روش تحقیق در نگارش پروپوزال

در مقاله پیشین به بیان مسئله در نوشتن پروپوزال پرداختیم. یک پرسش مهم در فرآیند تدوین پایان نامه، شناخت روش تحقیق در انجام پروپوزال و چرایی استفاده از آن است. به طور کلی وقتی یک فرضیه با روش های خاص اثبات می شود، آن تحقیق علمی و قابل دفاع خواهد بود. روش تحقیق، اعتبار علمی، قانونمندی و مهمتر از همه استدلال و منطق حاکم بر پایان نامه را تعریف می کند.

در این صورت برای اثبات نظریه ها یا فرضیه ها یا برای مستدل کردن گفته ها و پیشنهادها یا برای قبولاندن نتایج و توصیه ها و سرانجام برای قانونمند کردن دستاوردها، به یک روش معقول، قابل پذیرش و قابل دفاع نیاز است تا بتوان بر آن تکیه کرد.

اثبات نظریه و فرضیات در نگارش پروپوزال

به سخن دیگر، باید روش رسیدن به اهدافی که برای روش تحقیق در نگارش پروپوزال تعیین شده است را تشریح نمود. روشی که با آن پاسخ مسأله ی مورد پژوهش پیدا خواهد شد. به این ترتیب، هرگونه قانونمندی، اثبات، استدلال نتیجه گیری و مانند آن ایجاب می کند که چه در موضوعات ادراکی – احساسی، و چه در موضوعات عملکردی یا کمی به یک روش تحقیق محکم و پذیرفتنی اتکا کنید.

در این صورت، روش تحقیق کار مطالعه را در یک چارچوب قابل دفاع قرار داده و محقق را از بلند پروازی های بی مورد دور می سازد. برای همین، یکی از محدودیت های مهمی که در برابر نویسنده ی پایان نامه قرار دارد، این است که باید در مقابل یک روش تحقیق درانجام پرو پوزال درست پاسخگو باشد.

در همین ارتباط نیز می توان گفت که بنیادی ترین تفاوت اصولی میان تدوین پایان نامه با نوشتن کتاب در چگونگی روش تحقیق آنها می باشد.

اصول نگارش پروپوزال پایان نامه چیست؟

بنابراین، اصولا اعتبار پایان نامه به روش تحقیق آن است؛ زیرا در هر صورت آنچه را که یک تحقیق در این سطح مدعی انجام آن است باید لزوما به زبان علمی بوده و اثبات آن به روشی قابل قبول و پذیرفته شده انجام پذیرد. به همین دلیل، عموما پایان نامه هایی که به روش ذهنی و فلسفی انجام می شود به دلیل غیرقابل دفاع بودن و قابل ارزیابی نبودن موضوعات، با اشکال روبرو می گردد. محقق، خود فرآیند کار را می شناسد ولی  نمی تواند آن را به صورت مستد ل اثبات کرده، به جامعه ی علمی ارائه نماید.

 در صورتی که او باید بتواند استدلال کافی در اثبات آنچه را که مطرح می سازد، بیان دارد. از این رو روش تحقیق پایان نامه باید تا حد ممکن روشن و بدون ابهام باشد. همچنین انتخاب روش تحقیق در نگارش پروپوزال باید متناسب با شأن یک پایان نامه تحصیلات تکمیلی، و نه در حد یک کار پژوهشی ساده باشد. بنابراین، از کارهای مهم مرحله تدوین هر پایان نامه این است که باید روش تحقیق متناسب با موضوع خود را مدنظر قرار دهد.

روش شناسی تحقیق در نگارش پروپوزال

در تعریف تحقیق گفته می شود که تحقیق روندی است رسمی و منظم که با طی مراحل معینی برای کاوش در مباحث علمی برای کشف یک حقیقت مجهول صورت می گیرد. بنابراین، تحقیق عمل دقیق و منظمی است که برای رسیدن به نتیجه ی مورد نظر باید مراحل معین آن بر پایه یک منطق خاص پشت سر هم قرار گرفته و یک فرآیند منطقی علمی را تشکیل دهند.

مفهوم روش تحقیق در کارهای پژوهشی، گزارش های تحقیقاتی و کتاب های روش تحقیق به گونه های مختلف و در سطوح گوناگون به کار رفته است. این مفهوم اغلب کلی و شامل انواع روشها، مراحل، فرآیندها و ابزار تحقیق می شود. به عبارت دیگر، این مفاهیم عمدتا به روش انجام کار پژوهشی – علمی برای دستیابی به حقیقتی نو در هر یک از رشته های تحقیقی گفته می شود.

مفاهیم مبحث روش شناسی تحقیق

یکی از مهمترین این مفاهیم مبحث روش شناسی تحقیق یا تعیین مبانی فلسفی تحقیق است. در حقیقت، روش شناسی تحقیق، کوششی است برای تعیین روش منطقی دستیابی به اهدافی علم یا شناخت علمی که بدون آن چنین کاری میسر نخواهد شد.

بنابراین بین روش شناسی تحقیق و روش تحقیق که به معنای «یک تکنیک تحقیقی خاص» یا فرآیند انجام یک تحقیق است تفاوت قایل شده، آنها را بجای یکدیگر به کار نبریم. دیدگاه های روش شناسی به صورتهای متنوعی ارائه شده است که هر محقق بسته به رشته ی علمی خود، روش شناسی مناسب آن رشته را در انجام  تحقیقات مربوطه به کار می گیرد.

در حقیقت روش شناسی ما را به شناخت پدر مورد مطالعه راهنمایی می کند. بدین ترتیب محقق ناچار است برای دستیابی به درست و منطقی در رابطه با موضوع یا پدیده ی مورد مطالعه، روش منطقی دستیار شناخت پدیده های مورد مطالعه را به درستی انتخاب نماید. بدیهی است هدف از شناخت کسب آگاهی و تسلط بر پدیده ی مورد مطالعه در تبیین چگونگی روابط آن می باشد. بنابراین روش شناسی عبارت است از راهنمای تخصصی علمی که زمینه های فلسفی تحقیق را برای اعتبار بیشتر بخش علمی فراهم می سازد.

