثبت است که با افزایش میزان یک متغیر، میزان متغیر مرتبط افزایش یابد. در چنین شرایط رابطه متغیرها همسو و یا مستقیم است.

 به عنوان مثال، بین رقم کیلووات ساعت برق مصرفی و مبلغ فیش برق همبستگی مثبت وجود دارد؛ یعنی با افزایش مصرف برق، هزینه افزایش و در صورت کاهش مصرف نیز کاهش می یابد و یا این که با افزایش سابقه کار، میزان حقوق کارکنان بیمارستان دولتی افزایش یافته و با پایین بودن سابقه انتظار داریم، دریافتی کارکنان پایین باشد؛ که همه این مثال ها نشان دهنده همبستگی مثبت است.

همبستگی منفی یا معکوس

زمانی این همبستگی رخ میدهد که با افزایش میزان یک متغیر، میزان متغیر مرتبط کاهش یابد و یا برعکس. در این همبستگی جهت تغییر متغیرها مخالف یا معکوس یکدیگر است.

 به عنوان مثال مطالعات نشان میدهند با افزایش سابقه کار، میزان خطاهای کاری کارکنان کاهش و یا بعد از میان سالی با افزایش سن، بهره هوشی افراد کاهش می یابد.

دسته بندی پژوهش های همبستگی

الف)مطالعه همبستگی دومتغیری

ب) تحلیل رگرسیون

پ) تحلیل ماتریس همبستگی یا کوواریانس

 در مطالعات همبستگی دو متغیری، هدف بررسی رابطه بین دو متغیر موجود در پژوهش است. در تحلیل رگرسیون، هدف پیش بینی تغییرات یک یا چند متغی وابسته (ملاک) با توجه به تغییرات متغیرهای مستقل (پیش بینی )است.

 در بعضی از بررسی های همبستگی دو متغیری، متغیرهای موردبررسی از جدولی به نام ماتریس همبستگی یا کوواریانس استفاده میشود. در اینجا به شرح بیشتری از پژوهشهای همبستگی مزبور پرداخته می شود:

پژوهش همبستگی دو متغیری

در این گونه پژوهش ها، هدف تعیین میزان هماهنگی تغییرات متغیر است. برای این منظور برحسب مقیاس های اندازه گیری متغیرها، شاخص های مناسبی اختیار می شود.

 در پژوهش های همبستگی دو متغیری که مقیاس سنجش آن نسبتی بوده و توزیع صفت نیز نرمال باشد، برای اندازه گیری متغیرها از آزمون پیرسون استفاده میشود.

تحلیل رگرسیون

در پژوهش هایی که از تحلیل رگرسیون استفاده می شود، هدف معمولا پیش بین یک یا چند متغیر ملاک از روی یک یا چند متغیر پیش بین است. چنانچه هدف پیش بینی یک متغیر ملاک از چند متغیر پیش بین باشد، از مدل رگرسیون چندگانها استفاده میشود.

 در صورتی که پیش بینی همزمان چند متغير ملاک از متغیرهای پیش بین یا زیرمجموعه ای از آنها هدف باشد، از مدل رگرسیون چند متغیری استفاده میشود.

در پژوهش های رگرسیون چندگانه، هدف پیدا کردن متغیرهای پیش بین است که تغییرات متغير ملاک را چه به تنهایی و چه به صورت مشترک پیش بینی کند. ورود متغیرهای پیش بین در تحلیل رگرسیون به شیوه های گوناگون، به شرح زیر صورت گیرد.

– روش همزمان

– روش گام به گام

-روش سلسله مراتبی

در روش همزمان، تمام متغیرهای پیش بین باهم تحلیل می شوند. در روش گام به گام اولین متغیر پیش بین بر اساس بالاترین ضریب همبستگی صفر مرتبه با متغير ملاک تحلیل می شود. در روش سلسله مراتبی، ترتیب ورود متغیرها به تحلیل بر اساس یک چارچوب نظری یا تجربی موردنظر پژوهشگر صورت می گیرد. به عبارت دیگر، پژوهشگر شخص درباره ورود متغیرها به تحلیل تصمیم گیری می کند. این تصمیم گیری که قبل از شروع تحليل اتخاذ می شود، میتواند بر اساس سه اصل عمده باشد.

سه اصل عمده برای تحلیل متغیرها

1. رابطه علت و معلول

٢. رابطه متغیرها در پژوهش های قبلی

٣. ساخت طرح پژوهش

پژوهش های کمی در نگارش مقاله و نوشتن پایان نامه

پژوهش های کمی از نظر فراوانی، جا یگاه بالاتری نسبت به پژوهش های کیفی داشته وهم ازنظر قدمت نیز سابقه بیشتری را دارا هستند. با توجه به تشریح انواع پژوهش کمی وکیفی از نظر فرایند اجرا در انجام پایان نامه درفصل قبل در این فصل به انواعی ازپژوهش های کمی که کاربرد بیشتری در ادبیات پژوهشی دارند، اشاره می شود.

 پژوهش های توصیفی در نگارش مقاله ونوشتن پایان نامه

این پژوهش ها برای تهیه تصویر دقیق از شرایط عینی یک پدیده و اولین گام در تلاش شناخت یک پدیده است. در خاتمه کار پژوهش های توصیفی که به شیوه مطالعات کمی یا مقداری، انجام می شود، شاهد مجموعه ای از اطلاعات هستیم که در قالب جداول و ارقام و با استفاده از آمار توصیفی بیان شده و در آنها به میانگین، انحراف معیار، درصد و … اشاره می شود.

 در ادامه به برخی از پژوهش های توصیفی می پردازیم که در مطالعات کمی کاربرد دارند.

 پژوهش پیمایشی

این نوع پژوهش برای پیمایش های بزرگ که لازم است حجم انبوهی از پرسشنامه های بسته در بازه زمانی محدود تکمیل شود، بکار گرفته میشود. از نظر برخی از پژوهشگران، این روش، روش پژوهش مستقل نبوده و در انواع روش های پژوهش کمی برای گردآوری داده می تواند مورداستفاده قرار گیرد.

در این پژوهش تعمیم یافته ها و نتایج به عنوان یکی از مهمترین مزیتها محسوب شده و از شیوه های مختلفی نمونه گیری و انتخاب نمونه استفاده می کند. در این پژوهش به منظور تعمیم یافته، توجه به روایی و پایایی بسیار حائز اهمیت بود است.

پژوهش تحلیلی

دومین مجموعه از پژوهش های کمی درنگارش مقاله و نگارش پایان نامه، در قالب پژوهش های تحلیلی پیدا می نمایند. اغلب پژوهش های تحلیلی در محیط کنترل شده و با دست کاری متغیرها انجام می شوند. به طور کلی، پژوهش های تحلیلی به دو گروه پژوهشهای تجربی و شبه تجربی تقسیم میشوند.

پژوهش تجربی

این نوع پژوهش از پژوهش های کمی بهترین شیوه برای اثبات روابط علت و معلولی است. این پژوهش آخرین گام و قطعی ترین روش در فرآیند پژوهش کمی برای رد یا پذیرش عقاید، مفروضات، ادعاها و فرضیه ها در مورد یک رفتار و تأثیراتی است که در شرایط کنترل شده از یک مداخله خاص حادث می شود. در این نوع پژوهش، شرایط پیرامون یک پدیده، کاملا تحت کنترل قرار گرفته و پس انجام مداخله، نتایج حاصل مورد سنجش قرار می گیرد. نکته مهم دیگر این است که این پژوهشگر است که تصمیم می گیرد بر روی چه امری و به چه میزانی مداخله صورت پذیرد و از دخالت در چه بعدی اجتناب شود.

پژوهش های کمی درانجام مقاله وپایان نامه
پژوهش های کمی در نگارش مقاله
نگارش مقاله
نوشتن پایان نامه

روش مقایسه در پژوهش های تجربی

این امکان گزینش، راهی برای جلوگیری از سوگیری هنگام مقایسه نتایج حاصل از گروه های مورد مطالعه است. طرح های تجربی حقیقی مهم ترین روش موجود پیش روی دانشمندان برای آزمون فرضیه های مربوط به شناسایی روابط علت و معلول بین متغیرها است.به لحاظ خواص ویژه کنترلی، این نوع مطالعه به بهترین وجه ممکن رابطه متغیر مستقل و وابسته را نشان داده و بالاترین درجه اطمینان از وجود رابطه علت و معلول را فراهم می سازد.

محدویت های پژوهش تجربی در نوشتن پایان نامه

به رغم تمام امتیازهایی که این نوع از پژوهش های کمی( تجربی) دارا می باشند، در عین حال محدودیت هایی را نیز دارا هستند، از جمله:

الف) متغیرهایی وجود دارند که به سادگی قابل دست کاری نیستند. تعداد قابل ملاحظه ای از خصوصیات و ویژگی های انسانی از این مقوله اند.

ب) تعدادی ازمتغیرها هستند که به صورت تکنیکی می توان آنها را دست کاری لحاظ ملاحظه اخلاقی دست کاری این متغیرها در خیلی از اوقات جایزنیست.

پ) در برخی موقعیت ها موقعیت ها، تجربه ممکن است به جهت محدودیت های اداری و یا را به راحتی میسر نباشد.

رابطه علی در پژوهش های تجربی هنگام نگارش مقاله

وقتی در نظر است بین متغیرهای مستقل و وابسته رابطه على برقرار کرد، بایدهنرهای دیگری که ممکن است این رابطه را تحت تأثیر قرار دهند، کنترل . به بیان دیگر، تأثیر احتمالی سایر متغیرها بر متغیر وابسته باید به گونه ای سیاسی شود تا بتوان تأثيرها على واقعی متغیر مستقل بر متغیر وابسته را معین و همچنین ضرورت دارد متغیر مستقل دست کاری شود تا بتوان میزان تاثیرات على آن را شناخت.

کنترل ها و دست کاری را به بهترین وجه می توان در محیطی ساختگی به نام آزمایشگاه صورت داد که در آنجا تأثيرات على آزموده میشود.

ویژگی های پژوهش های تجربی

به طور خلاصه، پژوهشهای تجربی دارای ویژگی های زیر است:

الف) کنترل شدید متغیرها و ایجاد شرایط تجربی از طریق کنترل مستقیم متغیرها و روش تصادفی انتخاب نمونه ها

ب) انتخاب گروهی به عنوان شاهد برای مقایسه با گروه تجربی

پ) تلاش پژوهشگر بر کنترل دقیق شرایط

ت) پاسخگویی نتایج پژوهش به فرضیه های مطرح شده

ث) قابلیت تعمیم نتایج

 ج) تحت کنترل در آوردن کلیه متغیرها و دست کاری یک یا چند متغیر

 چ) بررسی اثرات و روابط متغیرها

روش کیفی در تکمیل پایان نامه

روش کیفی طیف وسیعی ازپژوهش ها را تشکیل میدهند که از نظر پارادایم نوع پرسشهای پژوهش و هم از نظر نحوه گردآوری داده و عمق پژوهش، باپوژهش های کمی تفاوت دارند.

این نوع پژوهش قصد تعمیم پژوهش نداشته و درصدد از جرایی وقوع پدیده ها است. با وجود این که شیوه انجام این نوع پژوهش از ساخت انجام پژوهش های کیفی برخوردار نیست، ولی در سال های اخیر بسیار موردتوجه پژوهشگران قرار گرفته و در کشورمان نیز از اقبال خوبی برخوردار شده است.

 اهداف روش های کیفی در تکمیل پایان نامه

مهم ترین مقاصد پژوهشهای کیفی به شرح زیر است:

توصیف روش کیفی

هنگامی که اطلاعات کمی درباره یک گروه انسانی، یک سازمان یا برخی پدیده های اجتماعی وجود داشته باشد، مصاحبه های عمیق و مشاهدات علمی بهترین راه مطالعه آنها است.

تدوین فرضیه روش های کیفی

گردآوری اطلاعات دقیق درباره برخی پدیده ها، مشاهده و مصاحبه با سوژه ها معمولا به شکل گیری فرضیه هایی که از نظر علمی آزمون پذیر باشند، منتهی می شود.

توسعه تئوری

بسیاری از افرادی که پژوهش های کیفی را بکار می گیرند، مهم ترین هدفشان کشف یک تئوری یک پارچه پدیده مورد مطالعه است.