با توجه به آنچه بیان گردید می توان محورهای اساسی در دیدگاه های روش شناسی تحقیق را به شرح زیر استنتاج و جمع بندی نمود.

کلیات در مورد روش شناسی در نگارش پروپوزال

• روش شناسی تحقیق راهنمای منطقی محقق برای دستیابی به حقیقت علمی رشته است.

• چرایی و کنه معنی و مفهوم تحقیق رشته علمی با روش شناسی تحقیق قابل پاسخ گویی

• روش شناسی تحقیق به طور کلی رویکرد اصلی و خط مشی تحقیق را تعیین می کند.

• شيوهی پاسخ گویی به پرسش های تحقیق به طور کلی از طریق روش شناسی تحقیق ترسیم می شود.

 • روش شناسی تحقیق در چارچوب علمی و نظری مورد مطالعه، تبیین می کند که چگونه واز چه روشی می توان به فرضیه های تحقیق پاسخ گفت.

در پژوهش های علوم انسانی به طور اعم و علوم رفتاری به طور ویژه، انتخاب رویکرد پژوهش برای پی بردن به حقایق، دستیابی به دانش نو، حل مسائل و تصمیم گیری درست بر اساس مقوله های فلسفی شکل می گیرد. دیدگاه های فلسفی زیربنای معرفت شناسی را می توان پارادایم های پژوهش نامید.

رویکردهای پژوهش بر پایه مقوله های فلسفی که آورده شدبه شرح زیرمورد بحث قرار می گیرد:

 ا – رویکرد اثبات گرایی

 – رویکرد تفسیر گرایی

رویکرد اثبات گرایی در نگارش پروپوزال

رویکرد اثبات گرایی در روش تحقیق به توصیف، تبیین، پیش بینی و کنترل متغيرها، هارمونی ها و پدیده ها می پردازد. در این رویکرد، کارآیی و اثربخشی پدیده ها مورد نظر است و به تفکر منطقی و رشد و توسعه ی تفگر پرداخته نمی شود.

این رویکرد با متغیرهای كمی سر و کار دارد. برای نمونه فرهیختگی مفهومی است که می توان با توجه به رویکرد اثبات گرایی برای آن تعریف عملیاتی به دست داد و آنگاه متغیرهای آن را تعریف نمود و به وسیله ی پرسشنامه، آنها را اندازه گرفت و سپس برای یک جامعه داده های لازم را به دست آورد و تحلیل کرد.

اما فرهیختگی مفهومی است فراتر از مشاهده ی عینی از طریق پرسشنامه و افراد مختلف درک ذهنی متفاوتی از آن دارند؛ از این رو پژوهشگر با استفاده از تعریف مفهومی (یک مفهوم را به وسیله ی مفاهیم دیگر تعریف می نمایند.) ساختار و معنای ضمنی این مفهوم را با توجه به معناییکه افراد از آن در زندگی خود تجربه کرده اند، آشکار می نماید.

 رویکرد تفسیر گرایی در نگارش پروپوزال

 این رویکرد زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که پژوهشگربا متغیرهای کیفی سر و کار دارد. بر پایه این رویکرد، حقیقت مشروط به تجربه انسان و تفسیر اوست.

هدف تفسیر گرایی مانند پدیدار شناسی دست یابی به درک آزمودنی مورد مطالعه، از زندگی خویش است. این رویکرد در برابر رویکرد اثبات گرایی است.

در این رویکرد دستکاری تجربی و مشاهدهی بیرونی، روی نمی دهد و به گفتگو با آزمودنی ها روی آورده می شود. در این رویکرد نه تنها آزمودنی ها به سؤال هایی که پژوهشگر تهیه کرده است، پاسخ می دهند، بلکه خود آنان در گفتگوهایی درک خود را از زندگی خویش فرمول بندی می کنند. درواقع تفسیرگرایی می خواهد بداند که آزمودنی های مورد مطالعه چه درکی از زندگی خود دارند.

رویکرد تئوری انتقادی در نگارش پروپوزال

رویکرد تئوری انتقادی در روش تحقیق برپایه نظر متافیزیکی در این رویکرد، جهان از وجود و جوهرهای واقعی ساخته شده است و این جوهرها خارج از ذهن انسان وجود دارند، دارای نظم و ترتیب می باشند و با یکدیگر در ارتباط هستند. جوهرها و رابطه ی بین آنها وجود دارند. خواه شناخته شوند یا ناشناخته باقی بمانند. بودن، عین دانستن نیست. خود ما وجود داریم. دیگر جوهرها که در اطراف ما هستند، مستقل از افکار و تمایلات ما، واقعا وجود دارند.

 این رویکرد با متغیرهای کیفی سر و کار داشته، بر نقش ارزش ها در ساختن دانش و پی بردن به شناخت تأکید دارد. «تغییر واقعیت به سوی آنچه مورد نظر است، در این رویکرد از جایگاه والایی برخوردار است.»

رویکرد پسا ساختار گرایی در نگارش پروپوزال

 این رویکرد در ارتباط با متغیرهای کیفی بوده و به بازنمایی چندگانه ای از حقایق، واقعیت های اجتماعی از طریق زبان و گفتمان می پردازد.

تحلیل گفتمان در این رویکرد، نقش بنیادین دارد. مرز شکنی در فرایند مورد نظر است. مرز شکنی زمانی روی می دهد که از محدوده و عملکرد روش یا شیوه های موجود با یک شیوه و یا روش جدید و متفاوت پا فراتر نهاد درمرز شکنی کلمه کلیدی تفاوت درروش وشیوه است.

پسا ساختارگرایی از طریق سه اصل مورد پذیرش قرار گرفت

1-گریز از خود بدین معنا که خود، مخلوق جامعه است.

۲- گفتمان باید وابسته به تحلیل منتقدانه باشد و سنت ها مورد نقد قرار گیرند.

 ٣- تعهد به عدم ثبات در گفتمان برای درک و فهم – درک ما از جهان دست خوشتزلزل دایمی است.

 به هر صورت، انتخاب هر یک از رویکردهای بالا در انجام روش تحقیق در نگارش پروپوزال های تحصیلات تکمیلی باید با چارچوب نظری، اهداف و فرضیه های آن هماهنگی داشته و به انتخاب روش یا روش های تحقیق مناسب در آزمون فرضیه ها منجر شود.

روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

اکنون که سطوح وروش های پژوهش درفصل سوم بررسی شدند، می توان به این نتیجه دست یافت که انجام پایان نامه روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد دارای سه لایه از دیدگاه پژوهش می باشند.

پژوهش سطحی درفصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

در این سطح از پژوهش، نگاهی گذرا به مسائل روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد می شود و آنچه وجود دارد، بدون تجزیه و تحلیل بیان می گردد. به سخن دیگر این سطح از پژوهش سرشاخه دیدن است. نگاهی که پرنده از فراز درختان سر به فلک کشیده به اطراف می نماید. روش پژوهش توصیفی» در این سطح قرار دارد. مسائل، آن چنان که هست، بازگو می گردد.

می شود و آنچه وجود دارد، بدون تجزیه و تحلیل بیان می گردد. به سخن دیگر این سطح از پژوهش سرشاخه دیدن است. نگاهی که پرنده از فراز درختان سر به فلک کشیده به اطراف می نماید. روش پژوهش توصیفی» در این سطح قرار دارد. مسائل، آن چنان که هست، بازگو می گردد.

پژوهش میانی درفصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

این سطح از پژوهش، از سرشاخه ها، پایین تر آمده و به ساقه ی درختان نظر می افکند به عبارت دیگر، هرگونه رابطه و همبستگی، بررسی شده و نگاهی دقیق به متغیرها و پیش بینی آینده صورت می گیرد.

روش تحقیق همبستگی و همخوانی، موردی و زمینه ای، تجربی حقیقی و نیمه تجربی در این سطح قرار دارند.

پژوهش ریشه ای درفصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

این سطح عمیق ترین بخش بررسی متغیرها است. در این سطح به ریشه یابی پدیده ها، حوادث و رویدادهایی که اتفاق افتاده اند، پرداخته می شود.

روش پژوهش تاریخی، روش پژوهش علی یا پس از وقوع و روش پژوهش ع مقایسه ای در این سطح قرار دارند.

انواع روش های انجام تحقیق

استفاده از روش های متنوع در علوم انسانی و اجتماعی به دلیل تعدد عوامل و متغیرهای مؤثر در روابط بین پدیده های آن باعث ارائه ی انواع گوناگونی از سطوح روش پژوهش درفصل سوم شده است. بحث در مورد انواع روش تحقیق علمی یا انواع تحقیق با طبقه بندی آنها بر پایه فرضیه های مختلف صورت گرفته است. روش هایی مانند روش تحقیق پایه ای، توصیفی، تبیینی، ارزیابی، اکتشافی، تجربی و استراتژیک متناسب با دیدگاه های طبقه بندی شدهی بالا تعریف و تعیین شده است.

 همچنین گاهی تقسیم بندی انواع تحقیق بر پایه موضوع تحقیق صورت می گیرد، مانند تحقیقات تاریخی، اجتماعی، اقتصادی، نظامی، فرهنگی و یا به همین ترتیب بر پایه ماهیت کاربردی یانظری یا توسعه ای بودن تحقیق، تحقیقات به کاربردی، بنیادی و توسعه ای تقسیم میشوند. هم چنین برخی روش شناسان بر پایه شیوه ی استدلال و استنتاج در تحلیل داده های کمی و کیفی مورد مطالعه، انواع روش های تحقیق را تحلیلی، توصیفی، استدلالی، مقایسه ای، ارزیابی، همبستگی، آزمایشی، علمی، آماری و … معرفی می نمایند. براین اساس بیشتر صاحب نظران، روش تحقیق توصیفی صرف را در تدوین پایان نامه کارشناسی ارشد ودکتری به کار نمی گیرند و

تحلیلی همراه با توصیف را برای این گونه رساله ها مناسب تر می دانند.

انواع روش انجام تحقیق در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

به طور کلی روش های انجام تحقیق را به روش اسنادی یا بررسی اسناد، مصاحبه،مشاهده و مستندسازی” تقسیم می کنند:

بررسی مدارک و اسناد در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

 این روش که بیشتر روش اختصاصی مربوط به حوزه ی مطالعات تاریخی است، به تازگی در مطالعات علوم اجتماعی و انسانی نیز کاربرد گسترده ای پیدا کرده است. منابع مورد استفاده در این روش عمدتا مقالات علمی، کتاب ها، گزارش ها و اطلاعات موجود در کتابخانه ها، شبکه های اطلاع رسانی، سازمانها و نهادهای دولتی و غیر دولتی را شامل می شود و برای همین در اذهان عمومی به «روش کتابخانه ای» معروف شده است.

مصاحبه یکی از روش های اختصاصی مطالعات علوم اجتماعی و انسانی است. مصاحبه که به تعریف روش شناسان «گفتگوی هدفدار» است، هم در روش تحقیق در فصل سوم کمی و هم کیفی کاربرد دارد. در روش های کمی، مصاحبه به همراه پرسشنامه ای از پیش تهیه شده و با سؤال های معین، باز یا بسته و یا ترکیبی از این دو و با پاسخ های پیش بینی شده صورت می گیرد. در روش های تحقیق کیفی، مصاحبه با سؤال های محدود، باز و بدون پیش بینی پاسخ احتمالی همراه است و در مدت زمان مصاحبه طولانی تر و پرسش ها راجع به جزئیات عمیق تری باشد، اطلاعات گردآوری شده از چنین مصاحبه هایی، دقیق تر و قابل اتکاتر است. به این سبب، نتایج حاصل از این مصاحبه اطلاعات دقیقی به محقق می دهد که به درک عمیق وی از پدیده یا رابطه ی مورد مطالعه کمک می کند. از این رو، این مصاحبه را «مصاحبه عمیق» نیز نامیده اند.