انواع تئوری

تئوری ها در پژوهش های کیفی در انجام پایان نامه اغلب به صورت داده های تجربی و نه بر پایه دیدگاه های از پیش تعیین شده پژوهشگر درباره موقعیت اجتماعی، شکل می گیرد.

عناصر مشترک در روش های کیفی

 پژوهش های کیفی دارای عناصر مشترکی به شرح زیر می باشند

– این نوع پژوهش مبتنی بر یک دیدگاه فلسفی «تفسیر گرایانه»بوده وتوجه آن به چگونگی تفسیر، درک، تجربه و به وجود آمدن جهان اجتماعی،معطوف است.

– روش کیفی در نگارش پایان نامه برای گردآی و تولید داده های پؤوهشی ، ازروش های انعطاف پذیر و حساس نسبت به بافت اجتماعی که داده ها از آن بدست می آید،استفاده می کند.

– این پژوهش برآن گونه از روش های تحلیل و تبیین استوار است که به درک عمیق پیچیدگی، جزییات و بافت پدیده های موردمطالعه تاکید میشود.

– پژوهش کیفی باید به طور نظام مند و با دقت و سخت گیری اجرا شود پژوهشگر باید در فرآیند پژوهش به شیوه ای دقیق، جدی و نظام مند برنامه ریزی کند و آن را به انجام رساند.

– روش کیفی باید به شیوه ای استراتژیک و درعین حال انعطاف پذیر اجراشود.

روش کیفی درتکمیل پایان نامه برچه اصلی استوار است

–  روش کیفی باید با خود انتقادی پژوهشگر همراه باشد. با پژوهشگر باید اقدام ها و نقش خود در فرایند پژوهش را از جمله تفسیر داده های پژوهشی را با موشکافی موردنقد و بررسی قرار دهد.

– روش کیفی باید تبیین های اجتماعی ای را برای معماهای عقلی یا ذهنی ارائه دهد.

– روش کیفی باید به تبیین های اجتماعی منجر شود، تبیین هایی که به گونه ای تعمیم پذیر باشند و یا طنین گسترده ای داشته باشد.

– روش کیفی را نباید مبتنی بر یک فلسفه و یا یک روش واحد و یکسان دانست و یا آن را در تضاد با پژوهش کمی تلقی کرد.

مراحل انجام روش کیفی در تکمیل پایان نامه

صرف نظر از تفاوت هایی که در بین انجام انواع پژوهشهای کیفی و مراحل کلی تکمیل پایان نامه شرح زیر خلاصه می شود:

– تعیین استراتژی پژوهش، یعنی روشن ساختن این که پژوهش،توصیفی، اکتشافی و یا تبیینی است که به ترتیب استراتژی های پژوهش میدانی،مطالعه موردی همراه با پژوهش میدانی ویا مطالعه میدانی همراه بامطالعه موارد چندگانه را می طلبد.

 -نمونه گیری از جامعه مورد مطالعه

– گردآوری داده ها

– تحلیل دادهها

– تعیین روایی و پایایی روش کیفی

– تدوین گزارش روش کیفی

 قوم نگاری در روش کیفی تکمیل پایان نامه

 قوم نگاری روشی است که مردم شناسان در تکمیل پایان نامه بکار می برند و کانون توجه این روش تمرکز بر فرهنگ، گروهی از انسانها دارد. پیش فرض بنیادین قوم نگاران این است که هر گروه انسانی در نهایت به تکامل فرهنگی می پردازد که راهنمای جهان بینی اعضای آن گروه و راهی که ساختار تجربی آنها را شکل می دهد، است. قوم نگاران اغلب به مطالعه ای گسترده درباره گروه فرهنگی موردعلاقه خود می پردازند.

هدف قوم نگاری در روش کیفی

هدف قوم نگار، فراگیری (و نه مطالعه) اعضای یک گروه فرهنگی است برای درک جهان بینی آنها، به گونه ای که خود تعریف می کنند. پژوهشگران قوم نگار گاهی به دیدگاه های امیک یعنی تحلیل پدیده های فرهنگی از دیدگاه فردی که مشارکتی در فرهنگ مورد مطالعه ندارد، می پردازند. درواقع، دیدگاه «امیک» به جهان بینی اعضای یک فرهنگ مربوط می شود، حال آنکه دیدگاه «اتیک» به تفسیر بیرونی تجارب آن فرهنگ می پردازد. قوم نگاران درصدد کسب دیدی داخلی (امیک) از فرهنگ مورد مطالعه هستند که معمولا از طریق مشاهده حضوری و مصاحبه عمیق حاصل میشود.

 پدیدارشناسی درروش کیفی در تکمیل پایان نامه

پدیدارشناسی، رویکردی است که برای جستجوی عمیق در معانی شخصی و تجارب زنده و در نهایت شناخت عمیق از یک پدیده شامل ارتباطات، انتظارات نگرش ها و باورها، از کارایی کافی برخوردار است.

 یک پدیده را آن گونه که توسط افراد درک می شود را می توان با رویکرد پدیده شناسی کشف و تبیین نمود.

تبیین رویکرد پدیدار شناسی

پدیدارشناسی به معنای شناخت پدیده ها است. مکتب پدیدارشناسی در پی آن است که با تفکیک آگاهی با واسطه و بی واسطه از یکدیگر، آگاهی انسان را از پدیدارهای ذهنی که بدون واسطه در ذهن وی ظاهر می شوند و ممکن است حتی عینیتی هم نداشته باشند، مورد مطالعه قرار دهد. در نهایت پدیدارشناسان به دنبال دریافت بدون پیش داوری موضوع از طریق به تجربه در آوردن آن هستند و به باور آنها شناخت پدیدار، آن گونه که هست، تنها از طریق خودشناسی ممکن است.

پدیدارشناسی از نظر لغوی

پدیدارشناسی از نظر لغوی، عبارت است از مطالعه پدیده ها از هر نوع و توصیف آنها با در نظر گرفتن نحوه بروز تجلی آنها، قبل از هرگونه ارزش گذاری، تأویل و یا قضاوت ارزشی. در نگاه دیگر اگر پدیدارشناسی را معناشناسی بدانیم، معناهایی که در زندگی انسان پدیدار می شوند، یک نظام معنایی را شکل می دهند. این نظام معنایی با اضافه نمودن وجود به زمان و مکان به دست می آید و شناسایی این نظام معنایی نیز از همین راه حاصل می شود؛ یعنی یک شناخت مضاف به زمان و مکان که آن را «تجربه زندگی» می نامند.

ویژگی های پدیدار شناسی در روش کیفی

دو ویژگی مهم هر نوع پدیده ای آن است که: اولا پدیده ها دارای ماهیت اند و ماهیت، ویژگی ضروری و ثابت پدیده است. برای مثال بزرگی یا کوچکی برای کیف جزء ماهیت او محسوب نمی گردد اما شکل جزء ماهیت آن است چون ممکن است از حالت کیفی بودن به کلی خارج گردد.

 ثانيا پدیدهها شهودی هستند: یعنی ماهیت پدیدارها را نه از طریق انتزاع که از طریق شهود به دست می آوریم. گزاره شهودی، گزاره ای است خود اعتبار بخش یعنی گزاره ای که برای احراز درستی آن هیچ مدرکی قوی تر از خودش نتوانید ارائه بدهید. بدین ترتیب ماهیات شهودی، خودشان محکم ترین دلیل وجود خودشان هستند.

پدیده شناسی درروش کیفی درتکمیل پایان نامه

پدیده شناسی یا پدیدارشناسی روشی است از اندیشه درباره تجارب زندگی انسانها. پژوهشگر پدیده شناس تلاش می کند به این سؤال پاسخ دهد که ماهیت این پدیده که به وسیله این گروه ازانسان ها تجربه شده است،چیست؟فرض پژوهش گر این است که ماهیتی وجود دارد که باید درک وفهمیده شود.

تمرکز او بر این است که چه تجربه انسانی درباره یک پدیده خاص وجود دارد و چگونه این تجارب را تعبیر می کنند. برای غالب پژوهشگران پدیده شناس، پژوهش نه تنها شامل مطالعه درباره تجربه ای خاص به وسیله گردآوری اطلاعات از مردم مورد پژوهش است، بلکه تلاش معمول روی هر پدیده از طریق مشاهده و درون نگری صورت می پذیرد. پدیده شناسی معمولا شامل چهار مرحله اساسی است: زمینه شناسی، درون یابی، تحلیل و توصیف.

انواع پژوهش در رساله دکتری

پژوهش های ترکیبی در رساله دکتری

پژوهش ترکیبی نوعی از انواع پژوهش است که از ویژگی پژوهش های کمی و کیفی برخوردار است. این که پژوهش کمی و کیفی چگونه باهم ترکیب شوند، حالتهای مختلفی ممکن است رخ دهد. ترکیب شدن دو پژوهش ممکن است صرفا از نظر زمانی باشد که به آن پژوهش ترکیبی همزمان می گویند که در این فرایند دو یو و کیفی هم زمان طراحی و اجرا می شوند. حالت دوم موقعی اتفاق می افتد که به از نوع کمی و کیفی پس از خاتمه پژوهش در رساله دکتری طراحی و اجر گردد که به آن ترکیبی متوالی اطلاق می شود. برای طبقه بندی پژوهش های ترکیبی صاحب نظر مختلفی اظهارنظر کرده اند که طبقه بندی کراسول از جامعیت بیشتری برخوراست.

از آنجا که هر روش پژوهش ضمن داشتن ویژگیهای مطلوب، از محدودیتهای ذاتی نیز برخوردار است، بر این اساس در همسو سازی تلاش می شود، با تلفيق چند روش پژوهش، تأثیر محدودیت ها را کاهش دهند. لذا این مفهوم بیانگر استفاده از بیش از یک رویکرد در انواع پژوهش، به منظور افزایش قابلیت اعتماد به نتایج است. طراحی های پژوهش ترکیبی شامل سه شیوه هم زمان و سه شیوه متوالی است که در ادامه مورد بررسی قرار می گیرد.

پژوهش همزمان- همسو سازی

در این نوع پژوهش ترکیبی ازانواع پژوهش است که هر دو روش کمی و کیفی به صورت همزمان طراحی و اجرا می شوند و هیچ رجحان و برتری بین دو روش وجود ندارد.و در رساله دکتری میتوان ازآن بهره گرفت به این ترتیب که فرآیند گردآوری و تحلیل داده ها در هر یک از این دو روش، به طور همزمان، اما جداگانه و مستقل صورت گرفته و سپس نتایج و تحلیل های کمی و کیفی با یکدیگر مقایسه و ترکیب می شوند.

هر دو روش کمی و کیفی به صورت همزمان طراحی و اجرا می شوند و هیچ رجحان و برتری بین دو روش وجود ندارد.ودر تدوین رساله دکتری میتوان ازآن بهره گرفت به این ترتیب که فرآیند گردآوری و تحلیل داده ها در هر یک از این دو روش، به طور همزمان، اما جداگانه و مستقل صورت گرفته و سپس نتایج و تحلیل های کمی و کیفی با یکدیگر مقایسه و ترکیب می شوند.

در این شیوه، هر دو روش کمی و کیفی به طور همزمان طراحی و اجرا می شوند. سپس طرح کمی در درون طرح کیفی یا برعکس طرح کیفی در درون طرح کمی قرار می گیرد و یافته های این دو ترکیب کمی و کیفی به طور جداگانه مورد تحلیل و استنتاج قرار می گیرند.ودر انجام مقاله میتوان از آنهااستفاده کرد.

 پژوهش همزمان – تغییرپذیر

در انواع پژوهش، دو روش کمی و کیفی به طور همزمان طراحی و اجرا می شوند. در حقیقت دو مرحله مستقل گردآوری داده وجود دارد. سپس یافته ها و نتایج هر دو روش با یکدیگر ترکیب می شوند. در نهایت نتایج یکی از دو روش، در درون روش و نتایج دیگری قرار داده میشود. در این شیوه ارجعیتی بین دو روش کمی و کیفی وجود نداشته و می توان به هر یک از روش های تقدم قائل شد. طرح هم زمان – تغییرپذیر از ویژگی هر دو طرح هم زمان – همسو سازی و هم زمان تودرتو برخوردار است.