از نکات قابل توجه در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد انتخاب مناسب گروه ها و شخصیت هایی است که یا درباره موضوع تحقیق صاحب تخصص یا مسئولیت هستند و یا ممکن است ارتباط مستقیمی با آن نداشته باشند، اما از قدرت تحلیل و استنتاج قابل توجهی برخوردار باشند. به هر صورت، انتخاب افراد کلیدی بسیار با اهمیت بوده و بر غنای آن می افزاید.

مشاهده در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

در روش شناسی تحقیق کیفی، مشاهده یکی از روش های عمده ای اس طی آن خود را مستقیما درگیر کار تحقیق از راه تجزیه و تحلیل بافت می کند. البته در روش شناسی تحقیق کمی، این مشاهده خیلی سطحی ومقدماتی است.وپیش ازتشکیل دسشنامه صورت می گیرد.

. اما در روش شناسی تحقیق کیفی مشاهده یکی از روش های ضروری برای درک عمیق ماهیت پدیده ها و متغیرهای مورد مطالعهاست.

این روش تحقیق بسته به نوع حضور و مشاهدهی محقق به مشاهدهی سطحی( فعال و مشارکتی طبقه بندی می شود. در مشاهدهی سطحی محقق به شكل گذر اقدام به مطالعه ی پدیده ها و رویدادها می کند تا شناختی کلی و سطحی را درباره آنها به دست آورد. در مورد مشاهدهی فعال، محقق مشاهده را همراه با تجزیه و تحلیل یافته ها و مقایسه ی آنها با مشاهدات قبلی یا اطلاعات و یافته های دیگر و احيانا همراه با مصاحبه و گفتگو انجام می دهد. در مشاهده ی مشارکتی نیز برای تعمیق مشاهدات محقق نوعی همکاری نزدیک تر در مدت طولانی با عوامل و پدیده های مورد مشاهده صورت می گیرد.

مستند سازی روش تحقیق

این روش تحقیق که اختصاص به تحقیقات میدانی دارد، در روش های تحقیق کمی و کیفی به کار می رود. مستندسازی یا تولید اسناد و مدارک جدید در حین انجام روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد از سوی برخی روش شناسان به عنوان یکی از روش های اصلی به شمار می آید. اما برخی دیگر از روش شناسان این روش را یکی از روش های تکمیلی جمع آوری داده ها نام برده اند. اما به هر حال با توجه به ورود فناوری های نوین به عرصه های پژوهش و تحقیق، این روش در مطالعات اجتماعی، برنامه ریزی شهری و منطقه ای کاربرد گسترده ای پیدا کرده است.

 این روش تحقیق معمولا با انجام مصاحبه، مشاهده اسناد یا مدارک جدید به شکل نقشه، نوار ویدئویی، نوار کاسست، عکس و اسلاید همراه بوده که در هنگام تجزیه و تحلیل و تلفیق اطلاعات و داده های تحقیق استفاده می شوند.

ابزار تحقیق درفصل سوم

ابزار تحقیق، در حقیقت وسایل و ابزاری است که محقق برای روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد استفاده می کند. هریک از ابزار برای تحقیق خاصی به کار می رود و کاربرد مخصوص خود را دارد. به این ترتیب، هر یک از روشهای تحقیق یاد شده، ابزار تحقیق ویژه ای را لازم دارد. مثلا روش تحقیق اسنادی از ابزار «فیش برداری استفاده می کند و در روش تحقیق مصاحبه ای از ابزار پرسشنامه» و در مشاهده از «دوربین» می توان استفاده کرد.

فرآیند سازماندهی انجام روش تحقیق

به طور کلی فرآیند سازماندهی انجام یک تحقیق به چهار صورت زیر تقسیم می شود که هر یک واجد خصوصیات ویژه ای بوده و متناسب با انواع تحقیق می توان از آن بهره برداری نمود.

 فرآیند خطی روش تحقیق

 در فرآیند خطی «بورگس» مراحل انجام روش تحقیق فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد در یک خط مستقیم و به صورت پشت سرهم سازماندهی شده، و هر مرحله منبعث از مرحله ی پیشین بوده و به مرحله ی پسین ختم می شود.

فرآیند گام به گام روش تحقیق

 در فرآیند گام به گام «کن» مراحل تحقیق در فواصل معینی باهم ارتباط دارند اما ضرورتا به شکل خطی سازماندهی نمی شوند.

 فرآیند حلقوی روش تحقیق

 در فرآیند حلقوی تحقیق رودستام و نیوتن مراحل تحقیق به صورت حلقوی سازماندهی شده اند و در هر مرحله می توانند بر یکدیگر تاثیر مستقیم بگذارند

فرآیند حلزونی روش تحقیق

در فرآیند حلزونی «لاكستر» مراحل تحقیق پیچیده بوده وبه صورت ترکیبی از فرآیندهای یاد شده در موارد خاص و تحقیقات پیچیده – به کار می رود که می توان ویژگی هایی را برای آن برشمرد از جمله اینکه فرآیند حلقوی است، تقریبا از همه نقاط می توان وارد آن شد، فرآیندی پایان ناپذیر است، امکان بازنگری اقدامات را فراهم می کند و سرانجام محقق را به نقاط آغازین مختلف باز می گرداند. نتیجه آنکه انتخاب روش تحقیق در تدوین یک پایان نامه اساسا به هیچ وجه نمی تواند کلی باشد، بلکه باید مفاهیم و مصادیق آن به صورت روشن و صریح در هر مرحله از فرآیند تحقیق مشخص و توضیح داده شود.

برنامه مطالعه فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

به طور کلی یکی از اقدامات مقدماتی و اساسی تدوین پایان نامه داشتن برنامه ی مطالعه است، به این معنی که در ابتدا دانشجو کلیه اقدامات خود را فهرست بندی نموده و بر پایه یک برنامه ی زمان بندی شده آن را به نظم می کشد. به عبارت دیگر، در برنامه ی مطالعه ی مرحله به مرحله به طور دقیق معلوم می شود دانشجو چه اقداماتی را در چه دوره های زمانی باید به اجرا گذارد و در این برنامه است که دقیقا جایگاه او در هر زمان معلوم می شود که به چه میزان کار تحقیق را پیش برده و یا چه میزان از کار باقی مانده است. به همین دلیل، یکی از اقدامات مهم در فرآیند تدوین پایان نامه تعیین برنامه ی مطالعه است.