پژوهش متوالی- تبیینی

در مرحله اول این شیوه، داده های کمی گردآوری و تحلیل می شوند سپس در مرحله دوم داده های کیفی گردآوری و تحلیل می شوند. در نهایت هر دو تحلیل کمی و کیفی یکجا مورد تفسیر قرار می گیرند.

پژوهش متوالی – اکتشافی

در این طرح ابتدا داده های کیفی گردآوری و تحلیل می شوند، سپس در مرحله دوم داده های کمی گردآوری و تحلیل می شوند. در نهایت نیز، هر دو تحلیل کیفی و کمی یکجا مورد تفسیر قرار می گیرند.

پژوهش متوالی- تبیینی

در مرحله اول این شیوه، داده های کمی گردآوری و تحلیل می شوند سپس در مرحله دوم نوشتن رساله دکتری داده های کیفی گردآوری و تحلیل می شوند. در نهایت هر دو تحلیل کمی و کیفی یکجا مورد تفسیر قرار می گیرند.

انواع پژوهش درانجام تز دکتری

طرح های پژوهشی انواع پژوهش از نظر نتایج حاصله و در برخی از منابع از نظر کاربرد، به سه گروه اصلی پژوهش های بنیادی، کاربردی و توسعه ای طبقه بندی می شوند.

پژوهش های بنیادی در انجام تز دکتری

از انواع پژوهش ،پژوهش بنیادی، پژوهشی است که به کشف ماهیت اشیا، پدیده ها و روابط بین متغیرها، اصول، قوانین و ساخت یا آزمایش تئوریها و نظریه ها پرداخته و به توسعه مرزهای دانش رشته علمی کمک می نماید.

هدف اساسی این نوع پژوهش ها در انجام پایان نامه آزمودن نظریه ها، تبیین روابط بین پدیده ها و افزودن به مجموعه دانش موجود در یک زمینه خاص است. این نوع پژوهش فاقد هدف مشخص تجاری بوده و طی آن تلاش می شود که دانش و نظریه ها به طور عام و خاص، توسعه و گسترش یابد و لزوما بر کاربرد عملی نتایج تکیه ندارد.

از انواع پژوهش،پژوهش های بنیادی یا پایه، عبارت است از کار تئوری یا تجربی که بیشتر به منظور کسب دانش و دسترسی اصول ریشه ای پدیده ها و حقایق قابل کشف انجام گردیده، بدون این که الزاما کاربرد خاصی برای آن موردنظر باشد. در پژوهش های پایه ای خواص ساختارها و روابط تئوری ها و قوانین اثبات، تنظیم و آزمایش می گردند.

بنیاد علوم امریکا، پژوهش پایه ای را چنین تعریف کرده است: هدف از دو پایه درک یا کسب دانش عمیق تر درباره موضوع مورد مطالعه است، نه کاربرد علمى آن.

بنیاد ملی علوم، بعدها تعریف اصلاح شده ای را به این گونه ارائه داد: پژوهش پایه آن بخش از دانش علمی را پیش می برد که اهداف مشخص تجاری ندارد؛ هرچند ممکن است این پژوهش ها در حوزه علايق فعلی آن سازمان یا پژوهش کننده قرار داشته باشد.

پژوهش پایه در انجام تز دکتری

سازمان همکاری و توسعه اقتصادی اروپا در نشریه خود با عنوان «سنجش فعالیت علمی و فنی»، پژوهش پایه را چنین تعریف می کند: پژوهش پایه، پژوهش بکر و اصیلی است که به منظور کسب دانش یا درک علمی تازه انسجام می یابد. این نوع پژوهش اساسا هیچ گونه هدف یا کاربرد علمی خاص را دنبال نمی کند.انجام پژوهش پایه برکلی بودن راه حل یا مفهوم تأکید دارد و در جستجوی یافتن قواعدی کلی است که تعداد بیشتری از پدیده ها را توجیه کند.

 پژوهش پایه محض به نبوغ ذاتی پژوهشگر بستگی دارد، در حالی که پژوهش پایه جهت دار به وسیله سازمانی که پژوهشگر در آن مشغول به کار است و در مسیر کلی موضوع موردعلاقه سازمان هدایت می شود.

مفهوم پژوهش بنیادی در انجام تز دکتری

پژوهش های بنیادی، به هرگونه فعالیت و بررسیهای علمی نظری یا تجربی که اساسا برای پیشبرد دانش و گسترش مرزهای آن و دستیابی به دانش جدید و شناخت علمی نوین در زمینه ماهیت و مبانی بنیادی پدیده ها و واقعیت های قابل مشاهده، بدون در نظر داشتن کاربرد علمی مستقیم صورت پذیرد، گفته میشود. هرچند نتیجه این فعالیت ها، در نهایت مورد بهره برداری افراد یا سازمانها برای حل مسئله خاص باهدف مشخص کاربردی و بهره جویانه قرار می گیرد.

در این نوع پژوهش، خواص، ساختارها و روابط با نگاه تنظیم و آزمون فرضیه ها و قوانین علوم، مورد تحلیل قرار می گیرد.

به بیان دیگر، پژوهش های بنیادی، عبارت است از کاوش های اصیل و بدیع به منظور افزایش اندوخته های علمی و درک بهتر پدیده های طبیعی، انسانی، اجتماعی و فرهنگی. پژوهش های بنیادی خود به دو گروه تقسیم میشوند:

الف) پژوهش های بنیادی محض

ب) پژوهش های بنیادی راهبردی

پژوهش های بنیادی محض، شامل آن دسته از پژوهش های بنیادی است که بدون توجه به کاربردهای علمی و به منظور گسترش مرزهای دانش انجام میشود. پژوهش های بنیادی راهبردی، آن نوع از پژوهش های بنیادی است که به منظور فراهم ساختن زمینه های علمی لازم برای حل مسائل جاری و آتی انجام میشود.

پژوهش های کاربردی در انجام تز دکتری

 پژوهش کاربردی، تلاشی است برای یافتن پاسخی برای حل یک معضل و مشکل عملی که در دنیای واقعی وجود دارد.این پژوهش، از نتایج انواع پژوهش بنیادی به منظور بهبود و به کمال رساندن رفتارها، روشها، ابزارها، وسایل، تولیدات ساختارها و الگوهای مورداستفاده جوامع انسانی، بهره می برد. در حوزه های مختلف علوم، تعاریفی متعدد از این نوع پژوهش به ارائه شده است:

– پژوهش کاربردی به مجموعه ای از فعالیتها به منظور کسب دانش فنی

مربوط با اهداف علمی و کاربردهای علمی اطلاق می گردد.

– پژوهشهای کاربردی به هر نوع کاوش اصیل به منظور کسب دانش علمی و فنی جدید که برای آن کار ویژه ای در نظر گرفته شود، اطلاق می گردد.

– پژوهشهای کاربردی، پژوهش هایی هستند که برای انتظارات عملی و کاربردی خاصی در کوتاه مدت در نظر گرفته می شوند.

– پژوهشهای کاربردی، شامل مجموعه ای از فعالیتهای بدیع بود علمی است که با هدف دستیابی به فراورده ها، فرآیندها یا نظامها با موقعیت های جدید معمولا با مقاصد علمی و مشخص اقتصادی و بهره جویانه می گیرد.

 در پژوهش های کاربردی، نتایج حاصل از دانش و فن آوری موجود، در حد بهره گیری عملی در زمینه های ممکن یا خاص و از پیش تعیین شده به کار گرفته شده گسترش می یابد تا در صورت موفقیت، کاربرد عملی پیدا کند.

– بنیاد ملی علوم آمریکا هدف از پژوهش کاربردی را، به دست آوردن درک یا دانش لازم برای تعیین ابزاری می داند که به وسیله آن نیاز مشخص و شناخته شده ای برطرف می گردد. پژوهش های کاربردی در «صنعت» عبارت است از کشف دانش علمی تازه ای که اهداف تجاری مشخصی را درباره فرآورده یا فرآیندی خاص دنبال می کند.

پژوهش کاربردی تبغ دیدگاه یونسکو در تز دکتری

 یونسکو در «راهنمای آمار فعالیتهای علمی و فن آوری»، پژوهشهای کاربردی را این چنین تعریف کرده است:

هر گونه پژوهش اصیل که به منظور کسب آگاهی های جدید انجام می گیرد؛ اما چنین پژوهشی در واقع در راستای اهداف و مقاصد علمی خاص انجام میشود؛ بنابراین، اگر فرآیند کسب آگاهی های جدید، یک هدف علمی ویژه داشته باشد، پژوهش کاربردی محسوب می شود، در حالی که اگر پژوهش هیچ کاربرد خاصی مدنظر نداشته باشد، می توان آن را پژوهش پایه تلقی کرد.

پژوهش کاربردی به منظور توسعه نتایج حاصل از پژوهش های بنیادی و با در نظر داشتن کاربرد عملی آنها و برای تعیین شیوه ها و روش های دستیابی به اهداف عملی خاص و از پیش تعیین شده، انجام می گیرد.

به طور کلی می توان گفت که از طریق پژوهشهای کاربردی، نظریه ها به یک قالب عملی در می آیند. نتایج پژوهش های کاربردی، معمولا بر حوزه محدودی از علم و فن آوری اثر می گذارد و یک خصلت تخصصی دارد، چون باید در ارتباط با حوزهها، مشکلات و موارد خاص باشد.

نتایج حاصل از پژوهش های کاربردی معمولا در مورد یک یا تعداد معدودی از محصولات، عملیات و روش های سیستم خاص صادق است. پژوهش های کاربردی، ایده ها را تبدیل به «عمل» و «کاربرد» مینماید.

دانش یا اطلاعات حاصل از پژوهش های کاربردی در علوم تجربی و فن آوری، معمولا منجر به ثبت اختراع می گردد، ولی در برخی موارد، اطلاعات حاصله نیز به صورت محرمانه مورداستفاده قرار می گیرد.

پژوهش کاربردی از دیدگاه فناوری و نوع پژوهش در انجام تز دکتری

  پژوهش کاربردی از دیدگاه فن آوری به آن دسته از پژوهشها اطلاق می شودکه دستاوردهای علمی حاصل از پژوهش های پایه را به حوزه فن آوری می کشاند و علم را با فن آوری آشتی میدهد.

باید خاطرنشان ساخت که اصول و روش های انجام تز دکتری و پژوهش کاربردی مانند پژوهش بنیادی است، بدین معنی که در اینجا افراد مورد مطالعه به روش تصادفی انتخاب می شوند و نتایج حاصل از پژوهش در مورد گروه نمونه، به جامعه ای که نمونه از آن انتخاب شده است، بر اساس همان اصول پژوهش بنیادی تعمیم می یابد.

تفاوت اصلی پژوهش کاربردی با پژوهش بنیادی در این است که هدف پژوهشگر از پژوهش کاربردی، دستیابی به اصول و قواعدی است که در موقعیتهای واقعی و زنده به کار بسته می شوند و به بهبود محصول و کارایی روش های اجرایی کمک می کنند.

پژوهش توسعه ای در انجام تز دکتری

پژوهش توسعه ای پژوهش توسعه ای، از انواع پژوهشی است که در اصل به نواوری در روشها و دستگاه هایا به اصلاح و بهبود آنها منجر می شود.

پژوهش توسعه ای، هرگونه فعالیت منظم مبتنی بر دانش موجود حاصل پژوهش ها و یا تجارب است که به منظور تولید مواد، فرآورده ها و سایر ابزار و فرآیند و روش های جدید و یا بهبود آنها صورت می گیرد.

پژوهش توسعه ای از انواع پژوهش ، به مجموعه کارهای نظام یافته (نظام مند اطلاق می شود که از دانش کسب شده از پژوهش بنیادی و کاربردی و نیز تجربیات علمی، در راستای بهینه سازی تولید مواد، عملیات، محصولات، خدمات و نظام ها، استفاده می کند و موجب اصلاح و بهبود تأسیسات موجود یا محصولات می شود.

بنیاد ملی علوم آمریکا پژوهش های توسعه ای را کاربرد نظام مند دانش یا مفاهیم حاصل از پژوهش، در جهت تولید مواد و سایر نظامها یا روش های سودمند، از جمله طراحی و تولید نمونه های نیمه صنعتی و فرآیندها می داند.

سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، پژوهشهای توسعه ای را، استفاده از دانش تعریف می نماید. با علمی به منظور تولید مواد، محصولات، فرآیندها، نظام ها و خدمات جدید یا پیشرفته،تعریف می نماید.

پژوهش توسعه ای در تز دکتری به چه معناست؟

از انواع پژوهش : پژوهش های توسعه ای به هرگونه کار نظام یافته با استفاده از آگاهی های حاصل از پژوهش ها یا تجربه علمی که در جهت تولید مواد، فراورده ها با تمهیدات جدید، ابداع یا استقرار فرآیندها، نظامها یا خدمات جدید و اصلاح اساسی آنچه تولید میشود یا معمول است، اطلاق می گردد.

مفهوم پژوهشهای توسعه ای تجربی از نظر تئوری و علمی، هم به علوم طبیعی، مهندسی و فن آوری، علوم پزشکی و کشاورزی و هم به علوم اجتماعی قابل اطلاق است، اما در علوم انسانی معنی چندانی ندارد.

مهم ترین معیار تمایز توسعه تجربی از پژوهش های بنیادی با کاربردی به این صورت است که پژوهش بنیادی کاربردی عمدتا در راستای گسترش دانش علمی و فنی هستند، در حالی که پژوهش توسعه ای به منظور به کارگیری کاربردهای جدید است.

فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه

در پژوهشهای کمی و تحلیلی و در پژوهش های ترکیبی، شاهد گزارش هایی هستیم که به آن فرضیه اطلاق می شود. فرضیه، حدس عالمانه ای است درباره حل یک مسئله. فرضیه های پژوهش در انجام پایان نامه را می توان به منزله رابطه ای منطقی بین دو یا چند متغیر تعریف کرد که به صورت جمله ای آزمون پذیر بیان می شود. این روابط بر پایه شبکه ارتباط های مؤثر تجسم می شود که ریشه در چارچوب نظری پژوهش دارند.

به بیان دیگر، فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه پاسخی بخردانه، احتمالی و موقت به سؤال پژوهشی است که در مراحل بعدی پژوهش، درستی یا نادرستی آن مورد آزمایش قرار می گیرد. تدوین فرضیه، پژوهش را روی یک هدف معين متمرکز ساخته و از گردآوری داده های بی حاصل پیش گیری می کند.

فرضیه در آماده سازی پایان نامه

درواقع، فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه عبارت است از یک بیانیه ظنی و حدسی یا یک پیشنهاد آزمایشی و احتمالی درباره چگونگی روابط بین چند متغیر. و در نهایت این که فرضیه پژوهش شامل حدس عالمانه درباره دو یا چند متغیر است.

فرضیه به صورت جمله اخباری بیان می شود و نشانگر نتایج مورد انتظار است. و با وجود تفاوت های ظاهری در بین تعاریف فرضیه، در این که فرضیه مبتنی برحدسی است که پژوهشگر بر نتیجه پژوهش خود مطرح می سازد، تقریبا اتفاق نظر وجود دارد. تدوین فرضیه و تائید آن در مطالعات به بسط و گسترش دامنه دانش کمک می نماید.

 فرضیه ها از نظر تعداد با اهداف اختصاصی برابری نموده و از نظر سیر کل به جزوتناسب با اهداف اختصاصی با ویژگی سؤالات همسویی دارد. به عبارت دیگر، در پژوهش هایی که مبتنی بر فرضیه هستند، به ازای هدف کلی، فرضیه اعم وجود داشته و برای هریک از اهداف اختصاصی نیز یک فرضیه اخص تدوین می شود.

انواع فرضیه در آماده سازی پایان نامه

فرضیه ها از نظر جهت دار بودن و یا جهت دار نبودن، شیوه نگارش و منطق آن ها، به سه گروه قابل تقسیم هستند.

فرضیه ها از نظر منطق تدوین، حداقل به دو گروه اصلی یعنی فرضیه صفرا (Ho) و فرضیه جانشین (Hi یا HA) قابل طبقه بندی هستند. فرضیه های صفر و جانشین پیشنهادهای علمی هستند که یک رابطه مشخص و دقیق بین دو متغیر را بیان می کنند. به طور کلی، فرضیه صفر به عنوان نبود ارتباط معنی دار بین دو متغیر یا نبود اختلاف معنی دار بین دو گروه تعریف می شود، ولی فرضیه جانشین که در نقطه مقابل فرضیه صفر قرار دارد، جمله ای است که وجود رابطه بین دو متغیر را بیان می کند یا وجود تفاوت بین دو گروه را نشان میدهد. به بیان دیگر، هنگام تدوین فرضیه صفر، اظهار می شود که هیچ تفاوتی بین ویژگی های مورد بررسی در جامعه و نمونه ای که درباره اش پژوهش می شود، وجود ندارد.

آنچه به طور غیرمستقیم می توان توسط فرضیه صفر بیان کرد آن است که وجود هرگونه تفاوتی بین دو گروه نمونه با وجود هر رابطه ای بین دو متغیر صرفا به خاطر نوسانات نمونه تصادفی است نه به دلیل وجود هرگونه تفاوت واقعی بین دو جامعه یا هرگونه رابطه بین دو متغیر.

منطق فرضیه در آماده سازی پایان نامه

اگر فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه صفر رد شود، آنگاه هرگونه فرضیه احتمالی دیگری را درباره ارتباط خاصی که آزمون می شود می توان تائید کرد.

فرضیه صفر (Ho) یک بیان مقداری است که به صورت پارامتر تدوین می شود و منطق ریاضی آن، بر اساس برهان خلف است. این فرضیه معمولا به این منظور بیان می شود که پژوهشگر را به ارزشیابی فرضیه پژوهشی قادر سازد.فرض با خلاف با H1 یا HA نمایش داده میشود و مانند فرضیه صفر به صورت پارامتر تدوین می شود. فرضیه های پژوهشی اغلب راهنمای پژوهشگر در تدوین فرض خلافهستند.

به عبارت دیگر، فرض خلاف اغلب منطبق بر فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه است، به این معنی که فرض خلاف بیان کننده انتظار پژوهشگر درباره نتایج پژوهش است و معمولا این انتظار بر اساس مدارک آزمایشی و یا تجربه کاری پژوهشگر به وجود آمده است. فرض خلاف بیانی است که پژوهشگر آرزو می کند درباره آن پژوهش نماید. فرض صفر و خلاف باید ناسازگار باشند، به این معنی که نباید به هیچ شکل یا طریقی باهم تداخل داشته باشند . فرضیه آماری رابطه بین متغیرها را برحسب پارامترهای جامعه بیان می کند. فرضیه پژوهش در فرضیه بديلا (H1) (مخالف) آماری منعکس می گردد، ولی فرضیه صفر یا آماری۲ (Ho) همواره خلاف فرضیه پژوهش است.

استنباط آماری در آماده سازی پایان نامه

منطق استنباط آماری این گونه است که نمی توانیم درست بودن یک فرضیه آماری را ثابت کنیم، بلکه تنها می توانیم درست بودن آن را بر اساس داده های در دسترس رد یا تائید کنیم. در واقع، اگر پژوهشگر فرضیه صفر را رد کند، معنی آن این است که فرضیه پژوهش خود را قبول کرده است. در مواردی که پژوهشگر بر اساس پیشینه پژوهش نتواند رابطه بین متغیرها را حدس بزند، می تواند به بیان سؤال های پژوهش بپردازد

شیوه نگارش فرضیه در آماده سازی پایان نامه

از نظر تقدم و تأخر نگارش، روی هم رفته فرضیه را می توان به دو دسته به شرح زیر تقسیم نمود.پژوهشگر بر اساس تجارب و مشاهدات خود و یا مطالعه نتایج پژوهش دیگران، نظری را در خصوص متغیرهای مختلف مطرح می سازد که به آن فرضیه پژوهشی می گویند.

آغاز پژوهش با ثبت این حدس توسط پژوهشگر، صورت اجرایی به خود ما به عبارت دیگر، این فرضیه انتظارات پژوهشگر را درباره رابطه بین متغیرها می دهد و به همین دلیل یک راه حل پیشنهادی است. لذا در مقالات علمی و نتایج پژوهش به طور معمول شاهد درج این نوع فرضیه هستیم. فرضیه پژوهشی ویژگی های زیر برخوردار است:

این فرضیه مبتنی بر این واقعیت است که بین دو صفت یا ویژگی موردبررسی، تفاوتی وجود دارد.

و فرضیه ای است که به احتمال وجود یک رابطه با تأثیر اشاره می کند.

 انتظار پژوهش گر را پیرامون نتایج آتی پژوهش بیان می کند.

پیش بینی و جهت گیری پژوهش گر را نشان میدهد که می تواند به دو صورت جهت دار و بدون جهت نوشته شود.

اسامی دیگر این نوع فرضیه عبارت اند از فرضیه خلاف، فرضیه آلترناتیو،،H1Ha،HA،

فرضیه آماری در آماده سازی پایان نامه

این فرضیه،های پژوهش در آماده سازی پایان نامه جمله یا گزاره ای است که معمولا با استفاده از نمادهای آماری به صورت پارامتر نوشته میشود و نقش آن هدایت پژوهشگر در انتخاب آزمون آماری مناسب است. به عبارت دیگر، پژوهشگر روشهای آماری لازم را بر مبنای فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه آماری انتخاب می کند.

 با وجود آن که پژوهشگر، کار خود را با تدوین فرضیه پژوهشی شروع می کند، ولی در عمل باید خلاف یا عکس ادعای اولیه خود را مورد کنکاش قرار دهد. لذا اقدام به تدوین فرضیه آماری می نماید که ادعای خلافی را مقایسه با فرضیه پژوهشی مطرح می سازد. در نتیجه اگر ادعای جدید رد شود، حد اوليه و اصلی پژوهشگر به تائید می رسد ولی اگر این ادعا مورد پذیرش قرار گیرد،مشخص میشود که حدس پیشنهادی پژوهشگر (فرضیه پژوهشی) فاقد وجاهت علمی است  فرضیه آماری بیان مقداری درباره پارامترهای جامعه است. از ویژگی های این فرضیه می توان به موارد زیر اشاره نمود:

ویژگی های پژوهشی در آماده سازی

این فرضیه مبتنی بر این واقعیت است که بین دو صفت یا دو ویژگی مورد مطالعه، تفاوتی وجود ندارد.

فرضیه ای است که به نداشتن رابطه با تأثیر اشاره می کنند.

. فرضیه آماری جایگزین منطقی فرضیه پژوهش است.

اسامی دیگر این فرضیه عبارت است از: فرضیه پوچ، فرضیه صفر، نول، خنثی و H . باوجود نقش مهمی که فرضیه آماری در پژوهش دارد، ولی معمولا فقط در موضوع آزمون فرضیه مطرح شده و در گزارش پژوهش ها تنها به ذکر فرضیه پژوهشی اکتفا می شود. به خصوص از درج همزمان فرضیه پژوهشی و آماری که در برخی از گزارش پژوهش های غیرحرفهای مشهود است، باید اجتناب گردد.

جهت دار و بدون جهت بودن فرضیه ها در آماده سازی پایان نامه

فرضیه های پژوهشی و آماری می توانند هم در قالب پژوهش های جهت دار و هم بدون جهت نوشته شوند. لذا فرضیهها را صرف نظر از نقش، به طور کلی از نظر جهت دار بودن و یا جهت دار نبودن به دو گروه تقسیم می نمایند.

فرضیه جهت دار در آماده سازی پایان نامه

فرضیه جهت دار که به آن فرضیه یک دامنه  نیز می گویند، فرضیه ای است که در آن جهت ارتباط یا جهت تأثیر متغیر مستقل بر متغیر وابسته از پیش مشخص و معین است. از این فرضیه هنگامی استفاده میشود که پژوهشگر دلایل مشخصی برای پیش بینی یک رابطه خاص داشته باشد.

فرضیه بدون جهت  در آماده سازی پایان نامه

فرضیه ای که در آن جهت اختلاف یا روابط مشخص نباشد، بدون جهت نامیده می شود. به این نوع فرضیه، فرضیه دوطرفه یا دو دامنه نیز می گویند. در نگارش این فرضیه پژوهشگر وجود رابطه، تفاوت یا اثر را بیان می کند، ولی سمت و جهت آن را بیان نمی کند.