تعیین قلمروی تحقیق و محدودیت در فصل سوم پایان نامه کارشناسی ارشد

یکی دیگر از بخش های لازم که معمولا اساتید راهنما دانشجویان را ترغیب به طرح آن می نمایند، بیان محدودیت ها و تنگناهایی است که محقق در فرآیند تدوین پایان نامه با آن ها روبرو می شود.به همین دلیل دانشجو با بیان قلمروی تحقیق مشخص می کند که روش تحقیق در فصل سوم(PDF) او شامل چه حوزه هایی از نظر موضوعی، زمانی یا مکانی بوده و هم چنین چه نارسایی ها و کاستی هایی او را در این روند محدود ساخته است.

اشاره به هر یک از این موارد در فصل مقدمه ی پایان نامه از آن رو نیاز است که می تواند کمبودها و اشکالات احتمالی پایان نامه را توجیه و مرتفع نماید.

شایان ذکر است محدودیت های تحقیق با محدودیت های محقق تفاوت دارد و گاه به اشتباه، این دو بجای یکدیگر به کار می روند.

بیان مسئله در نوشتن پروپوزال

نوشتن بیان مسئله در پروپوزال، اهمیت موضوع و وجوه تمایز پژوهش به شیوه مناسب، نقش بسیار مهمی در پذیرش یک پروپوزال ایفا می نماید. این بخش از پژوهش، چرایی و دلایل انجام پروپوزال را مطرح می سازد نوشتن به صورت صحیح بیان مسئله، زمینه و مبنای را برای نوشتن پروپوزال فراهم می سازد.

بیان مسئله در پروپوزال, نوشتن پروپوزال

قبل از شروع به گردآوری داده ها، لازم است مسئله مورد پژوهش را به درستی مشخص، تعریف و حدود آن را روشن کرد. اغلب دانشجویان در تدوین مسئله یا نوشتن پروپوزال دچار سردرگمی هستند و نمی دانند مسئله پژوهش از کجا نشأت می گیرد. مسئله یا مشکل پژوهش تاییدگر وجود هرگونه انحراف یا شکاف بین شرایط حاضر و شرایطی که باید وجود داشته باشد. از منظر دیگر، وجود هر زمینه ای برای بروز تعارض، وجود اختلاف در موضوعات پراهمیت یا بحث انگیز نیز به عنوان یک مسئله تلقی می گردد.

یافتن بیان مسئله در نوشتن پروپوزال

برای یافتن مسئله یا شناسایی مشکلی برای نوشتن پروپوزال، پژوهشگر باید نگاه دقیقی به محیط پیرامون خود داشته باشد. در اینجا، به چهار منبع مهمی که مسئله وموضوع پژوهش و نوشتن پروپوزال از آن نشأت می گیرد، اشاره می شود:

ادبیات رشته مربوط

نظریه های علمی

ایده های مطروحه در منابع مختلف

مرور هریک از موارد فوق مبنایی را برای تعریف و شناسایی مسئله فراهم می سازد.

توجه داشته باشید که نوشتن مسئله پژوهش و پروپوزال فرآیندی است که نیازمند خلاقیت است وبر قدرت تصور و ژرف نگری شما متکی است. شما اغلب به عنوان پژوهشگربر عناوین گسترده برای پژوهش خود تکیه می کنید. لازم است  به تنهایی انتخاب عنوان گسترده، برای تبدیل آن به موضوعی محدودتر و قابل اجرا ترتلاش نمایید.

چه سوالاتی در مبحث بیان مسئله باید پاسخ داده شود؟

• آیا این مسئله واقعا مهم است؟ اگر مهم است برای چه کسانی و از چه ابعاد باید بیان شود؟

• آیا در زمینه علمی موردنظر، حل این مسئله ارزش دارد؟

• آیا یافته های این پژوهش و پروپوزال می تواند در عرصه فعالیت شما، کاربرد داشته باشد؟

• آیا انجام پژوهش بر دامنه دانش بشر می افزاید؟

• آیا یافته های شما در توسعه نظریه های رشته علمی مربوط می تواند موثر واقع شود؟.

• آیا انجام پژوهش به پر کردن شکاف موجود در دانش کمک خواهد نمود؟

• آیا امکان انجام پژوهش را از نظر دسترسی به منابع اطلاعاتی، برخورداری از زمان کافی، بهره مندی از مهارت لازم دارید؟

پاسخ این سؤالات ارزش پژوهش شما را تعیین می کند، زیرا یک پروژه پژوهشی که شامل نوشتن پروپوزال صحیح و دقیقی در آغاز کار پژوهش باشد، برای خود شما و خواننده به منظور بهره گیری از کل پروژه، بسیار کمک کننده خواهد بود.

طرح پرسش بیان مسئله (اطلاعات بیشتر)

 بیان مسئله باید مشخص کننده متغیرهای کلیدی پژوهش، روابط احتمالی بین آنها و طبیعت و جامعه مورد مطالعه باشد. شما می توانید بیان مسئله و پروپزال خود را به چند صورت تدوین کرده و ارائه کنید. بسیاری از کتاب های روش پژوهش پیشنهاد می کنند که مسائل پژوهش را به صورت پرسشی در ادامه توضیح ارائه دهید که البته بسیار ساده و راهنمایی کننده است.اغلب پژوهشگران مسئله پژوهش و نوشتن پروپوزال خود را به صورت خبری تدوین می نمایند.

توجه داشته باشید که بررسی کننده مسئله پژوهش شما، بر این نکته  تكيه  دارد که آیا مسئله پژوهش ارائه شده ارزش مطالعه و پژوهش را دارد و یا خیر.