برای آزمون فرضیه های پژوهش در آماده سازی پایان نامه از آزمون های آماری یک دامنه استفاده می شود، در صورتی که در فرضیه های بدون جهت، آزمونهای آماری در دامنه بکار برده میشوند و آماده سازی پایان نامه ، رساله، طرح پژوهشی و مقاله علمی باید توجه داشت که فرضیه های پژوهشی ترجیحا جهت دار هستند، یعنی رابطه مشخصی را بین دو یا چند متغیر بیان می کنند. این رابطه می تواند به گونه های مختلفی باشد.

انواع پژوهش در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

این مقاله، با مرور مفاهیم روش پژوهش در انجام پایان نامه آغاز و با معرفی منطق و مبانی طبقه بندی انواع روش تحقیق در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد، معیارهای رایج در طبقه بندی را مورد بررسی قرار میدهد. شناخت پارادایم های پژوهشی به درک بهتر فلسفه پژوهش ها کمک می نماید؛ بر این اساس در این فصل انواع پارادایم های پژوهشی مورد مقایسه قرار گرفته است.

معیارهایی که مبنای تعیین نوع پژوهش است، از جمله اهداف پژوهش، نتایج پژوهش، جایگاه زمان در پژوهش، فرآیند اجرای پژوهش و نحوه استدلال در پژوهش تشریح و به مرور اجمالی هر یک از ابعاد می پردازیم.

این فصل چارچوب کلی طبقه بندی پژوهشها را مطرح کرده و در دو فصل بعدی اطلاعات جامع تری از زیرمجموعه هریک از انواع پژوهش ارائه خواهد شد.

روش پژوهش و ویژگی های آن در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

درمبحث قبل دررا بطه با روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد توضیح دادیم. اکنون قصد داریم به صورت مفصل تر به این موضوع بپردازیم.

واژه «روش» که از واژه یونانی «متاک» به معنای «در طول» و «اودوس» یعنی «راه»، گرفته شده است، به مفهوم در پیش گرفتن راهی برای رسیدن به هدف و مقصودی بانظم و توالی خاص اشاره دارد .اصطلاح رپروسه پایان نامه کارشناسی ارشد، هم به خود راه اشاره دارد و هم به قواعد و ابزارهای رسیدن به آن. در معنایی کلی تر، روش هرگونه ابزار مناسب برای رسیدن به مقصود است.

در عین حال، هر روشی به مقتضای ماهیت خود، محدودیت هایی دارد. هیچ روشی به شکل مطلق خوب یا بد، کامل یا ناقص و یا ممدوح یا مذموم نیست. همه روشها از جهاتی دارای نقاط مثبت و از جهاتی دیگر دارای نقاط منفی اند. این احتمال هم وجود دارد که روشی خاص در ارتباط با شرایط یا موضوعی ویژه، کارآمدی بیشتری داشته باشد.

مبانی طبقه بندی پژوهش در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

بر اساس برخی از منابع، پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد یعنی، مجموعه مرحله به مرحله انجام یک فعالیت سبب ایجاد اثری می شود. روش تحقیق، یک خط مشی ای معقول و منظم برای وی به یک هدف معین است.

از منظری دیگر، روش شناسی، مطالعه منظم و منطقی اصولی است که کاوش علمی را راهبری می کند. از این دیدگاه، روش شناسی به عنوان شاخه ای از منطق و یا حتی فلسفه است. دیدگاهی دیگر روش شناسی را شاخه ای از علم میداند. در مقابل تالکوت پارسونز معتقد است که روش شناسی در اصل با روش های تحقیق تجربی نظیر آمارشناسی، مطالعه موردی، مصاحبه و غیره سروکار ندارد، بلکه ملاحظه زمینه های کلی برای اعتبار کار علمی است. روش شناسی نه دقیقا یک رشته فلسفی و نه دقیقا رشتهای علمی است.

روش

در عین حال، گاهی منظور از روش، هرگونه ابزار مناسب برای رسیدن به مقصود است. روش ممکن است به مجموعه طرقی که انسان را به کشف مجهولات هدایت می کند، مجموعه قواعدی که هنگام بررسی و پژوهش به کار می روند و مجموعه ابزار و فنونی که آدمی را از مجهولات به معلومات راهبری می کند، نیز اطلاق شود.

دکارت، روش را راهی میداند که به منظور دستیابی به حقیقت در علوم باید پیموده شود. در عرف دانش، روش را مجموعه شیوه ها و تدابیری دانسته اند که برای شناخت حقیقت و احتراز از لغزش به کار برده می شود. به طور دقیق تر روش به سه چیز قابل اطلاق است

– مجموعه راههایی که انسان را به کشف مجهولات و حل مشکلات هدایت می کنند.

– مجموعه قواعدی که هنگام بررسی و پژوهش واقعیات باید به کار روند.

– مجموعه ابزار یا فنونی که انسان را از مجهولات به معلومات راهبری مینمایند.

مشاهده می شود که روش لازمه تولید دانش است و هیچ دانشی بدون روش قابل تصور نیست.

روش شناسی و ویژگی های آن

یکی دیگر از اصطلاحاتی که با مفهوم روش مشابهت و قرابت دارد، «روش شناسی» است. با توجه به کاربرد مفهوم روش شناسی در حوزه های مختلف علوم، تعاریف متفاوتی را شاهد هستیم .روش شناسی یا متدولوژی وسیله شناخت هر علم است.

پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد در مفهوم مطلق خود، به مجموعه روش هایی گفته میشود که برای شناخت علمی، مورداستفاده قرار گرفته و روش شناسی هر علم نیز اسب و پذیرفته آن علم برای شناخت هنجارها و قواعد آن حوزه است. روش شناسی، شناخت و بررسی کارآمدیها و ناکارآمدی های روش های است. به طور کلی روش، مسیری است که یک دانشمند در سلوک علمی خود کند، اما روش شناسی، دانش دیگری است که به شناخت آن مسیر می پردازد.

شناسی، شناخت شیوه های اندیشه و راههای تولید علم و دانش در عرصه رفت بشری است و موضوع این دانش، روش علم و معرفت است. روش در ارتباط مستقیم و با عواملی نظیر موضوع معرفت، هدف معرفت و هستی شناسی و نشناسی ای است که معرفت بر اساس آن شکل می گیرد. معرفت خصوصا اگر سی دی باشد، در روش خود از نظریهای که مبتنی بر آن است، نیز تأثیر پذیر هست.

تفاوت روش تحقیق و روش شناسی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

روش شناسی به گزینش شیوه تحلیل و طراحی پژوهش که بنیاد و چارچوب پژوهش را تشکیل می دهد، مربوط می شود.

توضیح کلی درباره پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

روش شناسی عبارت است از بررسی این موضوع که اصول تحقیق و روش شناسی پژوهش را چگونه باید پیش برد و چگونه پیش می رود؛ بنابراین هرچند پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد تعیین کننده اصولی است که شاید راهنمای گزینش روش باشند، ولی نباید آن را با خود روشها و فنون پژوهش اشتباه گرفت. در واقع روش شناسان اغلب میان آن دو تمایز قائل می شوند و بر گستره شکاف میان آنچه، اصول جاافتاده روش شناختی و شیوه های عملی یا اجرایی – شاید به همان اندازه جاافتاده – تأکید می کنند»

روش در کل به شیوه و منطق گردآوری داده ها، ابزار و نحوه تحلیل و طبقه بندی اطلاعات دلالت دارد، در حالی که روش شناسی بیشتر ناظر بر وجه فلسفی پژوهش بوده و معرف رویکردها اساسی کار است.

به عبارت دیگر، روش مسیری است که دانشمند در سلوک علمی خود طی می کند و روش شناسی دانش دیگری است که به شناخت آن مسیر می پردازد. روش همواره متن حرکت فکری و تلاش های علمی یک دانشمند قرار دارد و روش دانشی است که از نظر به آن شکل می گیرد و به همین دلیل روش شناسی هموا ره یک دانش و علم درجه دوم است. علم درجه دوم در برابر علم درجه اول قرار دارد. علم درجه اول علمی است که به یک واقعیت عینی طبیعی و یا انسانی می پردازد و علم درجه دوم علمی است که موضوع آن نفس واقعیت خارجی نیست، بلکه موضوع آن، علم و آگاهی بشری است، اعم از این که آن آگاهی، خود یک دانش و علم درجه اول و یا درجه دوم باشد.

مبانی فلسفی و پارادایم های پژوهشی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

باورها، ارزشها و رفتارهای پژوهشگران در مقاطع زمانی و یا دوره های علمی، پاسخ های ویژه ای برای پرسش های بنیادی دارد که تکرارپذ یر بوده و در چارچوب مفهوم روش و روش شناسی و تفاوت بین این دو مفهوم نمی گنجد. برای پرداختن با این چرایی، باید با مفهوم جدیدی تحت عنوان پارادایم آشنا شوید. در سال های اخیر با ورود این مفهوم به عرصه های علمی، شاهد صف آرایی جدیدی از پژوهش ها هستیم که تفاوت آنها از منظر فلسفه نگریستن به واقعیت پژوهش و پارادایم فکری پژوهشگر است.

پارادایم عبارت است از چارچوب فکری غالب و رویه جاری نهادینه شده. پارادایم ها در پرتو تغییرات و تحولات، دارای چرخه عمر زمانی معین می باشند. پارادایم یک نوع جهان بینی و نظریه کلی بوده و دیدگاهی جامع درباره پیچیدگی های جهان واقع است. مجموعه ای از اعتقادات علمی و باورهایی است که چارچوبی را برای آزمون، ارزیابی و در صورت لزوم، اصلاح نظریه های علمی فراهم می آورد.

پارادایم پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

کوهن پارادایم را مجموعه ای از مفروضات، مفاهیم، ارزش ها و تجربیاتی که روشی را برای مشاهده واقعیت های جامعه فراهم می سازند، تعریف می کند. به عقیده ایشان پارادایم، دستاوردهای علمی به صورت عمومی پذیرفته شده ای است که برای مدتی به وسیله پیروان آن رشته، به عنوان الگویی برای حل مسائل رشته مزبور به کار گرفته بر این اساس، پارادایم چارچوبی برای حل مسئله است که به فعالیتهای وهشگران برای مفهوم پردازی مسائل خاص معنا می بخشد. در این عرصه فکری، اندیشمندان، پژوهش ها را از نظر مبانی فلسفی حداقل درگروه دو پارادایم که تمایز قابل توجهی باهم دارند، طبقه بندی می نمایند. دلیل این تفاوت به نوع پاسخ پارادایم ها به سه سؤال اساسی که درباره هستی شناسی، معرفت شناسی و روش شناسی مطرح می شود، رخ می دهد.

به تعبیر دیگر، پاسخ به این پرسش که «واقعیت یک پدیده چیست؟»، «ماهیت شناخت درباره واقعیت این پدیده چیست؟» و «چگونه این شناخت حاصل می شود؟» در این دو گروه، یکسان نبوده و موجب تفکیک پارادایم های پژوهشی از هم می شود. این تقسیم بندی مشتمل بر پارادایم اثبات گرایی و تفسیرگرایی است.

پارادایم پوزیتیویستی یا اثبات گرایی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

پوزیتیویسم نوعی معرفت شناسی است که با جستجوی سامانمندیها و روابط على بين عناصر تشکیل دهنده آن، در پی تبیین و پیش بینی رخدادهای جهان اجتماعی است. بر اساس نگاه این پارادایم به هستی شناسی، دنیای اجتماعی همچون دنیای فیزیکی، واقعی و مستقل از ذهن انسان در نظر گرفته میشود و الگوها و نظمهایی که در دنیای اجتماعی موجود می باشند، جدای از چگونگی ادراک یا تفسیری که از آن به عمل می آید، وجود عینی دارند و می توان با ابزارهای علم آنها را کشف نمود.

دیدگاه پوزیتیویسم در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

دیدگاه پوزیتیویسم، «واقعیت» را، امور عینی، قابل مشاهده، اندازه گیری و پیش بینی تلقی نموده و آن را قابل درک از راه حواس میداند. فرض اساسی این پارادایم این است که پژوهشگر و سوژه مورد پژوهش، هستی هایی مستقل از هم بوده و پژوهشگر قادر است پدیده موردنظر را صرف نظر از باورها، ارزش ها و نظام های مفهومی خود، بدون تأثیرگذاری و یا تأثیرپذیری، مورد مطالعه قرار دهد..