متداول ترین سوالاتی که معمولا برای نقد بیان مسئله پرسیده میشود

• آیا پیشنهاد طرح پژوهشی، به روشنی مسئله پژوهش وپروپزال را تشریح کرده است؟

• آیا بیان مسئله به صورت کامل و منطقی ارائه شده است؟

ایا پژوهش های انجام شده، از منطق استدلال برخوردار هستند؟

• آیا بیان مسئله به روشنی و به دقت ارائه شده است؟

• آیا بیان مسئله به صورت عینی ارائه شده است؟ و آیا پژوهشگر گستره و دامنه مسئله را به خوبی مشخص کرده است؟  آیا بیان مسئله، به روشنی متغیرهای مسئله و جامعه پژوهش را برشمرده است؟ و آیا در بیان مسئله، تصویر قابل توجیهی ارائه شده است؟

• آیا وجوه تمایز پژوهش، نسبت به سایر پژوهش ها مطرح شده است؟

• آیا مسئله پژوهش از طریق گردآوری دادههای تجربی می تواند مورد بررسی قرار گیرد؟

• آیا پژوهشگر شرح مناسبی از زمان، امکانات، منابع و جنبه های اخلاقی پژوهش را ارائه داده است؟

به منظور آنکه بیان مسئله شما از اعتبار علمی قابل ملاحظه ای برخوردار باشد، لازم است که مطالبی که حامی و پشتیبان علمی از مشکل یا مشکلات باشد در قسمت بیان مسئله در نوشتن پروپوزال با ذکر منابع ارائه دهید.در نهایت، توجه داشته باشید که مهم ترین و حساس ترین قسمت پژوهش، تدوین بیان مسئله روشن و جامع است که پایه اساسی پژوهش شما را تشکیل میدهد.

اجزای بیان مسئله درنوشتن پروپوزال

علیرغم تفاوت موجود در شیوه های نگارش بیان مسئله، به طور کلی در پیشنهاد پژوهش و در گزارش نتایج پژوهش، بیان مسئله در نوشتن پروپوزال از سه بخش اصلی تشکیل می شود. بخشی که به توصیف شرایط مطلوب می پردازد، بخشی که شرایط موجود را شرح می دهد و بالاخره بخشی که توضیح داده میشود که برای پر کردن این شکاف قرار است چه کاری در پژوهش حاضر صورت پذیرد.

 تقدم و تأخر دو بخش ابتدایی در پژوهش های مختلف جابجا می شود، ولی محتوای هریک از بخشها ثابت است که در ادامه توضیح داده می شود:

بخش اول

این بخش برای تعریف مشکل پژوهش و بیان مسئله پروپوزال پیش بینی شده است. در این بخش باید کلیه متغیرهای اصلی و کلیدی مشکل را نظر داشته و روابط آنها را در قالب یک شبکه علیت تجسم نماییم. یکی از ابزارهایی که در این بخش می تواند برای نگارش متن مورداستفاده قرار گیرد، نمودار ایشیکاوا یا استخوان ماهی است.

از این نموداربرای تشریح تمام ابعاد یک مشکل و رسیدن به زمینه هایی که در بروز یک مشکل موثر باشند، استفاده می شود. نحوه استفاده از این ابزار به این صورت است که مشکل یا معلول در محل رأس نمودار (قسمت سر ماهی) نوشته می شود و در قسمت باله های ماهی نیز علتهای بروز مشکل درج می شود. می توان با طبقه بندی علل بروز، شاخه های فرعی و فرعی تر ایجاد کرد.

خاطرنشان می شود که نیازی به ترسیم شبکه علیت و یا این نمودار درمحتوای بیان مسئله وجود نداشته، بلکه فقط برای شناسایی متغیرها ورسیدن به یک چارچوب مفهومی و درک ارتباط آنها با یکدیگر مورداستفاده قرار گرفته و حاصل آن، به ویژه برای طبقه بندی متغیرهایی که در مرور متون حاصل می شوند، به بخش نخست بیان مسئله منتقل میشود.در این بخش، در صورت لزوم می توان به تاریخچه بروز مسئله پرداخت و سیر تحولات را مطرح ساخت.

اطلاعات بیشتر

در برخی از شیوه های نگارش، یکی دیگر از اجزای بخش اول بیان واهمیت مسئله است. گاهی این عنوان مستقل بوده و گاهی نیز در همین بخش اول ادغام می شود. در این قسمت، باید مشخص نمایید که چرا انجام این پژوهش مهم است،برای چه کسی و کدام سازمان اهمیت دارد و اهمیت پژوهش وپرو پوزال در کدام زمینه هاست.

در اینجا نیز باید مطالبی از آثار اندیشمندان و صاحب نظران و دیگر پژوهشگران در حمایت از ادعای خود مبنی بر اهمیت پژوهش وپروپوزال همراه با استناد ارائه دهید

اهمیت بیان مسئله در نوشتن پروپوزال

برای بیان اهمیت،میتوان به گسترده بودن موضوع، یعنی این که چه بخشی از جامعه، چه سازمان هایی درگیر مشکل هستند، با تکیه بر آمار اشاره نمود و از منظر دیگر حدت مشکل نیز مطرح گردد. شدت مشکل، بیانگر شدت توسعه مسئله در سازمان یا موضوع پژوهش است.هر دو بعد اهمیت، باید با استفاده از آمارهای مناسب مطرح و بحث شود. در صورت نبود آمارهای جدید، یا آمارهای داخلی، می توان از آمارهای خارجی و سازمانهای بین المللی استفاده نمود.

از دیگر اجزای این بخش، می توان به نحوه برخورد با مشکل در شرایط موجود، راه حل ها و خدمات رایج اشاره نمود. اقداماتی که در حال حاضر برای مهار و جلوگیری از بسط و تداوم مشکل صورت می پذیرد را می توان در این بخش مطرح ساخت. در همین راستا استراتژی های سازمانی موجود می تواند به طور خلاصه مطرح شود.

بخش اول

بالاخره، آخرین محوری که در بخش اول بیان مسئله باید مطرح شود، بحث عوارض ناشی از تداوم مشکل است. در اینجا باید تشریح شود که اگر اقدامی صورت نپذیرد، بر اساس شواهد موجود و روند پیشرفت، با فرض ثابت بودن متغیرها، مشکل موجود چگونه تداوم خواهد یافت. عوارض و پیامدهای حاصل از تداوم مسئله می توان در سه سطح خرد (فردی)، میانه (سازمانی) و کلان (ملی) مورد تحلیل قرار گیرد.

بخش دوم

در این بخش از بیان مسئله در پرو پوزال، باید راه حل ها یا عوامل مؤثر بر حل مشکل مطرح شوند. این بخش مؤید شرایط مطلوب است. محتوای این بخش باید فاصله و شکاف را به تصویر بکشد. برای این منظور می توان به متون علمی و یافته های پژوهش های مربوط پرداخت. دقت شود که در این بخش تنها به طور مجمل به پژوهش ها اشاره شود و فقط یافته های مهم مطرح شوند.

در صورتی که بین پژوهش های مورداشاره تناقضاتی وجود دارد، نگران نباشید. می توان به هر دو نوع مطالعه اشاره نمود. به عنوان مثال، اگر برخی از مطالعات نشان  داده اند که بین پرداخت پاداش مادی و انگیزش کارکنان رابطه معنی دار وجود دارد، این رابطه مطرح و در صورتی که مطالعاتی یافته های مخالفی داشته باشند، آنها نیزمطرح شوند.

بخش سوم

در بخش پایانی بیان مسئله پروپوزال، باید منظور خود را از انجام پژوهش و توضیح دقیق تری از آنچه می خواهیم در این پژوهش به انجام برسانیم و جزییات بیشتری از کار را مطرح سازیم. در همین مرحله است که پژوهشگر تأکید می کند که نتایج احتمالی پژوهش  وپروپوزال می تواند بر روند فعلی امور و سیاست گذاری ها و برنامه ریزی ها مرتبط با آنها اثرگذار باشد. در این بخش پژوهشگر باید هدف از اجرای پژوهش را به اختصار توضیح دهد.

آنچه در دو بخش نخست بیان مسئله در پروپوزال بسیار حائز اهمیت است، مضوع استناد است. مطالبی که در بخش اول و دوم بیان مسئله مطرح میشوندباید ازاستناد علمی معتبری برخوردار باشند. ارائه هرگونه مطلبی در بیان مسئله که فاقد استناد دقیق علمی باشد؛ هرقدر هم که مبتنی بر واقعیات عینی باشد،مورد قبول نخواهد بود.

 در خصوص استناد به منابع علمی به موارد زیر دقت شود:

• تلاش شود از منابع جدید استفاده شود. این نکته به خصوص در رساله های دکتری که فاصله بین پیشنهاد طرح پژوهشی و انتشار گزارش نهایی پژوهش قابل توجه است، ضروری تر است.

• اگر از شیوه استناد ونکور استفاده می شود، ترتیب و توالی استنادها در بیان مسئله پروپوزال رعایت شود.

• تنوع منابع مدنظر قرار گرفته و از ذکر حجم زیادی از مطالب از یک رفرنس خود داری شود.

• از تناظر تعداد منابع در انتهای گزارش با تعداد استناد در داخل متن اطمینان حاصل نمایید.

• در هر حال، تمامی متونی که دربرگیرنده «ادعا»یی است، نیازمند ذکر منبع است

 اهمیت پژوهش

یکی از عناوین مهمی که لازم است به درستی در طرح پژوهشی، اعم از پروژه، پایان نامه و رساله بدان پرداخته شود، اهمیت پژوهش است. در اهمیت پژوهش لازم است مشخص نمایید که پژوهش حاضر در چه زمینه ای، برای چه کسانی و تا چه درجه ای می تواند اهمیت داشته باشد.

برای تدوین اهمیت پژوهش وپروپزال، باید با مراجعه به منابع مختلف علمی، نکته ها و شواهدی که حامی اهمیت پژوهش شماست، گردآوری و ثبت شوند. به علاوه، لازم است که ابعاد اهمیت پژوهش خود را از لحاظ نظری و عملی برشمارید.

 در این راستا، از منابع اصلی و مهمی که مربوط به زمینه علمی مورد مطالعه شماست، به دقت بهره جوید و با خلاقیت به ارائه اهمیت پژوهش وپروپوزال خویش بپردازید. ضمن آنکه می توانید از منطق و نوشته های دیگر پژوهشگران برای نگارش این قسمت استفاده نمایید. سعی نماید این بخش را به صورتی نو و بدیع ارائه دهید.

اهمیت پژوهش: بیان مسئله در پروپوزال

اهمیت پژوهش باید از منظر تأثیری که مشکل بر شرایط موجود داشته و انحراف از شرایط متعادل تشریح شود. همچنین باید بتواند از صرف هزینه و وقت برای انجام پژوهش دفاع نماید.در پژوهش های کمی و در برخی از پژوهش های کیفی، آمار و ارقام مربوط با موضوع پژوهش، نقش به سزایی در اهمیت پژوهش دارد. آمارها به سهولت درک شده و زمینه قضاوت خواننده را فراهم می سازد.

 به عنوان مثال، شما زمانی که بهره وری نیروی انسانی شاغل در وزارت آموزش و پرورش را مطالعه می نماید، ذکر این نکته که آموزش و پرورش دارای بیش از یک میلیون نفر نیروی انسانی شاغل است و رتبه نخست را از نظر حجم کارکنان دولت داراست و همین طور ارائه اطلاعات تفصیلی از ترکیب جنسی، سنی، تحصیلاتی و گروه های شغلی در این سازمان می تواند تصویر بهتری از اهمیت موضوع پژوهش شما را ارائه نماید.

گاهی، ابعاد دیگری موجب افزایش اهمیت موضوع پژوهش وپروپوزال میشود. از جمله این نکته که موضوع یا یافته های پژوهش چه بخشی از جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد. آیا این موضوع صرفا محدود به کارکنان یک بیمارستان خاص بوده و یا در سایر بیمارستان ها نیز می تواند مطرح شود؟ هر چه گستره کار از نظر جمعیت تحت پوشش، حوزه جغرافیایی و پراکندگی واحدها در کشور بیشتر باشد، اهمیت کار نیز افزایش پیدامیکند.