قبل از سال ۱۹۶۰ دیدگاه اثبات گرایی، رویکرد غالبی بود و پژوهشگران، علمی را که بر اساس آزمون و مشاهده حاصل نمیشد، اساسا علم به حساب نمی آوردند؛ در این دوره تمام پژوهشها به شیوه کمی انجام می شدند. متفکرین این پارادایم بر این اعتقادند، هر آنچه در محیط پیرامون قابل مشای درک است، می توان با روابط علت و معلولی آنها را تحلیل کرد و اگر پدیده ای به صورت عینی نتوان موردسنجش و اندازه گیری قرار داد، باید در اهمیت و هست آن پدیده تردید جدی داشت.

دیدگاه جزئی نگری در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

جزئی نگری و تأکید بر کمیت و اعداد و ارقام، به دنبال شناخت پدیده ها بودن تا عمل گرایی، تأکید بر شناسایی علت ها به جای معلول ها، قابل درک و ملموس دانستن واقعیت ها و مستقل تلقی کردن آن از مشاهده گر؛ که در حقیقت بیانگر هستی شناسی است، اصالت دادن بر تجربه حسی و نامعتبر شمردن هرچه آنچه خارج از این مدار باشد، از ویژگی های برجسته این پارادایم محسوب می شوند.

این پارادایم، با استفاده از منطق استدلال قیاسی، پایه و مبنای فلسفی کلیه پژوهشهای کمی را تشکیل میدهد و تأکید آن بر استفاده از روش شناسی کمی در پژوهش ها است.

این پارادایم در فراهم ساختن زیرساختی برای آزمودن فرضیهها یا «فرضیه آزمایی» بیشترین نقش را ایفا نموده و مجموعه پژوهش هایی که در حوزه رد یا پذیرش وجود تفاوت، اختلاف و یا رابطه بین دو یا چند متغیر انجام می شوند، حتی پژوهش های مداخله ای و علی و معلولی در زمره این پارادایم قرار دارند.

پارادایم تفسیرگرایی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

 پارادایم دیگری که در سمت مقابل پارادایم اثبات گرایی قرار دارد، تحت عنوان پارادایم تفسیرگرایی شناخته می شود. از آنجا که نتایج پژوهش در این پارادایم از صافی ام و تفسیر پژوهشگر می گذرد، به این پارادارم،تفسیر گرایی اطلاق شده است.

این پارادایم که با عناوین دیگری همچون ساختارگرایی، طبیعی گرایی نیز مشهور است، بر این مفروضه اساسی استوار است که افراد در شرایط یکسان ممکن است پس ازمشاهده ئ یک پدیده خاص، برداشت های متفاوتی را به عنوان درک از آن «واقعیت»مشاهده یک پدیده خاص، اظهار نمایند.

پارادایبم طبیعی گرایی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

این، برخلاف نظر اندیشمندان اثبات گرا، این پارادایم اعتقاد دارد تقسیم و پیچیده به اجزا کوچک تر و مطالعه هر یک از اجزا، الزاما ما را به شناخت : آن پدیده نمی رساند و نیز واقعیت مورد مشاهده (سوژه پژوهش) و دیگر، بر یکدیگر تاثیر می گذارند و از سوی دیگر، ارزش های پژوهشگر به نحوی فرآیند پژوهش را تحت تاثیر قرار می دهد؛ بنابراین، در این پارادایم فرض در مورد تأکید، آن است که واقعیت مورد مشاهده، کاملا به تفسیر افراد و ذهنیت آنان وابسته است.

بر اساس آموزه های این پارادایم، از منظر هستی شناسی، هیچ واقعیت بیرونی از این تعریف شده ای وجود ندارد؛ بلکه واقعیت ها به مدد ادراک و برداشت مشارکت جویا نه ساخته می شوند. از نظر آنها واقعیت واحد و مجردی، جدا از برداشت و ادراک ما وجود ندارد و انسانها می توانند تجربیات متفاوتی از پدیده های واحد داشته باشند. بر این اساس یافته های پژوهش، همان آفرینش و تکوین واقعی، خود فرآیند پژوهش است.

دیدگاه تفسیر گرایان در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

برخلاف دیدگاه پوزیتویستها، تفسیرگرایان بر این باورند که پژوهشگر می تواند در واکنش به پدیده های اجتماعی، دیدگاه ها و احساسات خود را به عنوان بخشی از فرآیندروش پژوهش وارد کند. منطق این پارادایم ایجاب می کند که پژوهشگر، حتى به صورت موقت در ارزش ها، تعهدات سیاسی، اجتماعی مشارکت کنندگان سهیم شده و با آنها همراهی کند. این افراد در پی بی طرفی ارزشی نیستند، بلکه می خواهند بدانند چگونه آن ارزش ها شکل گرفته و ایشان چطور می توانند آن را تحصیل نماید. اینان معتقدند که ارزش، یک بخش محوری از زندگی اجتماعی است. به عبارت دیگر ارزشهای هیچ گروهی غلط نیست، بلکه فقط متفاوت است.

رویکرد کیفی تفسیرگرایی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

از سوی دیگر، رویکرد کیفی (تفسیرگرایی) بر اساس دیدگاه کل نگر به پدیده های سستی بنا شده است، من هم اصل زیر استوار است. او فقط و تنها یک واقعیت منحصر وجود ندارد، از سوی دیگر، رویکرد کیفی (تفسیرگرایی) بر اساس دیدگاه کل نگر به پدیده های هستی بنا شده است؛ بر دو اصل زیر استوار است:

او فقط و تنها یک واقعیت منحصر وجود ندارد، واقعیت بر اساس ادراک فرد بنانهاده شده است و برای هر فرد، متفاوت است؛ و در طول زمان نیز تغییر می کند.

آنچه ما میدانیم فقط در یک موقعیت یا متن، معنا پیدا می کند.

 از دید صاحب نظران تفسیر گرا، واقعیت ماهیت ثابتی نداشته، بلکه محصول تراوش های ذهنی فردی است که در پژوهش شرکت دارد. بر این اساس پیروان این پارادایم، به واقعیت های چندگانه معتقد بوده و اظهار می دارند که واقعیت بستگی به زمینه و متن دارد و می تواند در آن واحد، ساختارهای متفاوتی داشته باشد. این رویکرد مبتنی بر استفاده از استدلال استقرایی در روش پژوهش است و معتقدند که پدیده در طی فرآیند روش پژوهش تکامل می یابد.

بر اساس منطق پارادایم تفسیرگرایی، رابطه مشاهده گر و سوژه پژوهش نیز بسیار به هم نزدیک است. در این رویکرد، پژوهشگر به عنوان جزئی از پژوهش محسوب شده و حتی ابزار گردآوری داده تلقی می شود. او خود قسمتی از پژوهش است. بر این اساس او وظیفه مشاهده، مصاحبه و تفسیر ابعاد مختلف پژوهش را بر عهده دارد.

نظریه پردازی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

تولید فرضیه و ایده های جدید برای پژوهش های آتی، به کارگیری نگاه كل گرایانه از مهم ترین کارکردهای پارادایم تفسیرگرایی محسوب شده و ضمن تأکید بر استفاده از روش شناسی کیفی، این پارادایم پایه و مبنای فلسفی پژوهش های کیفی را تشکیل میدهد.

رویکرد ترکیبی در پروسه پایان نامه کارشناسی ارشد

باوجود آن که از منظر رویکرد پارادایمی به پژوهش، اعتقاد و پایبندی پژوهشگر به هر دو پارادایم اثبات گرایی و تفسیرگرایی در آن واحد، دور از ذهن است، در سال های اخیر با بروز سؤالات پیچیده در پژوهش، گسترش دامنه علوم و شکل گیری پژوهش های چندبعدی، مشارکت پژوهشگران با تخصص های متفاوت در قالب تیم پژوهشی، شاهد ترکیب و استفاده از پارادایم های اثبات گرا و تفسیرگرا به طور همزمان در اجرای یک پژوهش هستیم که به آن رویکرد ترکیبی اطلاق می شود.

تقسیم بندی جدید به عنوان پارادایم محسوب نشده ولی در زیر مجموعه رویکردها قرار می گیرد. این رویکرد به اسامی مختلفی از جمله روش های چندگانه، پژوهش های ترکیبی،  یکپارچه سازی، چند روشی، مطالعات به هم تنیده، استراتژی چندگانه” و روشهای آمیخته نیز شناخته می شود.

رویکرد ترکیبی تلاش می کند به این سؤال پاسخ دهد که چگونه در پژوهش های متنوع و روشهای مختلف مطالعات بین رشته ای و چند رشته ای و به طور کلی در پژوهش های علمی چندمرحله ای و چندبعدی، یکپارچگی و همگرایی حاصل می شود و رویکردهای کمی و کیفی از چه طریق ترکیب می گردند. به عبارت دیگر، این دیدگاه درصدد است چارچوبی را معرفی نماید که در طی آن، روشهای کمی و کیفی به منزله رویکردهای مکمل، مورداستفاده قرار گرفته و دیگر مانند رویکردهای رقابتی درصدد حذف و برکنار زدن یکدیگر نباشند.

 

روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

اکنون که سطوح وروش های پژوهش درفصل سوم بررسی شدند، می توان به این نتیجه دست یافت که انجام پایان نامه روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد دارای سه لایه از دیدگاه پژوهش می باشند.

پژوهش سطحی درفصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

در این سطح از پژوهش، نگاهی گذرا به مسائل روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد می شود و آنچه وجود دارد، بدون تجزیه و تحلیل بیان می گردد. به سخن دیگر این سطح از پژوهش سرشاخه دیدن است. نگاهی که پرنده از فراز درختان سر به فلک کشیده به اطراف می نماید. روش پژوهش توصیفی» در این سطح قرار دارد. مسائل، آن چنان که هست، بازگو می گردد.

می شود و آنچه وجود دارد، بدون تجزیه و تحلیل بیان می گردد. به سخن دیگر این سطح از پژوهش سرشاخه دیدن است. نگاهی که پرنده از فراز درختان سر به فلک کشیده به اطراف می نماید. روش پژوهش توصیفی» در این سطح قرار دارد. مسائل، آن چنان که هست، بازگو می گردد.

پژوهش میانی درفصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

این سطح از پژوهش، از سرشاخه ها، پایین تر آمده و به ساقه ی درختان نظر می افکند به عبارت دیگر، هرگونه رابطه و همبستگی، بررسی شده و نگاهی دقیق به متغیرها و پیش بینی آینده صورت می گیرد.

روش تحقیق همبستگی و همخوانی، موردی و زمینه ای، تجربی حقیقی و نیمه تجربی در این سطح قرار دارند.

پژوهش ریشه ای درفصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

این سطح عمیق ترین بخش بررسی متغیرها است. در این سطح به ریشه یابی پدیده ها، حوادث و رویدادهایی که اتفاق افتاده اند، پرداخته می شود.

روش پژوهش تاریخی، روش پژوهش علی یا پس از وقوع و روش پژوهش ع مقایسه ای در این سطح قرار دارند.

انواع روش های انجام تحقیق

استفاده از روش های متنوع در علوم انسانی و اجتماعی به دلیل تعدد عوامل و متغیرهای مؤثر در روابط بین پدیده های آن باعث ارائه ی انواع گوناگونی از سطوح روش پژوهش درفصل سوم شده است. بحث در مورد انواع روش تحقیق علمی یا انواع تحقیق با طبقه بندی آنها بر پایه فرضیه های مختلف صورت گرفته است. روش هایی مانند روش تحقیق پایه ای، توصیفی، تبیینی، ارزیابی، اکتشافی، تجربی و استراتژیک متناسب با دیدگاه های طبقه بندی شدهی بالا تعریف و تعیین شده است.

 همچنین گاهی تقسیم بندی انواع تحقیق بر پایه موضوع تحقیق صورت می گیرد، مانند تحقیقات تاریخی، اجتماعی، اقتصادی، نظامی، فرهنگی و یا به همین ترتیب بر پایه ماهیت کاربردی یانظری یا توسعه ای بودن تحقیق، تحقیقات به کاربردی، بنیادی و توسعه ای تقسیم میشوند. هم چنین برخی روش شناسان بر پایه شیوه ی استدلال و استنتاج در تحلیل داده های کمی و کیفی مورد مطالعه، انواع روش های تحقیق را تحلیلی، توصیفی، استدلالی، مقایسه ای، ارزیابی، همبستگی، آزمایشی، علمی، آماری و … معرفی می نمایند. براین اساس بیشتر صاحب نظران، روش تحقیق توصیفی صرف را در تدوین پایان نامه کارشناسی ارشد ودکتری به کار نمی گیرند و

تحلیلی همراه با توصیف را برای این گونه رساله ها مناسب تر می دانند.

انواع روش انجام تحقیق در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

به طور کلی روش های انجام تحقیق را به روش اسنادی یا بررسی اسناد، مصاحبه،مشاهده و مستندسازی” تقسیم می کنند:

بررسی مدارک و اسناد در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

 این روش که بیشتر روش اختصاصی مربوط به حوزه ی مطالعات تاریخی است، به تازگی در مطالعات علوم اجتماعی و انسانی نیز کاربرد گسترده ای پیدا کرده است. منابع مورد استفاده در این روش عمدتا مقالات علمی، کتاب ها، گزارش ها و اطلاعات موجود در کتابخانه ها، شبکه های اطلاع رسانی، سازمانها و نهادهای دولتی و غیر دولتی را شامل می شود و برای همین در اذهان عمومی به «روش کتابخانه ای» معروف شده است.

مصاحبه یکی از روش های اختصاصی مطالعات علوم اجتماعی و انسانی است. مصاحبه که به تعریف روش شناسان «گفتگوی هدفدار» است، هم در روش تحقیق در فصل سوم کمی و هم کیفی کاربرد دارد. در روش های کمی، مصاحبه به همراه پرسشنامه ای از پیش تهیه شده و با سؤال های معین، باز یا بسته و یا ترکیبی از این دو و با پاسخ های پیش بینی شده صورت می گیرد. در روش های تحقیق کیفی، مصاحبه با سؤال های محدود، باز و بدون پیش بینی پاسخ احتمالی همراه است و در مدت زمان مصاحبه طولانی تر و پرسش ها راجع به جزئیات عمیق تری باشد، اطلاعات گردآوری شده از چنین مصاحبه هایی، دقیق تر و قابل اتکاتر است. به این سبب، نتایج حاصل از این مصاحبه اطلاعات دقیقی به محقق می دهد که به درک عمیق وی از پدیده یا رابطه ی مورد مطالعه کمک می کند. از این رو، این مصاحبه را «مصاحبه عمیق» نیز نامیده اند.

از نکات قابل توجه در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد انتخاب مناسب گروه ها و شخصیت هایی است که یا درباره موضوع تحقیق صاحب تخصص یا مسئولیت هستند و یا ممکن است ارتباط مستقیمی با آن نداشته باشند، اما از قدرت تحلیل و استنتاج قابل توجهی برخوردار باشند. به هر صورت، انتخاب افراد کلیدی بسیار با اهمیت بوده و بر غنای آن می افزاید.

مشاهده در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

در روش شناسی تحقیق کیفی، مشاهده یکی از روش های عمده ای اس طی آن خود را مستقیما درگیر کار تحقیق از راه تجزیه و تحلیل بافت می کند. البته در روش شناسی تحقیق کمی، این مشاهده خیلی سطحی ومقدماتی است.وپیش ازتشکیل دسشنامه صورت می گیرد.

. اما در روش شناسی تحقیق کیفی مشاهده یکی از روش های ضروری برای درک عمیق ماهیت پدیده ها و متغیرهای مورد مطالعهاست.

این روش تحقیق بسته به نوع حضور و مشاهدهی محقق به مشاهدهی سطحی( فعال و مشارکتی طبقه بندی می شود. در مشاهدهی سطحی محقق به شكل گذر اقدام به مطالعه ی پدیده ها و رویدادها می کند تا شناختی کلی و سطحی را درباره آنها به دست آورد. در مورد مشاهدهی فعال، محقق مشاهده را همراه با تجزیه و تحلیل یافته ها و مقایسه ی آنها با مشاهدات قبلی یا اطلاعات و یافته های دیگر و احيانا همراه با مصاحبه و گفتگو انجام می دهد. در مشاهده ی مشارکتی نیز برای تعمیق مشاهدات محقق نوعی همکاری نزدیک تر در مدت طولانی با عوامل و پدیده های مورد مشاهده صورت می گیرد.

مستند سازی روش تحقیق

این روش تحقیق که اختصاص به تحقیقات میدانی دارد، در روش های تحقیق کمی و کیفی به کار می رود. مستندسازی یا تولید اسناد و مدارک جدید در حین انجام روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد از سوی برخی روش شناسان به عنوان یکی از روش های اصلی به شمار می آید. اما برخی دیگر از روش شناسان این روش را یکی از روش های تکمیلی جمع آوری داده ها نام برده اند. اما به هر حال با توجه به ورود فناوری های نوین به عرصه های پژوهش و تحقیق، این روش در مطالعات اجتماعی، برنامه ریزی شهری و منطقه ای کاربرد گسترده ای پیدا کرده است.

 این روش تحقیق معمولا با انجام مصاحبه، مشاهده اسناد یا مدارک جدید به شکل نقشه، نوار ویدئویی، نوار کاسست، عکس و اسلاید همراه بوده که در هنگام تجزیه و تحلیل و تلفیق اطلاعات و داده های تحقیق استفاده می شوند.

ابزار تحقیق درفصل سوم

ابزار تحقیق، در حقیقت وسایل و ابزاری است که محقق برای روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد استفاده می کند. هریک از ابزار برای تحقیق خاصی به کار می رود و کاربرد مخصوص خود را دارد. به این ترتیب، هر یک از روشهای تحقیق یاد شده، ابزار تحقیق ویژه ای را لازم دارد. مثلا روش تحقیق اسنادی از ابزار «فیش برداری استفاده می کند و در روش تحقیق مصاحبه ای از ابزار پرسشنامه» و در مشاهده از «دوربین» می توان استفاده کرد.

فرآیند سازماندهی انجام روش تحقیق

به طور کلی فرآیند سازماندهی انجام یک تحقیق به چهار صورت زیر تقسیم می شود که هر یک واجد خصوصیات ویژه ای بوده و متناسب با انواع تحقیق می توان از آن بهره برداری نمود.

 فرآیند خطی روش تحقیق

 در فرآیند خطی «بورگس» مراحل انجام روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد در یک خط مستقیم و به صورت پشت سرهم سازماندهی شده، و هر مرحله منبعث از مرحله ی پیشین بوده و به مرحله ی پسین ختم می شود.

فرآیند گام به گام روش تحقیق

 در فرآیند گام به گام «کن» مراحل تحقیق در فواصل معینی باهم ارتباط دارند اما ضرورتا به شکل خطی سازماندهی نمی شوند.

 فرآیند حلقوی روش تحقیق

 در فرآیند حلقوی تحقیق رودستام و نیوتن مراحل تحقیق به صورت حلقوی سازماندهی شده اند و در هر مرحله می توانند بر یکدیگر تاثیر مستقیم بگذارند

فرآیند حلزونی روش تحقیق

در فرآیند حلزونی «لاكستر» مراحل تحقیق پیچیده بوده وبه صورت ترکیبی از فرآیندهای یاد شده در موارد خاص و تحقیقات پیچیده – به کار می رود که می توان ویژگی هایی را برای آن برشمرد از جمله اینکه فرآیند حلقوی است، تقریبا از همه نقاط می توان وارد آن شد، فرآیندی پایان ناپذیر است، امکان بازنگری اقدامات را فراهم می کند و سرانجام محقق را به نقاط آغازین مختلف باز می گرداند. نتیجه آنکه انتخاب روش تحقیق در تدوین یک پایان نامه اساسا به هیچ وجه نمی تواند کلی باشد، بلکه باید مفاهیم و مصادیق آن به صورت روشن و صریح در هر مرحله از فرآیند تحقیق مشخص و توضیح داده شود.

برنامه مطالعه فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

به طور کلی یکی از اقدامات مقدماتی و اساسی تدوین پایان نامه داشتن برنامه ی مطالعه است، به این معنی که در ابتدا دانشجو کلیه اقدامات خود را فهرست بندی نموده و بر پایه یک برنامه ی زمان بندی شده آن را به نظم می کشد. به عبارت دیگر، در برنامه ی مطالعه ی مرحله به مرحله به طور دقیق معلوم می شود دانشجو چه اقداماتی را در چه دوره های زمانی باید به اجرا گذارد و در این برنامه است که دقیقا جایگاه او در هر زمان معلوم می شود که به چه میزان کار تحقیق را پیش برده و یا چه میزان از کار باقی مانده است. به همین دلیل، یکی از اقدامات مهم در فرآیند تدوین پایان نامه تعیین برنامه ی مطالعه است.

تعیین قلمروی تحقیق و محدودیت در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

یکی دیگر از بخش های لازم که معمولا اساتید راهنما دانشجویان را ترغیب به طرح آن می نمایند، بیان محدودیت ها و تنگناهایی است که محقق در فرآیند تدوین پایان نامه با آن ها روبرو می شود.به همین دلیل دانشجو با بیان قلمروی تحقیق مشخص می کند که روش تحقیق در فصل سوم(PDF) او شامل چه حوزه هایی از نظر موضوعی، زمانی یا مکانی بوده و هم چنین چه نارسایی ها و کاستی هایی او را در این روند محدود ساخته است.

اشاره به هر یک از این موارد در فصل مقدمه ی پایان نامه از آن رو نیاز است که می تواند کمبودها و اشکالات احتمالی پایان نامه را توجیه و مرتفع نماید.

شایان ذکر است محدودیت های تحقیق با محدودیت های محقق تفاوت دارد و گاه به اشتباه، این دو بجای یکدیگر به کار می روند.

سوالات پژوهش در تدوین پایان نامه

یکی از بخش های مهم طرح های پیشنهاد پژوهش در پایان نامه، تنظیم سؤال های پژوهش در انجام پایان نامه فرضیات پژوهش است. این بخش نیز در بررسی پیشنهادها از اولویت خاصی برخوردار است. تدوین فرضیات دقیق و علمی و همین طور سؤالات مناسب پژوهشی نقش مهمی در رسیدن  به نتایج مطلوب ایفا می نماید.

شایان ذکر است که همیشه نیازی به نگارش پایان نامه طور همزمان نیست. اگر پژوهش شما از نوع توصیفی باشد، معمولا تنظیم سؤال کفایت می نماید، ولی اگر پژوهش در تدوین پایان نامه از نوع تحلیلی و یا تجربی باشد، در آن صورت باید در پیشنهاد طرح پژوهش فرضیات مناسبی را هم بنویسید. به عقیده برخی از صاحب نظران در پژوهش های تحلیلی تنها تدوین فرضیه یا فرضیات کفایت می نماید و نیازی به طرح سؤال نیست.

پژوهش در تدوین پایان نامه

نکته بسیار مهم این است که ارتباط و تنگاتنگی بین عنوان، اهداف، سؤالات پژوهش در پایان نامه و فرضیات وجود دارد. سؤالات پژوهش در تدوین پایان نامه دقیقا برگرفته از اهداف ویژه خواهند بود. سؤالات پژوهشی باید بانظمی نظام مند و به ازای هر هدف ویژه، یک سؤال پژوهشی و دقیقا باهمان متغیر یا متغیرهای موجود در آن هدف ویژه طرح گردد.

لازم است بدانید که انجام مراحل بعدی پژوهش تحت تأثیر کیفیت سؤالات پژوهش و دقتی است که در نگارش آن بکار می برید.سؤالات پژوهش، محورهایی که پژوهش در پی دستیابی به آن است را به وضوح بیان می نماید.

با وجود آنکه سؤالات پژوهش در تدوین پایان نامه از اهداف اختصاصی یا ویژه منتج می شوند، در عین حال، نقش مهمی در شفاف شدن اهداف و مراحل کار پژوهش ایفا می نمایند.