تفاوت بین بیان مسئله پروپوزال وضرورت پژوهش

برخی از اوقات شاهد انجام پژوهش هایی هستیم که گستره زیادی را شامل نمی شوند، ولی از جنبه حیاتی زیادی برخوردار هستند. برای قانع نمودن تصمیم گیران و مسئولین در این خصوص نیز ارائه آمار و ارقام ضروری خواهد بود.بین بیان مسئله در پروپوزال و ضرورت نوشتن پروپوزال وپژوهش تفاوت وجود دارد. همان طور که بیان شد، اهمیت با تکیه بر آمار و گستره تأثیر مسئله و شدت آن تبیین میشود، درحالی که ضرورت پژوهش از طریق تحلیل فوریت زمانی و مکانی پژوهش تبیین میشود

 انتظار می رود که پروپوزال شما به صورت پدیده ای نو و منحصر به فرد ارائه شود،به گونه ایی که در زمینه علمی  خویش گامی استثنایی به جلو بردارید. از این رو،دراین بخش باید مشخص نماید که پژوهش شما با دیگر پژوهش های انجام شده دراین زمینه، دارای چه تفاوت اساسی است و به کدام جنبه ها پرداخته اید که در پژوهش خود بدان نپرداخته اند.

امکان دارد که زمینه علمی، روش پژوهش، یا روند سرو سامان دادن پژوهشی شما در راستای برخی از پژوهشهای انجام شده قبلی باشد وحتی از آن الهام گرفته باشید ودر مواردی دقیقا از ازبار پژوهشی آن ها استفاده نموده باشید با این وجود، باید سعی نماید که با تغییر متغیرها، دامنه پژوهش، محیط به دیگر ابعاد پژوهش خویش ترتیب دهد که کار پژوهشی شما به صورت کار نو جلوه کند.

تمایزی که طرح پژوهش شما با سایر پژوهش های مشابه دارد، باید به میزانی باشد که لزوم انجام پژوهش دیگری را توجیه نماید. از نظر علمی، بیشتر اوقات دلیلی برای تکرار یک پژوهش وجود ندارد، بنابراین، با پرداختن به وجوه تمایز و ابعاد تفاوت موجود بین یک طرح پژوهشی با زمینه های مشابه، امکان قضاوت را برایانجام طرح فراهم می سازد.

ابعاد بیان مسئله در پروپوزال

بیان مسئله در پروپوزال, نوشتن پروپوزال

شیوه استدلال در بیان مسئله در نوشتن پروپوزال

علاوه بر توجه به بخش بندی بیان مسئله در نوشتن پروپوزال که در بالا به آن اشاره شد، نحوه استدلال در بیان مسئله نیز مهم است. با توجه به آن که بیان مسئله در نوشتن پروپوزال اولین بخش پیشنهاد طرح پژوهشی است، روش شروع آن مهم است. در نگارش بیان مسئله ابتدا از مفاهیم کلان و کلی شروع می کنیم. سپس گام به گام خواننده را به دامنه پژوهش و محیط پژوهش خودمان هدایت می کنیم. به عبارت دیگر، نحوه استدلال از یک هرم وارونه یا قیف تبعیت می کند.

به عنوان مثال، اگر در خصوص ارزیابی عملکرد بیمارستان مطالعه می کنیم، شروع بیان مسئله می تواند از مرور مختصر روند تکامل ارزیابی عملکرد از دوره های بازرسی، کنترل آماری، مدیریت عملکرد و تعالی سازمانی تشریح شود.

بیان مسئله در پروپوزال, نوشتن پروپوزال

 ارتباط پاراگراف ها در بیان مسئله در نوشتن پروپوزال

شیوایی متن و روان بودن بیان مسئله یکی دیگر از عناصری است که بر تصمیم گیری مدیران مؤثر است. گاهی اوقات شاهد هستیم که با وجود استفاده از متون علمی برای تدوین بیان مسئله، ولی به دلیل کم توجهی به شیوه نگارش، پاراگراف ها تنها به صورت فیزیکی در کنار هم قرار گرفته و از روح واحدی تبعیت نمی نماید.

در نگاه اول به دلیل این که بیان مسئله با استفاده از شواهد علمی سایر پژوهش ها تبیین می شود، مستقل بودن پاراگراف ها غیرقابل اجتناب تلقی شوند. ولی رعایت نکات بسیار ساده می تواند پیوستگی و انسجام پاراگراف راتامین نماید.

واژه های ارتباطی و اتصالی پاراگراف های همراستا

زمانی که پاراگرافی را در ادامه پاراگراف قبلی و با حفظ همان مفهوم می نماییم، استفاده از نمونه عبارت های شروع کننده زیر می تواند از ارتباط پاراگراف ها با یکدیگر جلوگیری نماید.

ارتباط خشک

• بنابراین، …

• بدیهی است که…

• همان گونه که…

• در همین راستا،..

• از آنجاکه

• بدین جهت، نظر به این که…

• با این وجود،… . پیش از آن که..

• همواره

• بر طبق.. و بر اساس

• پیامد عمده این تحولات آن است که…

• در ارتباط با …

• به همین دلیل، بررسی عوامل مؤثر بر ضروری به نظر می رسد

واژه های ارتباطی و اتصالی پاراگراف های متضاد

در هنگامی که پاراگراف جدید در تضاد و یا مخالف پاراگراف قبلی باشد، استفاده از عبارت های شروع کننده زیر ممکن است کمک کننده باشند

. در مقابل، …

• علی رغم آن که….

• از سوی دیگر

• از دیدگاه دیگر، ..

• اما …

• از جهتی…

. با این حال، …

• برخلاف …

• در سمت مقابل، …

• در مقایسه با اسمیت (۱۹۹۸)،…

• برخلاف اسمیت (۱۹۹۸)، لنکستر (۲۰۰۲) به عوامل … اشاره دارد.

واژه های ارتباطی و اتصالی پاراگرافهای محتوی تشکیک

زمانی که با افزودن پاراگراف جدید قصد ایجاد سؤال و تشکیک را داشته باشیم، عبارت های شروع کننده زیر می تواند مفید باشند:

• پرسشی که به ذهن می رسد آن است که…

• باید این سؤال را مطرح کرد که … ، جای تعجب آن که …