 ویژگی سؤالات پژوهشی

 • باید ساده، روان و غیرقابل تفسیر باشند

• با انجام پژوهش حاضر امکان پاسخگویی به آنان وجود داشته باشد

• از نظر تعداد با اهداف اختصاصی متناظر باشند و گستره و دامنه محدودی داشته باشند و از نظر زمانی امکان پاسخ به آنان در بازه زمانی پژوهش مقدور باشد.

• به صورت استفهامی و درست نوشته شده باشند.

انواع سؤالات در پژوهش

انواع سوالات در پژوهش از نظر منطقی با اهداف اختصاصی هم راستا بوده پژوهش، ماهیت آنان نیز تفاوت می نماید. اولین گروه، سؤالات توصیفی هستند که در مطالعات توصیفی مطرح می شوند. در گروه از سؤالات عبارتهایی نظیر چه میزان، چند درصد و … بیشتر به چشم می خورد.

دومین گروه از سؤالات پژوهشی در تدوین پایان نامه سوالاتی هستند که وجود یا عدم وجود یا اختلاف را بین دو متغیر مورد مطالعه قرار می دهند. مثلا آیا بین دریافتی زن و مرد در رشته شغلی واحد تفاوت یا اختلاف وجود دارد؟ آیا میانگین فشار خون زنان و مردان سالم برابر است؟

گروه بعدی سؤالات رابطه ای هستند. این نوع سؤالات در پژوهش های سنجش رابطه ای مطرح شده و در آن وجود یک رابطه بین دو متغیر موردبررسی قرار می گیرد. مثلا آیا بین رضایت کارکنان و رضایت بیماران در بیمارستان هاشمی نژاد رابطه وجود دارد؟

سوالات همبستگی دربیان مسئله

در بخشی از مطالعات سنجش رابطه، علاوه بر وجود رابطه، شدت و جهت رابطه نیز مورد بررسی قرار می گیرد که به این نوع سؤالات، سؤالات همبستگی نیز می گویند. آیا با افزایش پرداخت اضافه کاری، عملکرد کارکنان افزایش می یابد؟ آیا بین افزایش تعرفه خدمات درمانی و عملکرد پزشکان همبستگی مثبت وجود دارد؟

چهارمین گروه، سؤالاتی هستند که در مطالعات مداخلهای مورد استفاده قرار گرفته و رابطه علت و معلولی را مورد بررسی قرار می دهند. مثال: آیا تزریق واکسن «ب ث ژ» موجب ایمنی کودک در مقابل بیماری سل ریوی می شود؟ آیا مصرف انسولین در کاهش قند خون بیماران مؤثر است؟

تمامی موارد فوق اشاره به نوع سؤالاتی دارد که در مطالعات کمی مورد استفاده قرار می گیرند و اما آخرین گروه سؤالات مربوط به مطالعات کیفی بوده و در این سؤالات شاهد عبارتهایی نظیر چگونه، چطور، چرا، به چه نحوی و … هستیم. به عنوان مثال، نظام های جبران خدمت کارکنان بیمارستان های دولتی در ترکیه چگونه است؟ دلایل و انگیزه گرایش جوانان به مواد مخدر چیست؟ راه های مهار بیماری ایدز در جوانان کدام اند؟ »

مراحلی در تدوین پژوهش

شاید یکی از مراحل پیچیده در امر پژوهش در انجام پایان نامه ، بیان موضوع بر پایه ی روش علمی است. این بدان معناست که موضوع مورد نظر را بتوان در بوته ی آزمون قرار داد. (متغیرها و داده های کمی، کیفی و آمیخته).

بیان موضوع پژوهش باید روشن، شفاف و واضح و در حیطه ای محدود، مطرح گردد. در پژوهش باید بتوان موضوع را به صورت مسئله و یا مسائل مطرح نموده، سپس بر پایه بیان مساله، اهداف اصلی و فرعی شکل گرفته و از طریق شناخت اهداف به سوی پاسخ های ظنی و گمانی که همان فرضیه ها هستند حرکت نمود و بر پایه ی طرح پژوهش سایر مراحل مطرح گردد.

به بیانی دیگر از آنجا که به رغم سعی محقق در بیان عنوان کامل پایان نامه، امکان طرح همه ی نکات تحقیق در عنوان وجود ندارد، ضروری است شرح کامل تری از مساله و زوایای جانبی آن ارائه گردد. بنابراین، محقق ضمن تلاشی که برای انتخاب عنوان مناسب می نماید، باید مراقب باشد این عنوان با شرح مسأله ی تحقیق تفاوت نداشته و دقیقا با آن در یک راستا قرار گیرد.

طرح مسئله در تدوین پایان نامه

بیان مسأله در پایان نامه اساساً روشن کننده ی این امر است که به چه دلیل باید چنین تحقیقی را انجام داد و ابعاد کلی آن چگونه است. خوب بیان کردن مسأله، موضوع را مشخص و قابل درک می کند و به طبع هرکس شرح مسأله را بخواند متوجه می شود که محقق چه کاری می خواهد انجام دهد و نیز به طور کلی اهمیت و اولویت مسأله و لزوم انجام آن تا چه حد است.

هم چنین خوب بیان کردن مساله می تواند امکان سازماندهی قسمت های مختلف تحقیق را فراهم آورد، یعنی افزون بر آنکه بیان اهداف، فرضیه ها، روش های اجرایی و نوع مطالعه را راحت تر می سازد، می تواند در تصویب پیشنهاد طرح تحقیق و یا تهیه ی گزارش . نیز به محقق یاری رساند.

بیان مسئله، ظریف ترین، حساس ترین و شاید بتوان گفت مشكل ترین بخش فرآیند تحقیق را تشکیل می دهد. به این ترتیب پژوهشگر پیش از بررسی کردن و پژوهش یا هر اقدام دیگر نیازمند آن است در تعریف موضوع مورد علاقه یا احتیاج احساس شده خود را برای آگاهی درمورد ویژه با تاکید بر تعریف و تبیین متغیرهای بازیگر درحوزه تحقیق بیان دارد. به سخن دیگر محقق ضمن افشای نیاز خود برای آگاهی از موضوع ویژه آن را با بیان روشن توجیه و تعریف مینماید و عوامل موجود در موقعیت را تعریف و تعیین میکند.

مسئله پژوهش در تدوین پایان نامه

بنابراین مسأله ی پژوهش دقيق آن چیزی است که پژوهشگر می خواهد دربارهی آن پژوهش نماید. یک مسأله می تواند هر چیزی باشد، هر چیزی که پژوهشگر از آن ناراضی است یا درست در جای خود قرار ندارد.

مشکلی از هر نوع، اموری که نیاز به تغییر دارند و یا هر چیزی که به طور صحیح کار نمی کند. مسائل توجه پژوهشگر را به خود جلب می کنند، موقعیت هایی که باید توسعه یابند، مشکلاتی که باید از سر راه برداشته شوند و مسائلی که نیاز به پاسخ دارند.

بنابراین پژوهشگر بر پایه تجارب، علم خویش و یا با استفاده از پژوهش های دیگران با مسأله ای برخورد می نماید. بدون برخورد با مسأله، موضوع پژوهش شکل نمی گیرد. هر چه تجربه بیشتر، علم افزون تر و مطالعات اکتشافی بیشتر، مسائل، بیشتر به صورت موضوع پژوهش خود را نمایان می سازند.

همچنین در شناسایی مسأله تحقیق، پژوهشگر سعی بر آن دارد تا شواهدی دال بر وجود مسأله عرضه کند. به عبارت دیگر پژوهشگر زمینه ای را تصویر می کند که در آن مسأله مورد نظر رخ داده است. در این مرحله ویژگی های مسئله گستردگی و علل اجتماعی بروز آن شناسایی می گردد. بیان مسئلهی روشن، دقیق و قابل ارجاع شاید مشکل ترین مرحله تحقیق باشد.

شناسایی مسئله تحقیق در تدوین پایان نامه

به همین دلیل است که هرقدر محقق بهتر و هنرمندانه تر و بدون طول دادن کلام بتواند آن خود را از وجود چنین روش و مولفه های خاص مرتبط با آن باخبر سازد، دربیان مسأله موفق تر بوده است.

با توجه به اینکه اصولا بهترین پرسش ها در طرح مسأله مستقیما از تجربه ی علمی نشتهی دانشجو به دست می آیند، نیاز است تشریح شود که کار جدید چه مطالبی را به مطالب پیشین خواهد افزود. بنابراین، در این بخش دانشجو نباید مطالعه را صرفا برای گذر از یک مرحله انجام دهد، یا حتی برای افزودن چیزی به شناسنامه ی علمی خود به آن مبادرت ورزد، بلکه باید توجه داشته باشد که تحقیق او بتواند به طور مؤثر به دانسته های قبلی رشته بیفزاید.

هم چنین باید توجه داشت بهترین مقدمه ها وطرح مسأله ها شامل مرور نظام مند کارهای پیشین است، چرا که می تواند حد ضرورت کار جدید را بازگو کند.

 بنابراین همین که در حد متقاعد ساختن مخاطب در مورد اهمیت پرسش اطمینان حاصل شود، کافی است و نباید در این باره زیاده روی نموده و مخاطب را سردرگم ساخت.

تعریف دیگر از بیان مسئله در تدوین پایان نامه

تعریف دیگر از بیان مسأله آن است که مسأله ی تحقیق شامل چیزی بیش از جمع آوری نسنجیدهی روابط تعریف نشده ای است که معمولا در قالب یک یا چند پرسش و فرضیه، چارچوب بندی می شود. هم چنین بیان مسأله ممکن است محتوای تعاریف مفاهیم اصلی را ارائه نماید؛ به بیان دیگر شامل خلاصه ای از مبانی مفهومی تحقیق پیشنهادی و نیز فرضیات و سؤالات تحقیق باشد، زیرا متضمن فهم ویژه ای از چگونگی ارتباط متغیرها است.

برخی از پایان نامه ها در بردارنده ی سؤالات تحقیق با فرضیه و برخی دارای سؤالات حقيقی بدون فرضیه هستند. فرضیات ممکن است به طور مستقیم کار قبلی را به چالش بکشند یا صحت نظریه ای را مورد تردید و آزمون قرار دهند. در حالی که سؤالات تحقيق بدون فرضیات، بیشتر فرصت هایی باز برای ارضای کنجکاوی محقق به شمار می آیند.

راه دیگر ترکیب سؤالات و فرضیات تحقیق این است که از سؤالات تحقیق به با موضوعات قابل بررسی کلی تری استفاده شود و سپس با فرضيات خاصی که روش تدوین پایان نامه پیش بینی ها را به شکل قابل آزمون ارائه می دهد، دنبال شود. به این ترتیب بیان مسأله ی تحقیق همراه با بیان دقیق سؤالات تحقیق و یا فرضیات به رابطه ی میان بررسی ادبیات و تشریح روش تحقیق کمک می کند.

نکات ضروری شناخت مسئله

ذکر این نکته ضروری است که شناخت مسأله اصلی بیش از حل مشكل اهمیت دارد، زیرا ممکن است هزینه و زمان زیادی صرف شود که مشکل اصلی نیست و از اولویت چندانی برخوردار نباشد، از این رو پیش از هر چیز باید اطمینان حاصل کرد که آیا آنچه توجه ما را به خود جلب کرده مشکل اصلی است یا تنها نشانه و علامتی است که باید از طریق آن مشکل اصلی را ردیابی کرد

نکته ی دیگر در بیان طرح مسأله در پایان نامه به بخش نگارش و انتخاب ساختمان درست آن مربوط است. رعایت اختصار مطالب با بیانی روشن و جذاب، از ویژگی های یک مقدمه و طرح مسألهی خوب است. به سخن دیگر، طرح مسأله در مقدمه ی پایان نامه باید جالب توجه و بیانگر نحوه ی اجرای مطالعه باشد.

به این ترتیب، باید توجه نمود که پرسش اصلی در قسمت طرح مسئله، که به صورتی ساده و روشن و عملیاتی فرمول بندی شده است، کلید کار تحقیق است همان گونه که بعدا کلید کار نگارش پایان نامه خواهد شد. از این رو گام گذاشتن در عرصه کار تحقیق بدون پرسش اصلی همان قدر بی معنا است که راه پیمایی در جنگلی ناشناخته بدون قطب نما یا کوهنوردی بدون مسیریاب بی معنی می باشد.